Πώς ενισχύεται η ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο: Τα πλεονεκτήματα των Bergamini και η σύγκριση με τις Belharra

Πρόκειται για το δεύτερο πλοίο τύπου FDI που παραλαμβάνει το Πολεμικό Ναυτικό. Στη συνέχεια αναμένεται η άφιξη της τρίτης φρεγάτας, «Φορμίων» ενώ το 2027 αναμένεται να ολοκληρωθεί η παράδοση και της τέταρτης, «Θεμιστοκλής».

Σε σύγκριση με την πρώτη φρεγάτα «Κίμων», η «Νέαρχος» εντάσσεται στη διαμόρφωση Standard 2, διαθέτοντας σημαντικές αναβαθμισμένες δυνατότητες. Σε αυτές περιλαμβάνονται η πλήρης ενεργοποίηση και των 32 κελιών των εκτοξευτών VLS Sylver 50, η ενσωμάτωση του συστήματος εγγύς προστασίας RAM στο σύστημα μάχης SETIS, καθώς και επιπλέον εκτοξευτές αντιμέτρων.

Ένα μήνα πριν, παρουσία των υπουργών Άμυνας Ελλάδας και Ιταλίας, Νίκου Δένδια και Γκουίντο Κροσέτο, υπεγράφη στη Ρώμη η διακρατική συμφωνία των δύο χωρών για την απόκτηση δύο φρεγατών τύπου FREMM (κλάσης Bergamini), συνολικού κόστους 460 εκατομμυρίων ευρώ.

Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, η πρώτη φρεγάτα, η Carlo Bergamini, αναμένεται στην Ελλάδα το πρώτο εξάμηνο του 2028, με τη Fasàn να ακολουθεί το πρώτο εξάμηνο του 2029.

Οι τελευταίες εξελίξεις, σε συνδυασμό με το πρόγραμμα αναβάθμισης των φρεγατών κλάσης MEKO 200HN, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του Στόλου δημιουργούν ένα θαλάσσιο «τοίχος» που υψώνουν οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας μας. μιας και το Πολεμικό Ναυτικό θα φέρει σύγχρονα όπλα και δυνατότητες αντιαεροπορικής, ανθυποβρυχιακής και ασύμμετρης μάχης με πολλαπλούς ρόλους που θα φέρουν ενισχυμένη αποτρεπτική δύναμη σε όλο το Αιγαίο αλλά και την Ανατολική Μεσόγειο.

Οι Bergamini πριν ρίξουν… άγκυρα στο Αιγαίο

Ο απόστρατος αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού, Δημήτρης Κουπατσιάρης μίλησε στο Ε.Τ. Magazine και αναλύει τη δυναμική των Bergamini, τα συστήματα που θα χρησιμοποιεί και τις συγκρίνει με τις Belharra.

Ο Δημήτρης Κουπατσιάρης ονομάστηκε Σημαιοφόρος Μηχανικός το 1992. Κατά τη διάρκεια της θητείας του στο Πολεμικό Ναυτικό υπηρέτησε σε πλοία επιφανείας, στους Ναυστάθμους Σαλαμίνας και Κρήτης, στο Κέντρο Εκπαίδευσης ΠΑΛΑΣΚΑΣ, στην Διοίκηση Δοικητικής Μέριμνας, στο Γενικό Επιτελείο Ναυτικού και το Διακλαδικό Επιτελείο του ΝΑΤΟ, JFC Brunssum.  Αποστρατεύτηκε με τον βαθμό του Αρχιπλοιάρχου και έκτοτε εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα. Επί του παρόντος εργάζεται σαν διαχειριστής έργων λογισμικού και κυβερνοασφάλειας. Κατέχει τους μεταπτυχιακούς τίτλους Master of Science in Electronic and Computer Engineering & Degree of Electrical Engineer από το Naval Postgraduate School, Monterey, CA, USA.

