PISA 2025: Μεταξεταστέοι οι Έλληνες μαθητές σε απλά μαθηματικά και κατανόηση κειμένου – Τι έδειξε η έρευνα

Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι ίδια σε όλους τους τομείς. Σύμφωνα με την παρουσίαση του υπουργείου Παιδείας, για πρώτη φορά μετά από δέκα χρόνια ανακόπτεται η συνεχής διεύρυνση της απόστασης της Ελλάδας από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ στα Μαθηματικά καταγράφεται τάση σύγκλισης. Στην έρευνα συμμετείχαν 6.858 μαθητές από 229 σχολεία της χώρας, καλύπτοντας το 95% του πληθυσμού-στόχου, δηλαδή περίπου 101.850 15χρονους. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό συμμετοχής της Ελλάδας από το 2000. Οι μαθητές αξιολογήθηκαν στις Φυσικές Επιστήμες, που ήταν το κύριο αντικείμενο της φετινής έρευνας, στα Μαθηματικά, στην Κατανόηση Κειμένου και, για πρώτη φορά, στην Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα.

Πτώση σε Μαθηματικά, Φυσικές Επιστήμες και Κατανόηση Κειμένου

Σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα του 2022, οι Έλληνες μαθητές σημείωσαν πτώση και στα τρία βασικά πεδία. Στα Μαθηματικά η επίδοση μειώθηκε κατά 6 μονάδες. Η πτώση ήταν μικρότερη από εκείνη που καταγράφηκε στις χώρες του ΟΟΣΑ-23, όπου έφτασε τις 11 μονάδες, και στην Ε.Ε.-27, όπου έφτασε τις 12. Στις Φυσικές Επιστήμες η Ελλάδα έχασε 7 μονάδες, έναντι 5 μονάδων στον ΟΟΣΑ-23 και 5 στην Ε.Ε.-27. Στην Κατανόηση Κειμένου η πτώση ήταν μεγαλύτερη, φτάνοντας τις 16 μονάδες. Αντίστοιχη μείωση, 16 μονάδων, καταγράφηκε στον ΟΟΣΑ-23, ενώ στην Ε.Ε.-27 η πτώση έφτασε τις 18 μονάδες.

Το υπουργείο Παιδείας σημειώνει ότι η πτώση των επιδόσεων δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο. Σε διεθνές επίπεδο, οι επιδόσεις των 15χρονων στις Φυσικές Επιστήμες, στα Μαθηματικά και στην Κατανόηση Κειμένου ήταν οι χαμηλότερες από την έναρξη της PISA το 2000. Σημαντική υποχώρηση καταγράφηκε ακόμη και σε χώρες με παραδοσιακά ισχυρά εκπαιδευτικά συστήματα, όπως η Φινλανδία, η Εσθονία, η Ιρλανδία, η Κορέα και η Σιγκαπούρη.

Για πρώτη φορά ανακόπτεται η απόσταση από τον ΟΟΣΑ

Παρά την πτώση, το υπουργείο Παιδείας στέκεται σε ένα διαφορετικό στοιχείο των αποτελεσμάτων. Για πρώτη φορά την τελευταία δεκαετία, η Ελλάδα ανακόπτει τη συνεχή πορεία απομάκρυνσής της από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της Ε.Ε.-27. Η τάση είναι περισσότερο εμφανής στα Μαθηματικά, όπου η πτώση των Ελλήνων μαθητών ήταν αισθητά μικρότερη από εκείνη του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ελληνικές επιδόσεις έχουν φτάσει στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Η απόσταση παραμένει, αλλά δεν διευρύνεται πλέον με τον ρυθμό που καταγραφόταν τα προηγούμενα χρόνια.

47η η Ελλάδα στα ψηφιακά προβλήματα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα, ένα πεδίο που εξετάστηκε για πρώτη φορά στην PISA το 2025. Οι Έλληνες μαθητές συγκέντρωσαν κατά μέσο όρο 461 μονάδες, έναντι 500 μονάδων στον ΟΟΣΑ. Με αυτή την επίδοση, η Ελλάδα βρέθηκε στην 47η θέση μεταξύ των 91 χωρών και οικονομιών που συμμετείχαν στην έρευνα. Η συγκεκριμένη εξέταση αξιολογεί την ικανότητα των μαθητών να αντιμετωπίζουν προβλήματα μέσα σε ψηφιακά περιβάλλοντα και να χρησιμοποιούν πληροφορίες και εργαλεία προκειμένου να βρουν λύσεις.

