Το σκάνδαλο χρονολογείται μεταξύ των ετών 2019 -2022, ενώ ο έλεγχος ξεκίνησε αρχικά από τη διοίκηση του ΟΠΕΚΑ και συνεχίστηκε από την Αρχή Διαφάνειας. Οι ατασθαλίες αφορούν στη χορήγηση του επιδόματος ανασφάλιστων υπερηλίκων σε ηλικίες ως και 2 χρόνια πριν από το 67 έτος, που προβλέπει ο νόμος, χωρίς τα απαιτούμενα δικαιολογητικά ή και καθ’ υπέρβαση των προβλεπόμενων εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων. Από την έρευνα της Αρχής προέκυψε ότι με ελλιπή δικαιολογητικά δόθηκαν και ποσά για το εγγυημένο εισόδημα.

Χειρόγραφες αιτήσεις

Οπως αναφέρει το πόρισμα, «Σύμφωνα με στοιχεία της Διεύθυνσης Πληροφορικής, από το έτος 2019 μέχρι σήμερα, και μόνο για την Κεντρική Υπηρεσία, έχουν καταχωρηθεί από υπαλλήλους του ΟΠΕΚΑ 3.890 χειρόγραφες αιτήσεις, εκ των οποίων οι 1.491 έχουν εγκριθεί (οι 389 έχουν εγκριθεί εντός του έτους 2023).

Σημειώνεται ότι η διαδικασία της ηλεκτρονικής καταχώρισης των αιτήσεων από υπαλλήλους των Κέντρων Κοινότητας εφαρμόζεται από το έτος 2018, με μέσο όρο καταχωρημένων αιτήσεων, αρμοδιότητας της Κεντρικής Υπηρεσίας, 250 μηνιαίως (ο αριθμός αυτός προκύπτει από τον έλεγχο των στατιστικών στοιχείων της ηλεκτρονικής εφαρμογής). Ακόμη και η περίοδος των περιοριστικών μέτρων της πανδημίας του covid 19 δεν δικαιολογεί τις 3.890 χειρόγραφες αιτήσεις που παρέμειναν στον ΟΠΕΚΑ».

Ανάμεσα σε αυτές τις αιτήσεις πολλές πήραν έγκριση με παράτυπες διαδικασίες και τα ποσά δόθηκαν παράνομα, γι’ αυτό και αναζητούνται από όσους τα εισέπραξαν.

Μεσάζοντες

Σε άλλο σημείο του πορίσματος αναφέρεται ότι πήγαιναν στον οργανισμό «εκπρόσωποι» των δήθεν δικαιούχων με γλυκά, λουλούδια και άλλα δώρα στους υπαλλήλους, προφανώς για να τους επηρεάσουν θετικά για την έγκριση των αιτήσεων. Ιδού τι αναφέρει το πόρισμα για τα πρόσωπα που μεσολαβούσαν για τα επιδόματα: «Κατόπιν των τηλεφωνικών επικοινωνιών με τους αιτούντες, στις 8.2.2024, επισκέφθηκε τα γραφεία των εσωτερικών ελεγκτών/τριών ο/η [Ν.Τ.], ο/η οποίος/α συστήθηκε ως πρόεδρος των Ρομά και δήλωσε, μεταξύ άλλων, ότι μαζί με έναν/μία λογιστή/τρια, βοηθά τους συμπολίτες του/της στην συμπλήρωση των αιτήσεων. Εδειξε δε στον/στην [Α.Δ.], μία ατζέντα όπου ήταν καταχωρημένα ονόματα υπαλλήλων του ΟΠΕΚΑ ([Α.Χ.], [Ε.Τ.], [Ε.Κ.], [Β.], [Τ.]) και κινητά τηλέφωνα. Ηταν επίσης «φορτωμένος/μένη με δώρα», τα οποία δεν έγιναν αποδεκτά. Η προσέλευση του παραπάνω προσώπου στα γραφεία του 4ου ορόφου του ΟΠΕΚΑ επιβεβαιώθηκε από τις συνεντεύξεις του/της [Ε.Τ.], του/της [Γ.Φ.] και του/της [Α.Τ.], σύμφωνα με τις οποίες, λάμβανε χώρα τουλάχιστον δύο φορές τον μήνα, για χρονικό διάστημα πέραν των πέντε ετών, προσκομίζοντας χειρόγραφες αιτήσεις ή συμπληρωματικά δικαιολογητικά, τις περισσότερες φορές χωρίς εξουσιοδοτήσεις. Συχνά δε έφερνε λουλούδια, γλυκά ή χαλιά.