Η διαδικασία απόκτησης των ιταλικών φρεγατών FREMM κλάσης Bergamini ξεκίνησε στο πλαίσιο του ευρύτερου προγράμματος εκσυγχρονισμού των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, με την αρχική πολιτική πρόθεση να επισημοποιείται στις 29 Σεπτεμβρίου 2025 στη La Spezia μέσω της υπογραφής Μνημονίου Συνεργασίας (MoU) και Δήλωσης Προθέσεων μεταξύ των υπουργών Άμυνας Ελλάδας και Ιταλίας για την προμήθεια δύο συν δύο πλοίων.  Η πρωτοβουλία πέρασε επισήμως στο στάδιο της υλοποίησης με την πρόσφατη υπογραφή της Εφαρμοστικής Ρύθμισης στις 8 Σεπτεμβρίου 2026 στη Ρώμη μεταξύ της ΓΔΑΕΕ και της ιταλικής διεύθυνσης εξοπλισμών, η οποία οριστικοποίησε το νομικό, οικονομικό και τεχνικό πλαίσιο για τη μεταβίβαση των φρεγατών “Carlo Bergamini” (F 590) και “Virginio Fasan” (F 591), τύπου FREMM-IT, στο Πολεμικό Ναυτικό (ΠΝ), καθορίζοντας την αξία τους στην υφιστάμενη κατάσταση στα 460 εκατομμύρια ευρώ και κλειδώνοντας τις παραδόσεις τους για το πρώτο εξάμηνο του 2028 και του 2029 αντίστοιχα.

Ιστορική αναδρομή της υποστήριξης πολεμικών πλοίων

Ένα πολεμικό πλοίο (ή οποιοδήποτε πλοίο) αποτελεί ένα σύστημα συστημάτων, αλλά μια γενική παραδοχή της κατηγοριοποίησης τους, έχει ως ακολούθως:

• Πλατφόρμα. Αφορά της μηχανές προώσεως ή Κύριες Μηχανές, την εγκατάσταση παραγωγής και διανομής ηλεκτρικής ισχύος, τα βοηθητικά μηχανήματα (στα οποία περιλαμβάνονται τα συστήματα κλιματισμού), τα συστήματα επιβίωσης στη μάχη (έλεγχος βλαβών), τα συστήματα ενδιαίτησης και άλλα.
• Αισθητήρες. Στους Αισθητήρες συμπεριλαμβάνονται ραντάρ, σόναρ, (ηλεκτρονικά) συστήματα διαχείρισης μάχης ή τακτικά συστήματα, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, και τηλεπικοινωνίες.
• Οπλισμός. Στον Οπλισμό συμπεριλαμβάνονται τα πυροβόλα, τα πυραυλικά συστήματα, τα συστήματα εκτόξευσης τορπιλών, ακόμα και ο φορητός οπλισμός που φέρει το πλοίο.

Γίνεται κατανοητό ότι Πλατφόρμα, Αισθητήρες και Οπλισμός δεν είναι μεταξύ τους ανεξάρτητα, αλλά η λειτουργία καθενός εξαρτάται από την σωστή λειτουργία των άλλων δύο.  Ωστόσο, έχει καθιερωθεί η αντίληψη ότι ο λόγος ύπαρξης του πολεμικού πλοίου είναι ο Οπλισμός, καθώς η ύπαρξή του το διαφοροποιεί από τα πλοία της ακτοπλοΐας και της ποντοπόρου ναυτιλίας.

Κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, στα Ναυτικά των χωρών μελών του ΝΑΤΟ, είχε καθιερωθεί η πολιτική υποστήριξης που αναπτύχθηκε από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ (USN) και συγκεκριμένα από την Naval Sea Systems Command (NAVSEA), μια διοίκηση που η αντίστοιχη της είναι η Διοίκηση Διοικητικής Μέριμνας Ναυτικού (ΔΔΜΝ) (ή τουλάχιστον έτσι θα έπρεπε να συμβαίνει).  Η πολιτική αυτή, όριζε την προοπτική επιχειρησιακής ζωής ενός πολεμικού πλοίου στα 40 χρόνια (περίπου), με υλοποίηση Εκσυγχρονισμού Μέσης Ζωής (ΕΜΖ) στα 20.  Ο ίδιος ο εκσυγχρονισμός θα περιλάμβανε την δομική ανανέωση του πλοίου, δηλαδή αντικατάσταση εξωτερικού κελύφους και δομικών στοιχείων στο ποσοστό εκείνο που μετά την ολοκλήρωσή του, το σκάφος θα ήταν σχεδόν σαν να είχε μόλις κατασκευαστεί.  Επίσης, ο ΕΜΖ θα περιλάμβανε την αντικατάσταση όλων των συστημάτων Πλατφόρμας, Αισθητήρων και Οπλισμού που είχαν καταστεί παρωχημένα (obsolete) ή σχεδόν παρωχημένα, καθώς και όσα συστήματα δεν ήταν πλεόν χρήσιμα για το Ναυτικό, ή αλλιώς δεν ήταν πλέον επιχειρησιακά αναγκαία.