Ένα στα έξι σχολεία κοντά ή πάνω από τον μέσο όρο

Τα αποτελέσματα της PISA αποκαλύπτουν παράλληλα μεγάλες διαφορές μεταξύ των ελληνικών σχολείων. Από τα 229 σχολεία που συμμετείχαν, περίπου 38, δηλαδή σχεδόν ένα στα έξι, παρουσίασαν στα επιμέρους αντικείμενα επιδόσεις από πολύ υψηλότερες έως κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Από αυτά τα 38 σχολεία, τα 32 ήταν δημόσια. Το στοιχείο δείχνει ότι η εικόνα δεν είναι ενιαία σε ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα και ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές στις επιδόσεις από σχολείο σε σχολείο.

Απουσίες, καθυστερήσεις και προβλήματα πειθαρχίας

Στην Ελλάδα οι απουσίες από το σχολείο και τα μαθήματα, καθώς και οι καθυστερήσεις των μαθητών, εμφανίζονται συχνότερα σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Σύμφωνα με την παρουσίαση των αποτελεσμάτων, τα φαινόμενα αυτά έχουν επιδεινωθεί κατά την τελευταία δεκαετία και συνδέονται με χαμηλότερες σχολικές επιδόσεις. Αντίθετα, τα σοβαρότερα περιστατικά παραβατικότητας παραμένουν σε χαμηλότερα επίπεδα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Ο σχολικός εκφοβισμός βρίσκεται περίπου στα ίδια επίπεδα με τον μέσο όρο του Οργανισμού, ενώ σε σχέση με το 2022 έχει βελτιωθεί τόσο το αίσθημα ασφάλειας των μαθητών όσο και το αίσθημα ότι ανήκουν στη σχολική κοινότητα.

4.500 laptops στα σχολεία που συμμετείχαν

Για τη διεξαγωγή της PISA 2025, τα σχολεία του ελληνικού δείγματος ενισχύθηκαν με 4.500 φορητούς υπολογιστές και 2.500 ακουστικά. Παράλληλα, θεσμοθετήθηκε αποζημίωση για τους 549 εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν στη διοργάνωση της έρευνας και δημιουργήθηκε η πλατφόρμα Skills4Life με ασκήσεις τύπου PISA, ώστε μαθητές και σχολεία να εξοικειωθούν με τη λογική των θεμάτων. Συνολικά στην PISA 2025 συμμετείχαν 765.000 μαθητές από 91 χώρες και οικονομίες, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν περίπου 33 εκατομμύρια μαθητές σε όλο τον κόσμο. Σε 22 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, εξετάστηκε επίσης η ικανότητα των μαθητών στα Αγγλικά. Τα αποτελέσματα αυτού του μέρους της έρευνας θα ανακοινωθούν τον Μάιο του 2027.

Τι δείχνει η PISA για τους μαθητές σε όλο τον κόσμο

Η πτώση των επιδόσεων δεν αποτελεί μόνο ελληνικό πρόβλημα. Τα αποτελέσματα της PISA 2025 δείχνουν ότι οι μαθητές δυσκολεύονται όλο και περισσότερο σε βασικές δεξιότητες σε πολλές χώρες. Στις χώρες του ΟΟΣΑ, ένας στους πέντε 15χρονους έχει πλέον χαμηλές επιδόσεις και στα τρία βασικά πεδία, δηλαδή στις Φυσικές Επιστήμες, στα Μαθηματικά και στην Κατανόηση Κειμένου. Το 2022 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 16%. Ιδιαίτερα μεγάλη είναι η πτώση στην ανάγνωση. Από το 2015 έως το 2025, η μέση επίδοση των μαθητών στις χώρες του ΟΟΣΑ μειώθηκε κατά 28 μονάδες, διαφορά που αντιστοιχεί περίπου σε ενάμιση χρόνο μάθησης. Στα Μαθηματικά η πτώση έφτασε τις 22 μονάδες μέσα στην ίδια δεκαετία, διαφορά που αντιστοιχεί σε περισσότερο από έναν χρόνο μάθησης. Οι Φυσικές Επιστήμες εμφανίζουν μεγαλύτερη αντοχή, ωστόσο και εκεί η μέση επίδοση στον ΟΟΣΑ μειώθηκε από τις 489 μονάδες το 2015 στις 482 το 2025.

