Ορφανοτροφείο Πριγκήπου: Η ιστορία του εμβληματικού, ξύλινου κτηρίου, που μετατρέπεται σε ξενοδοχείο για να διασωθεί

Όπως έκανε γνωστό ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, το ιστορικό κτήριο –το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο ξύλινο οικοδόμημα στην Ευρώπη και το δεύτερο μεγαλύτερο παγκοσμίως– πρόκειται να αναστηλωθεί και να λειτουργήσει ως ξενοδοχείο. Πρόκειται για μια απόφαση που ελήφθη ως η έσχατη λύση ανάγκης προκειμένου να διασωθεί η ιστορική υποδομή από την οριστική κατάρρευση.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται να κλείσει έναν μεγάλο κύκλο εγκατάλειψης και φθοράς για το «κόσμημα» των Πριγκηποννήσων, το οποίο στέκει επιβλητικό αλλά λαβωμένο στην κορυφή του λόφου Ισά Τεπέ, στη Θάλασσα του Μαρμαρά.

Από υπερπολυτελές ξενοδοχείο και καζίνο, «καταφύγιο» για 5.800 ορφανά

Η ιστορία του κτηρίου των 20.000 τετραγωνικών μέτρων ξεκίνησε το 1898. Σχεδιάστηκε από τον διάσημο Γαλλο-οθωμανό αρχιτέκτονα Αλεξάντερ Βαλόρι με έναν πολύ συγκεκριμένο σκοπό: Να λειτουργήσει ως το υπερπολυτελές ξενοδοχείο και καζίνο Prinkipo Palace για τους επιβάτες του θρυλικού Οριάν Εξπρές. Ωστόσο, τα σχέδια της διαχειρίστριας εταιρείας ναυάγησαν, καθώς ο σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ αρνήθηκε να εκδώσει άδεια λειτουργίας.

Το 1903, το κτήριο αγοράστηκε από την Ελένη Ζαρίφη, σύζυγο επιφανούς Έλληνα τραπεζίτη, η οποία το δώρισε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Για τις επόμενες έξι δεκαετίες, το άλλοτε προορισμένο για την ελίτ «παλάτι» μετατράπηκε σε μια ζεστή αγκαλιά, στεγάζοντας και ανατρέφοντας συνολικά 5.800 ορφανά παιδιά, σύμφωνα με πληροφορίες από την wikipedia και το World Monuments Fund. Στους χώρους του, που περιλάμβαναν 206 δωμάτια, λειτουργούσαν δημοτικό σχολείο, βιβλιοθήκη και εργαστήρια επαγγελματικής κατάρτισης.

Ωστόσο, η λειτουργία του ορφανοτροφείου διακόπηκε απότομα στις 21 Απριλίου 1964. Σε μια περίοδο τεταμένων ελληνοτουρκικών σχέσεων λόγω του Κυπριακού, οι τουρκικές Αρχές προχώρησαν στο βίαιο κλείσιμο του ιδρύματος και, χρόνια αργότερα, το 1997, στην αυθαίρετη κατάσχεσή του.

Χρειάστηκε ένας δικαστικός μαραθώνιος για να επιστραφεί τελικά το ακίνητο στην ελληνική κοινότητα το 2012. Όμως, το κτήριο που παραδόθηκε πίσω δεν θύμιζε σε τίποτα το παρελθόν. Παραμελημένο, «χτυπημένο» από μια σοβαρή πυρκαγιά το 1980 και εκτεθειμένο στα στοιχεία της φύσης, είχε ήδη περιέλθει σε κατάσταση επικίνδυνης ερείπωσης, με την UNESCO να το χαρακτηρίζει μνημείο «Απαιτούμενο προς διάσωση» και τη Europa Nostra να το κατατάσσει στα πιο απειλούμενα της Ευρώπης.

Το μεγαλύτερο αγκάθι για την αξιοποίησή του παρέμενε το αστρονομικό κόστος αναστήλωσης. Με τον ελληνικό πληθυσμό της Κωνσταντινούπολης να αριθμεί πλέον μόλις 2.000 άτομα, η συγκέντρωση των περίπου 65 εκατομμυρίων ευρώ που απαιτούνται βάσει μελετών για να σταθεί το κτήριο ξανά όρθιο, ήταν πρακτικά αδύνατη από ίδιους πόρους της ομογένειας.

Η μετατροπή του σε ξενοδοχείο αποτελεί την ύστατη οικονομική «γέφυρα» που θα επιτρέψει σε επενδυτικά κεφάλαια να χρηματοδοτήσουν τη διάσωσή του. Αν και η απώλεια της αμιγώς πνευματικής και κοινωφελούς χρήσης του κτηρίου φέρνει μελαγχολία, η επιστροφή στον αρχικό αρχιτεκτονικό σκοπό για τον οποίο χτίστηκε πριν από 128 χρόνια αποτελεί τον μοναδικό δρόμο ώστε αυτό το μνημείο-σύμβολο να μην μετατραπεί σε έναν σωρό από ερείπια.