Η πολιτική της NAVSEA προέβλεπε επίσης, για κάθε κατηγορία πλοίων (π.χ. Φρεγάτες), το Ναυτικό να διαθέτει τρεις τύπους, έναν που μόλις ναυπηγήθηκε, έναν που υφίσταται ΕΜΖ, και έναν που πρόκειται να αντικατασταθεί και να αποσυρθεί.

Η εφαρμογή της παραπάνω πολιτικής έγινε πιο δύσκολη για τα περισσότερα Ναυτικά του ΝΑΤΟ μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, και για το Πολεμικό Ναυτικό (ΠΝ), για διάφορους λόγους, όπως:

• Η λήξη του Ψυχρού Πολέμου έκανε τις πολιτικές ηγεσίες να αναθεωρήσουν την προτεραιότητα των ναυτικών εξοπλισμών.
• Η άνοδος του χρηματοπιστωτικού τομέα έφερε στα κέντρα λήψης αποφάσεων ανθρώπους με ελλειπείς γνώσεις για την αμυντική βιομηχανία, οπότε οι παράγοντες που ήταν κρίσιμοι για την διαμόρφωση της πολιτικής σχεδιασμού και υποστήριξης πολεμικών πλοίων (survivability- επιβιωσιμότητα, maintainability- ευκολία στην συντήρηση, adaptability- προσαρμοστικότητα στην ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών), ήταν για αυτούς που λάμβαναν αποφάσεις δυσνόητοι.
• Το κόστος δομικού εκσυγχρονισμού, που ήταν ο πυρήνας του ΕΜΖ, δεν έπεσε σταδιακά όπως αναμενόταν, οπότε σε πολλές περιπτώσεις ήταν προτιμότερη η κατασκευή ενός νέου πλοίου του ίδιου τύπου από τον ΕΜΖ του υφιστάμενου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα αντιτορπιλικά τύπου Arleigh Burke του USN, όπου η παραπάνω επιλογή εφαρμόστηκε στην πράξη με τις παραλλαγές Flight I, Flight II, Flight IIA, και Flight III.
• Η ραγδαία εξέλιξη των τεχνολογιών ηλεκτρονικών και ψηφιακών/ δικτυακών τεχνολογιών, καθιστά την εξέλιξη συστημάτων από τελευταία λέξη της τεχνολογίας (State Of The Art- SOTA) σε παρωχημένο (obsolete) να γίνεται σε πολύ λιγότερο από 20 χρόνια, ακόμα και λιγότερο από 10 χρόνια. Οι εξελίξεις αυτές επηρέασαν πρωτίστως τους Αισθητήρες, λιγότερο την Πλατφόρμα, και ακόμα λιγότερο τον Οπλισμό, δοκιμάζοντας έντονα την σκοπιμότητα υλοποίησης ΕΜΖ.
• Το κόστος κατασκευής πολεμικών πλοίων αυξήθηκε σχετικά, οπότε τυχόν πολιτική συντόμευσης του κύκλου ζωής του πολεμικού πλοίου στα 20 χρόνια από 40, θα ήταν ανεδαφική.
• Τέλος, και ίσως να είναι ο σημαντικότερος παράγοντας, το άγχος των κυβερνήσεων να κρατήσουν ζωντανή την ναυπηγική και την βαριά τους βιομηχανία, έκανε την ενίσχυση των δυνατοτήτων του οικείου πολεμικού ναυτικού να μην έχει το ίδιο βάρος, σαν παράγοντας, στις επιλογές για την κατασκευή ενός νέου τύπου πλοίων.

Όλοι οι παραπάνω παράγοντες (και πολλοί άλλοι) έπαιξαν σημαντικό ρόλο στις αποφάσεις της Ιταλίας να πουλήσει ως μεταχειρισμένες τις “Carlo Bergamini” (παραλλαγή GP) και “Virginio Fasan” (παραλλαγή IT‑ASW), και της Ελλάδας να τις αγοράσει.

