Ο έλεγχος ξεκίνησε με πρωτοβουλία της διοίκησης του ΟΠΕΚΑ έπειτα από αναφορές υπαλλήλων του το 2023 και η συνέχεια δόθηκε από την ΕΑΔ διότι προέκυψαν πειθαρχικές ευθύνες, ενώ θα διερευνηθούν και ποινικές καθώς το πόρισμα της Αρχής διαβιβάστηκε στην Εισαγγελία Εφετών. Ο έλεγχος στους 372 φακέλους έδειξε ότι πληρώθηκαν 1,8 εκατ. ευρώ σε επιδόματα ανασφάλιστων υπερηλίκων χωρίς οι λήπτες των ποσών να πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις και κυρίως:

1 Χωρίς να έχουν συμπληρώσει το 67^ο έτος που προβλέπει ο νόμος (σ.σ.: αναφέρεται περίπτωση που το επίδομα πληρώθηκε 1 χρόνο πριν από το 67^ο έτος).

2 Χωρίς να έχουν ελεγχθεί σε συνεργασία με τον ΕΦΚΑ αν λαμβάνουν και σύνταξη μια που η λήψη άλλης παροχής αυτομάτως κόβει το επίδομα του ανασφάλιστου.

3 Χωρίς να πληρούνται τα εισοδηματικά και τα περιουσιακά κριτήρια (σ.σ.: δόθηκαν επιδόματα σε «δικαιούχο» με οικογενειακό εισόδημα 18.760 ευρώ, ενώ υπήρχε κόφτης στα 8.640 ευρώ).

4 Χωρίς καν να προσκομιστούν εκκαθαριστικά φόρου εισοδήματος, ΕΝΦΙΑ αλλά και με εικονικά στοιχεία για περισσότερα έτη διαμονής στην Ελλάδα, ενώ ήταν λιγότερα.

5 Χωρίς να υποβάλλονται ηλεκτρονικά οι αιτήσεις αλλά χειρόγραφα και με χειρόγραφους αριθμούς πρωτοκόλλου.

Πόρισμα

Αρκεί και μόνο να επισημανθεί ότι -όπως αναφέρει το πόρισμα- μία από τις υπαλλήλους που φέρεται να ενέκρινε παράτυπα εκατοντάδες από τις 372 αιτήσεις, έχει χειριστεί συνολικά 799 υποθέσεις οι οποίες δεν έχουν ερευνηθεί. Το επίδομα ανασφάλιστου υπερήλικα ανέρχεται σήμερα στα 410 ευρώ και για το 2026 προϋποθέτει ετήσιο ατομικό εισόδημα κάτω από 4.920 ευρώ και οικογενειακό κάτω από 9.840 ευρώ.

Ο έλεγχος που έγινε όμως για την περίοδο 2020-2022 έδειξε ότι δεν τηρήθηκε σχεδόν τίποτε από όσα προβλέπει ο νόμος και δόθηκαν επιδόματα παρανόμως. Ενδεικτικό του τι συνέβαινε στον ΟΠΕΚΑ, οργανισμό που διαχειρίζεται περίπου 5 δισ. ευρώ ετησίως για την πληρωμή επιδομάτων σε ευπαθείς κοινωνικές ομάδες όπως ανάπηροι, άστεγοι, παλιννοστούντες, ομογενείς, ανασφάλιστοι υπερήλικες, καθώς και οικογένειες που λαμβάνουν επίδομα παιδιού, είναι όσα αναφέρει το πόρισμα της ΕΑΔ που έφερε στο φως ο Ελεύθερος Τύπος την περασμένη Πέμπτη (19/2/2026). Τα συστήματα ελέγχου και οι ηλεκτρονικές διασταυρώσεις που θα έπρεπε να λειτουργούν ήταν όχι μόνον ανύπαρκτα, αλλά κυριολεκτικώς «ξεκλείδωτα».

Τα κενά ασφαλείας έδωσαν τη δυνατότητα να αλωνίζουν οι επιτήδειοι με τη συνδρομή υπαλλήλων του οργανισμού. Ηδη ελέγχονται δυο στελέχη, η μία εκ των οποίων είναι εν ενεργεία και υπηρετούσε ως αποσπασμένη στα γραφεία του ΠΑΣΟΚ μετά τον Ιούνιο του 2022, θέση από την οποία αποχώρησε μετά την εμπλοκή της στην υπόθεση, ενώ η δεύτερη… «πρόλαβε» και συνταξιοδοτήθηκε στα τέλη του 2023.