Οπως επίσης αναφέρει ο/η [Ε.Τ.], στο γραφείο του/της [Α.Χ.] προσήρχετο και ομογενής εξ Αλβανίας, με το όνομα κ. [Η], ο/η οποίος/α συστηνόταν ως νομικός – υπάλληλος του υπουργείου Εξωτερικών, χωρίς όμως να τεθεί περιορισμός ή απαγόρευση της εισόδου του/της».

Σε άλλο σημείο αναφέρεται ότι «από τα στοιχεία που συνέλεξε, μεταξύ άλλων, το κλιμάκιο ελέγχου, αφού διενήργησε τηλεφωνικές επικοινωνίες με τους αιτούντες, προκειμένου να πληροφορηθεί τις ενέργειες συμπλήρωσης των χειρόγραφων αιτήσεων, διαπίστωσε ότι πρόκειται για Ρομά, φερόμενους ως κατοίκους του Δήμου Φυλής, ενώ διαμένουν σε άλλους Δήμους (π.χ. Φάρσαλα, Ζάκυνθος, Ν. Ιωνία Βόλου, Κόρινθος κ.α.)».

Εμπλέκονται

Στην υπόθεση, όπως στοιχειοθετείται από τα  όσα περιγράφονται στο πόρισμα, εμπλέκονται δύο στελέχη του ΟΠΕΚΑ, εις βάρος των οποίων κινήθηκαν οι διαδικασίες για την απόδοση τυχόν ποινικών ευθυνών. Πρόκειται για δύο γυναίκες υπαλλήλους σε θέση προϊσταμένου, που  η μία έχει συνταξιοδοτηθεί από το 2024 και η δεύτερη ήταν μέχρι χθες αποσπασμένη στα γραφεία του ΠΑΣΟΚ, θέση από την οποία παύθηκε μετά την εμπλοκή της στην υπόθεση.

Ηδη, πέραν της απόδοσης ποινικών ευθυνών, ο νέος διοικητής του ΟΠΕΚΑ, Επαμεινώνδας Ατσαβές, έδωσε εντολή για πειθαρχική δίωξη της εν ενεργεία υπαλλήλου με το ερώτημα της απόλυσης, ενώ προχωρά και στο άνοιγμα των «πόθεν έσχες» για να διαπιστωθεί αν προσπορίστηκαν οφέλη μεγιστοποιώντας την περιουσιακή τους κατάσταση από την εμπλοκή τους στην παράτυπη χορήγηση των  επιδομάτων.

Ιλιγγιώδη ποσά

Σύμφωνα με το πόρισμα, η εν ενεργεία υπάλληλος με αρχικά Α.Χ. χειρίστηκε για όσο διάστημα ήταν στον ΟΠΕΚΑ, πριν αποσπαστεί στο ΠΑΣΟΚ, 799 αιτήσεις για τη χορήγηση του επιδόματος ανασφάλιστων υπερηλίκων. Σε 372 φακέλους που έλεγξε δειγματοληπτικά η Αρχή Διαφάνειας διαπιστώθηκε πλήθος παραβάσεων του θεσμικού πλαισίου με τα ποσά που πληρώθηκαν παράνομα να ανέρχονται σε 1,86 εκατ. ευρώ.

ΠΑΡΑΝΟΜΕΣ ΠΛΗΡΩΜΕΣ

Περιπτώσεις πλασματικής διαμονής στην Ελλάδα

Από την εξέταση των φακέλων του δειγματοληπτικού ελέγχου, το κλιμάκιο διαπίστωσε πως σε 18 από αυτούς δεν είχαν κατατεθεί τα απαραίτητα δικαιολογητικά, προκειμένου είτε να αποδειχθεί η μόνιμη κατοικία των αιτούντων είτε να αποδειχθεί η μόνιμη και νόμιμη παραμονή στη χώρα για τουλάχιστον 15 έτη, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις.

Ευρήματα

Συγκεκριμένα εντοπίστηκαν οι κάτωθι παρατυπίες/ελλείψεις:

* Αναγνωρίστηκαν 29 χρόνια αντί για 20, όπως θα έπρεπε, σύμφωνα με τα προσκομισθέντα δικαιολογητικά. Από την Υπηρεσία ζητήθηκαν στοιχεία απόδειξης μόνιμης διαμονής και εγκατάστασης για το εν λόγω διάστημα, ωστόσο δεν προσκομίστηκαν. Δεν προσκομίστηκε κανένα δικαιολογητικό που να αποδεικνύει τη μόνιμη κατοικία.