Η συμφωνία με την Ιταλία

Το Ιταλικό Πολεμικό Ναυτικό (Marina Militare- MM), συνεχίζει το πρόγραμμα των φρεγατών FREMM με την παραλλαγή FREMM-EVO, από την οποία έχει παραγγείλει δύο πλοία.  Επομένως, χρησιμοποιεί το εργαλείο της κατασκευής νέων πλοίων που ενσωματώνουν όλες τις νέες τεχνολογίες αντί του ΕΜΖ των πρώτων δύο της κλάσης, τα οποία πουλάει στην Ελλάδα, με όλα τα πλεονεκτήματα που συνεπάγονται για την ιταλική ναυπηγική βιομηχανία όσον αφορά την υποστήριξη σε βάθος χρόνου.  Προφανώς η εποχή που τα πολεμικά πλοία κατασκευάζονται μόνο για να συντηρήσουν την εγχώρια ναυπηγική βιομηχανία έχει παρέλθει, επομένως μπήκαν και άλλοι παράγοντες στους υπολογισμούς της ιταλικής κυβέρνησης, αλλά γενικά ήταν μια συμφέρουσα συμφωνία για την Ιταλία.

Οι αναγκαίες «αναβαθμίσεις»

Η Ελλάδα πέρασε μια δεκαετία οικονομικής κρίσης με συνέπειες που υφίστανται μέχρι σήμερα, και το Πολεμικό Ναυτικό επηρεάστηκε βαθύτατα από αυτήν, μπαίνοντας σε μια περίοδο αποεπένδυσης σε προσωπικό και υλικό.

Όσον αφορά το προσωπικό, οι προηγούμενες κυβερνήσεις αποφάσισαν να μειώσουν τον αριθμό (αναφέρεται συχνά ως μείωση οροφής), αλλά χωρίς απολύσεις πλεονάζοντος προσωπικού, παρά μόνο διατήρηση όλων μέχρι την αποστρατεία με πλήρη σύνταξη.  Αυτό όμως σήμαινε οτι οι προσλήψεις νέων στελεχών έπρεπε να μειωθούν και κατά περιόδους να μηδενιστούν.  Αυτή η πολιτική δεν είχε άμεσο αντίκτυπο, παρά μόνο όταν ήρθε η ώρα των αποστρατειών.  Όταν δε, εμφανίστηκαν έντονα προβλήματα στελέχωσης των πλοίων του Στόλου, οι διαθέσιμες επιλογές ήταν εξαιρετικά περιορισμένες.  Επί του παρόντος γίνεται προσπάθεια αντιστροφής της κατάστασης, αλλά με προβλήματα.

Όσον αφορά το υλικό, μέχρι πρόσφατα το Πολεμικό Ναυτικό είχε σε ενέργεια 14 φρεγάτες, 6 τύπου “ΕΛΛΗ” ΕΜΖ, 4 τύπου “ΕΛΛΗ” χωρίς πρόγραμμα ΕΜΖ, και 4 τύπου “ΥΔΡΑ” (των οποίων το πρόγραμμα ΕΜΖ είναι υπό επεξεργασία εδώ και χρόνια και έχει καθυστερήσει δεδομένου ότι η Φ/Γ ΥΔΡΑ μπήκε σε υπηρεσία το 1992).  Καθώς οι φρεγάτες τύπου “ΕΛΛΗ” πλησιάζουν μισό αιώνα επιχειρησιακής ζωής (η Φ/Γ ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ μπήκε σε υπηρεσία ως HNLMS Kortenaer, το πρώτο πλοίο του τύπου, στις 26 Οκτωβρίου 1978), η αντικατάστασή τους είναι επιτακτική.  Ακόμα και αυτό το πρόγραμμα ΕΜΖ των φρεγατών τύπου “ΕΛΛΗ” δεν ακολούθησε την ψυχροπολεμική πολιτική υποστήριξης της NAVSEA, καθώς έγινε μερική αντικατάσταση των παρωχημένων αισθητήρων (κυρίως του τακτικού συστήματος), ακόμα πιο περιορισμένη αντικατάσταση συστημάτων πλατφόρμας και οπλισμού, και όχι δομική ανανέωση.  Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του προβλήματος υποστήριξης με ένα μόνο παράδειγμα, η κατασκευάστρια εταιρεία Rolls-Royce των αεριοστροβίλων Tyne RM1C και Olympus TM3B έχει δηλώσει επισήμως οτι δεν τους υποστηρίζει πλέον εδώ και χρόνια, αναγκάζοντας το ΠΝ να αναζητήσει εναλλακτικές λύσεις για γενικές επισκευές και επισκευή βασικών υποσυστημάτων των μηχανών.