Οι ευθύνες θα αναζητηθούν και από τις δυο σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στο πόρισμα.

Αποσπάσματα

Ιδού τι αναφέρει το πόρισμα (σελ. 53) ως προς το επίπεδο ασφαλείας του ΟΠΕΚΑ: «Το γραφείο όπου τηρείται το αρχείο του Τμήματος Παροχών διαπιστώθηκε ότι ήταν ανοιχτό όλο το 24ωρο και τις επτά ημέρες, με αποτέλεσμα να έχει πρόσβαση ο οποιοσδήποτε να αφήνει ή να παίρνει φακέλους. Συνεπεία του διενεργούμενου ελέγχου, στις 23.02.2024 τέθηκε κλειδαριά και πλέον ο χώρος κλειδώνεται. Ομως ακόμη και σήμερα οι ντουλάπες που υπάρχουν στους διαδρόμους του 4ου ορόφου, στις οποίες τηρούνται φάκελοι, δεν κλειδώνουν».

Σε άλλο σημείο ως προς το ποιοι πηγαινοέρχονταν με «δώρα» στον οργανισμό, το πόρισμα αναφέρει: «Προέκυψε η κατά συστηματικότητα και προτεραιότητα διεκπεραίωση υποθέσεων από πρόσωπο φερόμενο ως εκπρόσωπο ανασφάλιστων υπερηλίκων συγκεκριμένης περιοχής, για το οποίο επιπλέον δεν προέκυψε η σχετική ιδιότητα εκ θέσεως [π.χ. δικηγόρος] ή εξ εγγράφων. Για χρόνια, πλέον των πέντε ετών και σχεδόν δύο φορές τον μήνα, επιτρεπόταν η είσοδος στον αυτοαποκαλούμενο πρόεδρο κ.[Ν], ο οποίος εκπροσωπούσε πολίτες συγκεκριμένης κοινωνικής ομάδας (Ρομά) του Δήμου Φυλής, έφερνε στα γραφεία του ΟΠΕΚΑ χειρόγραφες αιτήσεις ανασφάλιστων υπερηλίκων, που γίνονταν δεκτές από υπαλλήλους, πρωτοκολλούνταν και επεξεργάζονταν, χωρίς να επιστρέφονται στο Κέντρο Κοινότητας. Κατά καιρούς ο κ.[Ν] έφερνε και δώρα, όπως γλυκά, λουλούδια, χαλιά, τα οποία γίνονταν αποδεκτά».

Μέχρι και οι ελεγκτές της Αρχής Διαφάνειας δέχτηκαν κρούσεις για δώρα τα οποία δεν έγιναν αποδεκτά.

ΕΠΑΙΡΝΑΝ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΑ

Κρατούσαν τις αιτήσεις για να μην απορριφθούν!

Οσον αφορά στη διαδικασία διεκπεραίωσης των αιτήσεων διαπιστώθηκε ότι: «Οι εν λόγω αιτήσεις μετά την πρωτοκόλλησή τους, αντί να διαβιβαστούν άμεσα στο Τμήμα Χορήγησης Παροχών Ανασφαλίστων Υπερηλίκων, το οποίο θα εξέδιδε απορριπτική απόφαση λόγω ηλικίας, παρέμεναν εκτός διαδικασίας. Η αξιολόγηση των αιτήσεων γινόταν όταν συμπληρωνόταν το 67ο έτος της ηλικίας των αιτούντων και επιτρεπόταν από το ηλεκτρονικό σύστημα η ηλεκτρονική καταχώρησή τους, η οποία γινόταν από υπάλληλο ή και από ωφελούμενο του ΟΠΕΚΑ (σ.σ.: από πρόγραμμα ΔΥΠΑ) που χειριζόταν τέτοιου είδους αιτήσεις, κατά δε την καταχώριση αυτή ετίθετο ο προγενέστερος αριθμός πρωτοκόλλου. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα να εγκρίνονται οι υποβληθείσες αιτήσεις με χρονικό σημείο επέλευσης των αποτελεσμάτων την προγενέστερη ημερομηνία πρωτοκόλλου ΟΠΕΚΑ και τη χορήγηση αναδρομικών στους αιτούντες, οι οποίοι ελάμβαναν αχρεωστήτως και χωρίς νόμιμο λόγο σημαντικά χρηματικά ποσά».

ΤΡΙΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

Αντί στα 67 πληρώθηκαν παράνομα στα 66

Όσον αφορά σε αποφάσεις έγκρισης της χορήγησης του επιδόματος πριν απ’ το 67^ο έτος που είχαν υπογραφεί από την ελεγχόμενη εν ενεργεία υπάλληλο, στο πόρισμα αναφέρονται, μεταξύ άλλων, οι εξής περιπτώσεις:

1 Σε αίτηση διαπιστώθηκε πως με βάση την ημερομηνία γέννησης (28.03.1955) η ημερομηνία συμπλήρωσης του 67ου έτους ήταν η 01.04.2022. Ωστόσο, η αίτηση υποβλήθηκε και έγινε αποδεκτή έναν χρόνο νωρίτερα, στις 06.04.2021. Συνεπώς στον αιτούντα καταβλήθηκαν αχρεωστήτως επιδόματα δώδεκα μηνών από την ηλικία των 66 αντί 67 ετών.

2 Αιτών συμπλήρωνε το 67ο έτος της ηλικίας του την 01.11.2019, συνεπώς η αίτηση μπορούσε να υποβληθεί και να γίνει αποδεκτή από την 01.12.2019. Ωστόσο υποβλήθηκε και έγινε αποδεκτή στις 30.10.2019. Σημειώνεται δε πως η αίτηση υπεγράφη στις 05.02.2019, ημερομηνία κατά την οποία επίσης δεν μπορούσε να είχε γίνει αποδεκτή. Η αίτηση παρέμεινε στην υπηρεσία και καταχωρίστηκε αργότερα αλλά και πάλι χωρίς να έχουν συμπληρωθεί τα 67 έτη της ηλικίας. Η χορήγηση του επιδόματος ξεκίνησε από 01.03.2019, δηλαδή ελήφθη υπόψη η ημερομηνία υπογραφής της αίτησης ως ημερομηνία πρωτοκόλλησης. Συνεπώς στον αιτούντα καταβλήθηκαν αχρεωστήτως επιδόματα για εννιά μήνες.

3 Αιτών συμπλήρωνε το 67ο έτος της ηλικίας του/της την 01.05.2020. Ωστόσο η αίτησή του πρωτοκολλήθηκε, χωρίς γνήσιο υπογραφής, στις 30.01.2020, ημερομηνία κατά την οποία η αίτηση δεν έπρεπε να είχε γίνει αποδεκτή. Ωστόσο το επίδομα δόθηκε από 01.02.2020, συνεπώς στον αιτούντα/ούσα καταβλήθηκαν αχρεωστήτως επιδόματα για τέσσερις μήνες.

ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΛΛΑΓΕΣ

Προτάσεις για να κλείσουν τα παράθυρα αδιαφάνειας

Η ομάδα εργασίας στον τομέα παροχών για τους ανασφάλιστους υπερήλικες έχει καταθέσει προτάσεις για να κλείσουν όλα τα παράθυρα αδιαφάνειας σχετικά με τη χορήγηση του επιδόματος ανασφάλιστων υπερηλίκων ως βάση των αλλαγών που ετοιμάζει ο νέος διοικητής του ΟΠΕΚΑ Επαμεινώνδας Ατσαβες.

Στο εν λόγω κείμενο γίνεται αρχικά η διαπίστωση σχετικά με σοβαρές αδυναμίες, τόσο τεχνικές όσο και διοικητικές, στη διαδικασία ηλεκτρονικής υποβολής αιτήσεων για χορήγηση του επιδόματος και προτείνεται η ριζική αναθεώρηση του αρ. 93 του ν. 4387/2016 (σ.σ.: που μετέτρεψε τη σύνταξη ανασφάλιστων υπερηλίκων σε επίδομα ίδιου ύψους), ως εξής:

• Ο έλεγχος του κριτηρίου μόνιμης διαμονής να γίνεται μέσω εμπρόθεσμων φορολογικών δηλώσεων, με διασταύρωση στοιχείων από την ΑΑΔΕ και όταν αυτό δεν είναι εφικτό, να απαριθμούνται συγκεκριμένα δικαιολογητικά, τα οποία θα γίνονται αποδεκτά από την υπηρεσία.
• Σε σχέση με τα εισοδηματικά κριτήρια, προτάθηκε ως μοναδικό κριτήριο το φορολογητέο εισόδημα, καθώς αυτό είναι που ορίζεται ρητά στην πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου. Υπάρχει η δυνατότητα για αυτόματη διασταύρωσή του μέσω διαλειτουργικότητας με την ΑΑΔΕ και με τον τρόπο αυτό θα περιοριστούν τυχόν «αυθαιρεσίες και καθυστερήσεις».