Ενα ελληνικό «μάτι» παρακολουθεί στενά την εξέλιξη ενός από τα ισχυρότερα επεισόδια Ελ Νίνιο των τελευταίων δεκαετιών.
Το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, μέσω του meteo.gr, έχει θέσει σε λειτουργία ειδικό Παρατηρητήριο Ελ Νίνιο, καταγράφοντας σε εβδομαδιαία βάση τις θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στις τέσσερις κρίσιμες περιοχές του τροπικού Ειρηνικού. Και τα στοιχεία δείχνουν ότι το φαινόμενο εξελίσσεται με εξαιρετική ένταση. Το Παρατηρητήριο καταγράφει σήμερα απόκλιση περίπου +3°C στην περιοχή Niño, ενώ ακόμη υψηλότερες τιμές εμφανίζονται στον ανατολικό Ειρηνικό.
«Η θερμοκρασία έχει ήδη ξεπεράσει το ρεκόρ του 2015-16, όταν το φαινόμενο είχε εκδηλωθεί αργότερα ημερολογιακά», λέει στον «Ε.Τ.» ο Κώστας Λαγουβάρδος, Διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, με αντικείμενο τη Δυναμική Μετεωρολογία. Οπως εξηγεί εφόσον η θερμοκρασία συνεχίσει να αυξάνεται, θα μπορούσε να προσεγγίσει τους +4°C, εξέλιξη που θα καθιστούσε το επεισόδιο ένα από τα ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί συστηματικά εδώ και 50-60 χρόνια.
Ο Κώστας Λαγουβάρδος
Η τελευταία ανάλυση της αμερικανικής Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA) επιβεβαιώνει την ενίσχυση του Ελ Νίνιο. Το ενδιαφέρον των επιστημόνων δεν περιορίζεται, πάντως, στο πόσο ψηλά θα φτάσει ο υδράργυρος στον Ειρηνικό. Το φαινόμενο λειτουργεί σαν ένας τεράστιος μηχανισμός ανακατανομής θερμότητας, επηρεάζοντας την ατμοσφαιρική κυκλοφορία και, μέσω αυτής, περιοχές που βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από το σημείο όπου ξεκίνησε η διαταραχή.
Οι επιπτώσεις μπορεί να περάσουν γρήγορα από το περιβάλλον στην οικονομία και στην καθημερινότητα. Η γεωργία είναι ένας από τους πρώτους τομείς που επηρεάζονται, καθώς η ταυτόχρονη εμφάνιση ξηρασίας σε ορισμένες περιοχές και ακραίων βροχοπτώσεων σε άλλες μπορεί να μειώσει τις αποδόσεις βασικών καλλιεργειών. Αυτό μεταφράζεται σε πιέσεις στις τιμές των τροφίμων.
Παράλληλα, η ξηρασία μπορεί να περιορίσει τα αποθέματα νερού και την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οι υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν τη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια λόγω της χρήσης κλιματιστικών. Οι ακραίες βροχοπτώσεις, από την άλλη, μπορούν να προκαλέσουν πλημμύρες και ζημιές σε υποδομές, καλλιέργειες, δρόμους και δίκτυα μεταφορών. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η επίδραση στις θαλάσσιες μεταφορές. Οι μεταβολές στις βροχοπτώσεις και στα υδάτινα αποθέματα μπορούν να επηρεάσουν κρίσιμες εμπορικές υποδομές, όπως έχει συμβεί στο παρελθόν με τη στάθμη των υδάτων στη Διώρυγα του Παναμά. Ετσι, ένα φαινόμενο που ξεκινά στον τροπικό Ειρηνικό μπορεί να καταλήξει να επηρεάζει την αλυσίδα εφοδιασμού, το κόστος μεταφοράς και τελικά τις τιμές προϊόντων σε ολόκληρο τον κόσμο.