Από τα παραπάνω γίνεται αντιληπτό ότι οι επιλογές για το Πολεμικό Ναυτικό ήταν λίγες, και η αγορά των FREMM-IT από την Ιταλία (εφόσον υλοποιηθεί η αύξηση σε 4 φρεγάτες), μοιάζει σχεδόν ιδανική, λόγω του οτι, από 14 πλοία, 10 για απόσυρση και 4 μετά το μέσον της επιχειρησιακής ζωής τους, το Πολεμικό Ναυτικό θα έχει το 2030, 4 καινούργια πλοία (τύπου “ΚΙΜΩΝ”), 4 πλοία πριν την ώρα του ΕΜΖ (τύπου FREMM-IT), και 4 πλοία που είναι μεν μετά το μέσον της ζωής τους, αλλά με ένα πρόγραμμα ΕΜΖ έχουν ακόμα να προσφέρουν πολλά (τύπου “ΥΔΡΑ”), επιτυγχάνοντας έτσι τον στόχο βέλτιστης σύνθεσης του Στόλου “σχεδόν από το πουθενά”.

Το κρίσιμο ζήτημα

Παρά τα προβλήματα που αντιμετώπισε το Πολεμικό Ναυτικό, μέχρι πρόσφατα είχε πετύχει μια εντυπωσιακή ομοιοτυπία, τόσο στους τύπους των πλοίων, όσο και στην σύνθεση των συστημάτων.  Σε αυτό συνέβαλε κατά το μέγιστο βαθμό η μαζική προμήθεια μεταχειρισμένων φρεγατών τύπου “ΕΛΛΗ” από το Πολεμικό Ναυτικό (9 μεταχειρισμένα + 2 καινούργια πλοία, σύνολο 11), συνέβαλε σημαντικά στην βελτιστοποίηση του προβλήματος υποστήριξής τους.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα τυποποίησης σε επίπεδο συστήματος που πέτυχε το Πολεμικό Ναυτικό μέχρι πρόσφατα, είναι το πυροβόλο OTO Melara των 76 mm.  Το σύστημα αυτό έχει τοποθετηθεί, όχι μόνο στο σύνολο των φρεγατών τύπου “ΕΛΛΗ”, αλλά και σε πυραυλακάτους και κανονιοφόρους, κάνοντάς το σχεδόν αποκλειστικό κύριο πυροβόλο για όλο τον στόλο, με εξαίρεση το πυροβόλο Mk 45 Mod 2A των φρεγατών τύπου “ΥΔΡΑ”, δίνοντας δυνατότητες υποστήριξης κλίμακας στις Διευθύνσεις Ναυτικών Όπλων του Ναυστάθμου Σαλαμίνας και του Ναυστάθμου Κρήτης.

Με την έλευση των φρεγατών τύπου “ΚΙΜΩΝ” και FREMM-IT το οικοδόμημα της υποστήριξης του Στόλου πρέπει να αναθεωρηθεί εκτεταμένα και ταχύτατα, λαμβάνοντας υπόψη οτι οι παραδόσεις των τύπου “ΚΙΜΩΝ” θα έχουν ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2028.

Ωστόσο, υπάρχουν δύο “φιλοσοφικές” θεωρήσεις που, αν δεν συνδυαστούν με τις υπάρχουσες συνθήκες και τα παθήματα/ μαθήματα άλλων Ναυτικιών, μπορούν να οδηγήσουν στο συμπέρασμα ότι δεν απαιτείται αναθεώρηση της πολιτικής υποστήριξης του Πολεμικού Ναυτικού (καθόσον δεν απαιτείται η υποστήριξη, η οποία είναι αναχρονιστική), και είναι οι ακόλουθες:

• Η θεώρηση ότι η ενσωμάτωση συμφωνιών υποστήριξης (Follow On Support- FOS) στην αγορά των πλοίων λύνει το πρόβλημα της υποστήριξης, επομένως δεν απαιτούνται οι υποδομές και το συνεπακόλουθο κόστος εκ μέρους του ΠΝ.
• Η θεώρηση ότι το Ναυτικό υπάρχει για τα πλοία, ως εκ τούτου, όλο το προσωπικό που δεν συμμετέχει στις επιχειρήσεις, στερείται από τα πλοία. Με άλλα λόγια η τεχνική βάση είναι περιττή, καθώς τις λειτουργίες της μπορούν να τις αναπληρώσουν κατάλληλοι εργολάβοι.

