Η εικόνα της διευθύντριας σχολείου που έκλεισε το στόμα μαθητή με χαρτοταινία δεν μπορεί να εκληφθεί ως μεμονωμένο περιστατικό λανθασμένης κρίσης. Είναι ένα σοκαριστικό σύμπτωμα ενός βαθύτερου και πιο ανησυχητικού προβλήματος: της τοποθέτησης σε θέσεις ευθύνης ανθρώπων που είτε δεν διαθέτουν τις απαραίτητες παιδαγωγικές και διοικητικές δεξιότητες είτε, ακόμη χειρότερα, αντιμετωπίζουν σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα. Και όλα αυτά, σε ορισμένες περιπτώσεις, με μοναδικό κριτήριο να απομακρυνθούν από τη σχολική τάξη.
Δρ Δημήτριος Γκίκας Φιλόλογος, Διδάκτωρ Πολιτικής Φιλοσοφίας που εργάζεται στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση
Εξηγώντας τα αυτονόητα, η εκπαίδευση δεν αποτελεί έναν ακόμα κοινωνικό θεσμό. Είναι θεμελιώδης διαδικασία κοινωνικοποίησης, πρωτεύων θεσμός κοινωνικής συνοχής και διαμορφώνει/διατηρεί πολιτισμικό κεφάλαιο. Κατά συνέπεια, μια σχολική μονάδα είναι το βασικό κύτταρο λειτουργίας της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Η διεύθυνση ενός σχολείου δεν μπορεί να φέρεται απλώς ως διαχειριστής εγγράφων και τυπικών διαδικασιών λειτουργίας. Είναι ο παιδαγωγικός ηγέτης, ο άνθρωπος που διαμορφώνει το κατάλληλο κλίμα, εμπνέει τους εκπαιδευτικούς και διασφαλίζει την ψυχική ισορροπία και σωματική ακεραιότητα των μαθητών. Οταν σε αυτή τη θέση τοποθετείται κάποιος χωρίς ενσυναίσθηση, χωρίς ικανότητες διαχείρισης κρίσεων, γενικότερα χωρίς σύνθετες ηγετικές δεξιότητες, οι συνέπειες δεν είναι γραφειοκρατικές, είναι αμιγώς ανθρωποκεντρικές.
Η πρακτική της «προαγωγής για απομάκρυνση» συνιστά μια σιωπηρή ομολογία αποτυχίας του συστήματος. Αν ένας εκπαιδευτικός δεν μπορεί να ανταποκριθεί στα καθήκοντα της διδασκαλίας, λόγω ανεπάρκειας ή ψυχικής επιβάρυνσης, η λύση δεν είναι να του ανατεθεί μεγαλύτερη εξουσία. Η διοίκηση σχολικής μονάδας απαιτεί ακόμη μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα, νηφαλιότητα και ικανότητα λήψης αποφάσεων. Διαφορετικά, το πρόβλημα μεταφέρεται από μία τάξη σε ολόκληρο το σχολείο.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η απουσία ουσιαστικής αξιολόγησης. Στην Ελλάδα, οι διαδικασίες επιλογής περιορίζονται σε τυπικά προσόντα, μόρια και έτη προϋπηρεσίας, παραμερίζοντας κρίσιμες παραμέτρους όπως η προσωπικότητα, η συναισθηματική νοημοσύνη και η αποδεδειγμένη παιδαγωγική επάρκεια. Ενα σχολείο, όμως, δεν είναι μια απλή διοικητική υπηρεσία. Είναι ζωντανός οργανισμός, γεμάτος παιδιά με ανάγκες, ευαισθησίες και θεμελιώδη δικαιώματα.
Επεισόδια, όπως αυτό με τη φίμωση μαθητή, δεν μπορούν να αξιολογούνται μονίμως ως «ατυχής στιγμή», πολύ δε περισσότερο να αποσιωπούνται. Χρειάζεται ν’ αποτελέσουν αφορμή για εις βάθος αυτοκριτική. Η ποιότητα της εκπαίδευσης δεν εξαρτάται μόνο από τα προγράμματα σπουδών και τα βιβλία. Εξαρτάται, κυρίως, από τους ανθρώπους: αυτούς που κρατούν το τιμόνι κι αυτούς που διδάσκουν. Κι όταν αυτοί δεν είναι κατάλληλοι, το κόστος το πληρώνουν τα πιο ευάλωτα μέλη της κοινωνίας μας: τα παιδιά…