Κινητά και οθόνες αποσπούν τους μαθητές

Η PISA 2025 καταγράφει και την επίδραση της ψηφιακής καθημερινότητας μέσα στις σχολικές αίθουσες. Περισσότεροι από ένας στους τέσσερις μαθητές, ποσοστό 28%, δηλώνουν ότι οι συμμαθητές τους αποσπώνται από ψηφιακές συσκευές στα περισσότερα ή σε όλα τα μαθήματα Φυσικών Επιστημών. Οι μαθητές που βρίσκονται σε τάξεις όπου υπάρχει συχνή ψηφιακή διάσπαση έχουν χαμηλότερες επιδόσεις, συμμετέχουν λιγότερο στη μαθησιακή διαδικασία και αισθάνονται μικρότερη σύνδεση με το σχολείο τους. Αντίθετα, σε σχολεία όπου υπάρχουν σαφείς κανόνες για τη χρήση των κινητών τηλεφώνων, είτε πρόκειται για απαγόρευση είτε για συγκεκριμένες οδηγίες, λιγότεροι μαθητές δηλώνουν ότι αποσπώνται από τις ψηφιακές συσκευές.

Τι έδειξε η PISA για την τεχνητή νοημοσύνη

Για πρώτη φορά η τεχνητή νοημοσύνη καταλαμβάνει σημαντικό μέρος της εικόνας που δίνει η PISA για τη ζωή των μαθητών. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η σχέση ανάμεσα στη χρήση AI και στις σχολικές επιδόσεις δεν είναι απλή. Οι μαθητές που δηλώνουν ότι δεν χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για συγκεκριμένες σχολικές εργασίες, όπως η συγγραφή κειμένων, έχουν καλύτερες επιδόσεις από εκείνους που τη χρησιμοποιούν. Ωστόσο, μεταξύ των μαθητών που χρησιμοποιούν συχνά εργαλεία AI, καλύτερες επιδόσεις εμφανίζουν εκείνοι που έχουν μάθει πώς να αξιολογούν την ποιότητα και την αξιοπιστία των απαντήσεων που παράγει η τεχνητή νοημοσύνη. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η τεχνολογία και η AI μπορούν να βοηθήσουν τη μάθηση όταν χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένο σκοπό και με μέτρο, αλλά όχι όταν αντικαθιστούν την προσπάθεια και την κατανόηση του ίδιου του μαθητή.

Οι χώρες που βρίσκονται στην κορυφή

Παρά τη γενικευμένη πτώση, ορισμένα εκπαιδευτικά συστήματα εξακολουθούν να καταγράφουν πολύ υψηλές επιδόσεις. Η Εσθονία, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Σιγκαπούρη, η Κινεζική Ταϊπέι και το Ηνωμένο Βασίλειο, μαζί με κινεζικές περιοχές που συμμετέχουν στην PISA, βρέθηκαν μεταξύ των δέκα καλύτερων εκπαιδευτικών συστημάτων και στα τρία βασικά πεδία: Φυσικές Επιστήμες, Μαθηματικά και Κατανόηση Κειμένου. Υπάρχουν μάλιστα χώρες που κατάφεραν να κινηθούν αντίθετα από τη γενική τάση. Η Τουρκία, η Σλοβακία, το Μαυροβούνιο, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αύξησαν το ποσοστό των μαθητών με πολύ υψηλές επιδόσεις στις Φυσικές Επιστήμες και ταυτόχρονα μείωσαν το ποσοστό εκείνων με χαμηλές επιδόσεις. Συνολικά στην PISA 2025 συμμετείχαν περισσότεροι από 760.000 15χρονοι από 91 χώρες και οικονομίες, αντιπροσωπεύοντας περίπου 33 εκατομμύρια μαθητές σε όλο τον κόσμο.