Τα αντεπιχειρήματα αυτών των θεωρήσεων είναι τα ακόλουθα:

Οι FOS είναι συνήθως πενταετούς διάρκειας και μετά την λήξη τους, επαναδιαπραγματεύονται.  Η FOS κατά την αρχική αγορά του συστήματος είναι το ανάλογο της επέκτασης εγγύησης των καταστημάτων τεχνολογίας, κατά την οποία ο πάροχος (κατασκευαστής), εκτιμά ότι θα απαιτηθεί μόνο για εργασίες προληπτικής συντήρησης και όχι για βλάβες, επομένως η απασχόλησή του θα είναι εξαιρετικά προβλέψιμη και η προσφορά του χαμηλή.  Κάτι τέτοιο δεν θα επαναληφθεί στην προσφορά της ανανέωσης, το αντίθετο, το εκτιμώμενο τίμημα για κάθε πενταετία θα είναι ολοένα και μεγαλύτερο.  Για αυτό τον λόγο οι FOS καταλήγουν να αφορούν μόνο εργοστασιακή συντήρηση (χρησιμοποιείται συχνά ο όρος major overhauls).

Η ενσωμάτωση FOS στην αγορά των πλοίων ή του οποιουδήποτε συστήματος που αγοράζει το Ελληνικό Δημόσιο για το ΠΝ, είναι αναγκαία συνθήκη για να δώσει στην υφιστάμενη τεχνική βάση χρόνο να χτίσει τεχνογνωσία για την υποστήριξη του, και να επενδύσει σε κατάλληλες υποδομές και εξοπλισμό.  Οι προσπάθειες υποκατάστασης της τεχνικής βάσης με μόνιμο εργολάβο δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα διεθνώς, με πρόσφατο παράδειγμα την καθυστέρηση του Royal Navy- RN να στείλει το HMS Dragon στην Κύπρο για να ενισχύσει την αντιαεροπορική άμυνα των βάσεών του και της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Αν και το Ναυτικό υπάρχει για τα πλοία, ωστόσο η θεώρηση ότι μόνο το προσωπικό των πλοίων είναι χρήσιμο και οι υπόλοιποι είναι περιττοί, προκαλεί πολύ σύντομα ανυπέρβλητα προβλήματα.  Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αποστολή τεχνικού προσωπικού για να διερευνήσει και να επισκευάσει βλάβη σε πλοίο που είναι σε ζώνη επιχειρήσεων μακριά από την βάση του.  Η αποστολή πολιτών σε αυτή την περίπτωση είναι πρακτικά αδύνατη.  Το πρόσφατο παράδειγμα των προβλημάτων υποστήριξης που αντιμετώπισε το USN κατά τον πόλεμο με το Ιράν το 2026, στις κύριες μονάδες του, τα αεροπλανοφόρα, μόνο γιατί στερήθηκαν της δυνατότητας ελλιμενισμού μέσα στον Περσικό Κόλπο, είναι χαρακτηριστικό του μεγέθους του προβλήματος υποστήριξης.

Τελικά, η γενικευμένη χρήση εργολάβων για την υποστήριξη του Στόλου, εκτός από τα ανυπέρβλητα προβλήματα της μεταφοράς πολιτών εντός του θεάτρου επιχειρήσεων, οδηγεί με ακρίβεια σε ένα σύστημα ποιοτικού ελέγχου όπου οι ελεγκτές στερούνται τεχνογνωσίας και ο εργολάβος “τους πουλάει φύκια για μεταξωτές κορδέλες”.

Σύγκριση συστημάτων φρεγατών τύπου ΚΙΜΩΝ και FREMM-IT

Στον πίνακα που ακολουθεί επιχειρείται μια σύγκριση συστημάτων φρεγατών τύπου ΚΙΜΩΝ και FREMM-IT με στόχο μια πρώτη υποτύπωση ποια από τα συστήματά τους είναι ήδη οικεία στο Πολεμικό Ναυτικό και ποια αποτελούν νέα συστήματα.  Με τον όρο οικεία, εννοούνται συστήματα τα οποία κατέχονται ήδη από το Πολεμικό Ναυτικό ως προηγούμενης γενιάς, οπότε διαθέτουν μεγάλο βαθμό συμβατότητας με το νέο αντίστοιχο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ιταλικές FREMM εκδόθηκαν σε τέσσερις παραλλαγές: την GP (General purpose), IT‑ASW (ASW: Anti-submarine warfare), GP-e (General purpose enhanced for ASW), και FREMM-EVO (General purpose & ASW).  Η Carlo Bergamini (F590) είναι παραλλαγής GP και η Virginio Fasan (F591) είναι παραλλαγής IT‑ASW.  Επομένως, έχουν ακόμα και μεταξύ τους διαφοροποιήσεις στα επιμέρους συστήματά τους, κάτι που κάνει το πρόβλημα της υποστήριξης ακόμα πιο δύσκολο.

