Η χθεσινή υπογραφή της σύμβασης για τη δημιουργία του Πάρκου Μνήμης σηματοδοτεί την επανεκκίνηση ενός έργου με έντονο ιστορικό και συμβολικό φορτίο, το οποίο έχει στόχο να αναδείξει την ιστορική μνήμη του Ολοκαυτώματος και ταυτόχρονα να αναβαθμίσει τον δημόσιο χώρο στο κέντρο της πόλης.

Η σύμβαση υπεγράφη στο δημαρχιακό μέγαρο από τον αντιδήμαρχο Τεχνικών Εργων, Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Κινητικότητας, Πρόδρομο Νικηφορίδη και τον ανάδοχο του έργου Γιάννη Κουκούμα, παρουσία του δημάρχου Θεσσαλονίκης, Στέλιου Αγγελούδη. Η επίσημη τελετή έναρξης των εργασιών προγραμματίστηκε για την Κυριακή 15 Μαρτίου, ενώ σύμφωνα με τον σχεδιασμό το έργο εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί περίπου σε έναν χρόνο.

Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης χαρακτήρισε την ανάπλαση ένα έργο που θα αλλάξει τη φυσιογνωμία της πόλης και θα ενισχύσει το πράσινο και τον δημόσιο χώρο στο κέντρο. Παράλληλα στάθηκε στον ιστορικό συμβολισμό της πλατείας, η οποία συνδέεται άρρηκτα με την τραγική μοίρα της εβραϊκής κοινότητας της πόλης κατά τη διάρκεια της Κατοχής. «Η πλατεία Ελευθερίας αποτελεί έναν τόπο με βαθύ ιστορικό και συμβολικό φορτίο. Εδώ συγκεντρώθηκαν οι Εβραίοι συμπολίτες μας πριν από το ταξίδι χωρίς γυρισμό προς το Αουσβιτς–Μπιρκενάου. Η μετατροπή της πλατείας σε Πάρκο Μνήμης αποτελεί έναν ελάχιστο φόρο τιμής στη μνήμη τους και μια διαρκή υπενθύμιση της ιστορίας της πόλης», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ

Η ιστορική σημασία της πλατείας είναι τεράστια. Στις 11 Ιουλίου 1942 οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής συγκέντρωσαν εκεί περίπου 9.000 Εβραίους άνδρες της πόλης και τους υπέβαλαν σε δημόσιο εξευτελισμό, σε μια ημέρα που έμεινε γνωστή ως «Μαύρο Σάββατο». Λίγους μήνες αργότερα, στις 15 Μαρτίου 1943, ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη η πρώτη αποστολή Εβραίων προς το στρατόπεδο συγκέντρωσης Αουσβιτς–Μπιρκενάου. Μέχρι τα μέσα Μαΐου είχαν ήδη αναχωρήσει 17 τρένα, ενώ άλλα δύο έφυγαν τον Αύγουστο. Συνολικά το 96% της εβραϊκής κοινότητας της πόλης, δηλαδή 46.091 άνθρωποι, οδηγήθηκαν στο Αουσβιτς και μόλις 1.950 επέστρεψαν. Οσοι επέζησαν βρήκαν τις περισσότερες από τις 60 συναγωγές της πόλης κατεστραμμένες, το νεκροταφείο συλημένο και τα σχολεία ερειπωμένα.

ΑΠΟ ΤΟ 2012

Η προσπάθεια ανάπλασης της πλατείας ξεκίνησε από το 2012, όταν η διοίκηση του τότε δημάρχου, Γιάννη Μπουτάρη, ανακοίνωσε την πρόθεση να απομακρυνθεί το πάρκινγκ που λειτουργούσε στον χώρο και να δημιουργηθεί Πάρκο Μνήμης των θυμάτων του Ολοκαυτώματος. Ακολούθησε αρχιτεκτονικός διαγωνισμός, αλλά ο σχεδιασμός συνάντησε αντιδράσεις κυρίως γύρω από την πιθανότητα κατασκευής υπόγειου πάρκινγκ. Τελικά προκρίθηκε η διαμόρφωση ενός αμιγώς δημόσιου χώρου μνήμης. Το 2019 ο δήμος απομάκρυνε τον μισθωτή του χώρου στάθμευσης και περίφραξε την πλατεία για να ξεκινήσουν οι εργασίες. Ωστόσο, ο εργολάβος αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα και ουσιαστικά εγκατέλειψε το έργο. Στα τέλη του 2021, η διοίκηση του δημάρχου Κωνσταντίνου Ζέρβα, αποφάσισε την επαναλειτουργία του πάρκινγκ, έως ότου βρεθεί νέα λύση.

ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΕΤΑΙ

Η νέα ανάπλαση προβλέπει σημαντικές παρεμβάσεις στον χώρο. Το μνημείο του Ολοκαυτώματος θα μεταφερθεί σε πιο περίοπτη θέση και θα φωτίζεται με ειδική εγκατάσταση. Το πράσινο θα αποτελέσει κεντρικό στοιχείο της πλατείας, με τη δημιουργία συστάδων δέντρων, φυλλοβόλων και αειθαλών, ενώ το δάπεδο θα συνδυάζει χώμα και παλαιωμένους κυβόλιθους. Στα διάκενα θα αναπτύσσονται γκαζόν ή άγρια λουλούδια.