Διαβάστε Επίσης
Το Ελ Νίνιο προκαλείται από την ασυνήθιστη θέρμανση των επιφανειακών υδάτων στον τροπικό Ειρηνικό. Δεν αποτελεί αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, εκδηλώνεται πλέον πάνω σε έναν πλανήτη που είναι ήδη σημαντικά θερμότερος, με αποτέλεσμα οι επιπτώσεις του να προστίθενται σε μια ήδη αυξημένη θερμοκρασιακή «βάση».
«Δεν επηρεάζει άμεσα τη Μεσόγειο και την Ευρώπη», σημειώνει ο κ. Λαγουβάρδος. «Επηρεάζει όμως την ατμόσφαιρα και τη συνολική ενεργειακή κατάσταση του πλανήτη. Η συνολική θερμοκρασία αυξάνεται, καθώς προστίθεται η επίδραση του Ελ Νίνιο σε ένα ήδη θερμό κλιματικό περιβάλλον».
Επιπτώσεις ανά περιοχή
Το Ελ Νίνιο δεν «χτυπά» παντού με τον ίδιο τρόπο. Η βασική του ιδιαιτερότητα είναι ακριβώς αυτή η ανατροπή των κανονικών μοτίβων βροχής και θερμοκρασίας σε διαφορετικές ηπείρους.
Νότια Αμερική: Οι δυτικές ακτές της ηπείρου, και ιδιαίτερα το Περού και ο Ισημερινός, βρίσκονται στην πλευρά των περιοχών που μπορούν να δεχθούν πολύ ισχυρές βροχές, πλημμύρες και κατολισθήσεις. Αντίστοιχα, σε τμήματα της Βραζιλίας αυξάνονται οι πιθανότητες για πολύ περισσότερες βροχοπτώσεις και πλημμυρικά επεισόδια. Στο Rio Grande do Sul της Βραζιλίας, για παράδειγμα, οι πλημμύρες του 2024 συνδέθηκαν με περισσότερους από 180 θανάτους και τον εκτοπισμό περίπου 600.000 ανθρώπων.
Κεντρική Αμερική και Καραϊβική: Εδώ η εικόνα αντιστρέφεται. Η περιοχή τείνει να αντιμετωπίζει ξηρότερες συνθήκες, με άμεσες συνέπειες για τις καλλιέργειες και τα αποθέματα νερού. Ιδιαίτερη ανησυχία υπάρχει για την Ονδούρα, τη Γουατεμάλα και το Ελ Σαλβαδόρ, όπου διεθνείς οργανώσεις προειδοποιούν ήδη για επιδείνωση της επισιτιστικής ασφάλειας.
Νοτιοανατολική Ασία: Ινδονησία, Μαλαισία, Ταϊλάνδη και Βιετνάμ βρίσκονται στην «ξηρή» πλευρά του Ελ Νίνιο. Η Ινδονησία ήδη καταγράφει παρατεταμένες περιόδους ανομβρίας, πυρκαγιές και επιβάρυνση της ατμόσφαιρας, ενώ απειλούνται καλλιέργειες όπως το ρύζι και το φοινικέλαιο. Το meteo.gr αναφέρει περισσότερες από 60 συνεχόμενες ημέρες χωρίς βροχή σε περιοχές της Ιάβας, του Μπαλί και της Νούσα Τενγκάρα.
Ινδία: Η εξασθένηση των μουσώνων αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κινδύνους. Μια μειωμένη παραγωγή ρυζιού σε μία από τις μεγαλύτερες παραγωγούς χώρες του κόσμου μπορεί να επηρεάσει τις διεθνείς τιμές.
Αυστραλία: Το Ελ Νίνιο συνδέεται με θερμότερες και ξηρότερες συνθήκες, αυξάνοντας τον κίνδυνο πυρκαγιών και πιέζοντας τα αποθέματα νερού.
Νότια Αφρική: Η ξηρασία μπορεί να πλήξει τόσο την παραγωγή τροφίμων όσο και την υδροηλεκτρική ενέργεια, δημιουργώντας έναν διπλό οικονομικό και κοινωνικό κίνδυνο.