Η εποπτική εικόνα του πίνακα δείχνει οτι για την πλειονότητα των συστημάτων, το προσωπικό του Πολεμικού Ναυτικού δεν έχει καμία εξοικείωση, επομένως δεν πρέπει μόνο να μάθει να τα χειρίζεται, αλλά και να μάθει να τα υποστηρίζει, και να γεμίσει τις αποθήκες του με ανταλλακτικά για τα νέα συστήματα, και δεδομένου ότι η αντικατάσταση των φρεγατών τύπου ΕΛΛΗ θα είναι σταδιακή, πρέπει να χτίσει νέες αποθήκες πριν αδειάσει τις υπάρχουσες.  Ο όρος “εξοικείωση” που χρησιμοποιείται δεν είναι περιττός, αν λάβουμε υπόψη και μόνο το γεγονός ότι το Πολεμικό Ναυτικό επιχειρεί να αντικαταστήσει συστήματα που επέλεξαν Ολλανδοί και Γερμανοί κατασκευαστές πριν 55 και 40 χρόνια αντίστοιχα, με συστήματα που επέλεξαν Ιταλοί και Γάλλοι κατασκευαστές πριν από 20 και 5 χρόνια αντίστοιχα.

Προκειμένου να δοθεί ένα ποσοτικό στοιχείο για το μέγεθος του εγχειρήματος, το πλάνο είναι για το Πολεμικό Ναυτικό να έχει σε λίγα χρόνια 4 τύπου ΚΙΜΩΝ, 4 τύπου ΥΔΡΑ και 4 τύπου FREMM-IT φρεγάτες, επομένως η υποδομή της υποστήριξης πρέπει να ανανεωθεί κατά τα δύο τρίτα ή κατά 67% σε όλους τους τύπους των συστημάτων (πλατφόρμα, αισθητήρες, και οπλισμός), που σημαίνει κοσμογονική αλλαγή.

Η αλλαγή αυτή είναι ανάλογη με αυτή της δεκαετίας του 1990, όταν παροπλίστηκαν όλα τα παλιά αντιτορπιλικά τύπων Fletcher, FRAM I, FRAM II, και Cannon (τα λεγόμενα θηρία), και αντικαταστάθηκαν από τα αντιτορπιλικά τύπου Charles F. Adams, τις φρεγάτες Knox και την ενίσχυση σε φρεγάτες τύπου ΕΛΛΗ.  Η διαφορά έγκειται στο οτι την δεκαετία του 1990 το Πολεμικό Ναυτικό είχε πολύ περισσότερο προσωπικό και πολύ μεγαλύτερο προυπολογισμό από τις ημέρες μας.

Συμπερασματικά, το εγχείρημα της ανανέωσης του στόλου φρεγατών του Πολεμικού Ναυτικού είναι δύσκολο, αλλά όχι αδύνατο.  Απαιτεί, μεταξύ άλλων:

• ενίσχυση και ανανέωση του προσωπικού, επομένως όλες οι κινήσεις για αναβάθμιση της καριέρας στο ΠΝ, καθώς και ενίσχυση του ενδιαφέροντος των νέων είναι απαραίτητες,
• αναβάθμιση του επιπέδου εκπαίδευσης όλου του προσωπικού, επιχειρησιακού και τεχνικού, προκειμένου να αξιοποιήσει τις νέες μονάδες που θα πρέπει να μπορούν να εκτελούν επιχειρήσεις πολύ πιο πέρα από τα όρια του Αιγαίου,
• αναβάθμιση των υποδομών υποστήριξης των Ναυστάθμων Σαλαμίνας και Κρήτης,
• και ανανέωση του αποθέματος ανταλλακτικών (η ορολογία του ΠΝ είναι φόρτος αμοιβών), έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες υποστήριξης των νέων πλοίων.

Πίνακας σύγκρισης συστημάτων φρεγατών τύπου ΚΙΜΩΝ και FREMM-IT