* Για αίτηση που υποβλήθηκε το 2021, από τα υποβληθέντα δικαιολογητικά αποδεικνυόταν η νόμιμη διαμονή για 18 χρόνια, ενώ η μόνιμη, μόνο για 9, σύμφωνα με τα στοιχεία που προσκομίστηκαν από το μηχανογραφικό σύστημα του τ. ΟΓΑ και από τα οποία προκύπτει ότι ο/η αιτών/ούσα έπαιρνε σύνταξη από το 2003 έως το 2012. Ωστόσο, η Υπηρεσία δεν φαίνεται να αναζήτησε περαιτέρω στοιχεία πριν από την έγκριση της αίτησης. Σημειώνεται δε πως του/της δόθηκαν τα είκοσι επτά τριακοστά πέμπτα (27/35α) του επιδόματος, άρα χορηγήθηκε επίδομα στον αιτούντα/ουσα, ως να είχε αποδείξει μόνιμη και νόμιμη διαμονή από το 1994.

* Σε αιτούντα/ούσα χορηγήθηκε επίδομα που αντιστοιχούσε σε 29 έτη παραμονής στη χώρα, παρόλο που δεν προσκομίστηκε κανένα δικαιολογητικό, προκειμένου να αποδειχθεί η μόνιμη και νόμιμη παραμονή στη χώρα για αυτό το διάστημα. Με βάση τα στοιχεία που προσκομίστηκαν από το μηχανογραφικό σύστημα του τ. ΟΓΑ, φαίνεται ότι ο/η αιτών/ούσα λάμβανε σύνταξη από τον 7ο του 2002 έως και τον 12ο του 2012, δηλαδή 11 και όχι 15 έτη που απαιτεί ο νόμος κατ’ ελάχιστον. Η Υπηρεσία δεν φαίνεται να αναζήτησε κανένα επιπλέον στοιχείο πριν από την έγκριση της αίτησης.

Χωρίς τη συμπλήρωση του 67ου έτους ηλικίας

Από την εξέταση 15 φακέλων, το κλιμάκιο ελέγχου διαπίστωσε πως αιτήσεις είχαν γίνει αποδεκτές, χωρίς οι αιτούντες/ούσες να έχουν συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας τους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, σε ορισμένους/ες από τους/τις δικαιούχους να καταβληθεί αχρεωστήτως το επίδομα ενός μήνα και σε κάποιες άλλες ακόμη μεγαλύτερα ποσά. Ορισμένες δε από τις αιτήσεις δεν πληρούσαν όλες τις νόμιμες προϋποθέσεις, προκειμένου εν γένει να εγκριθούν. Συγκεκριμένα:

1)  σε 9 δικαιούχους, που πληρούσαν τις απαραίτητες προϋποθέσεις, το επίδομα καταβλήθηκε έναν μήνα νωρίτερα.

2) στις 6 αιτήσεις, οι οποίες δεν έπρεπε να είχαν εγκριθεί καθόλου, το κλιμάκιο διαπίστωσε τα εξής:

* σε τρεις δικαιούχους χορηγήθηκε και ένας μήνας επιπλέον (συνολικώς αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά: 20.704,28 €, 17.489,28 €, 26.009,28 €)

* σε έναν/μία δικαιούχο  χορηγήθηκαν  και  δύο μήνες  επιπλέον (συνολικώς αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό: 5.497,29 €)

* σε έναν/μία δικαιούχο χορηγήθηκαν και 7 μήνες επιπλέον (συνολικώς αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό: 14.849,28 €)

* σε έναν/μία (1) δικαιούχο, το επίδομα χορηγήθηκε δέκα (10) μήνες πριν από τη συμπλήρωση του ηλικιακού ορίου, αλλά και έναν (1) μήνα πριν από την υποβολή της αίτησης (ημερομηνία αίτησης 14.04.2020, ημερομηνία χορήγησης 01.03.2020).

ΑΡΧΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ

Εγκρίσεις χωρίς στοιχεία ακίνητης περιουσίας

Η Αρχή Διαφάνειας έκανε δειγματοληπτικό έλεγχο σε 372 φακέλους  με ισάριθμες αιτήσεις για τη χορήγηση του επιδόματος ανασφάλιστων υπερηλίκων που ανέρχεται σήμερα σε 410 ευρώ το μήνα.

Από την εξέταση των αιτήσεων διαπιστώθηκε πως σε είκοσι δύο (22) από αυτές δεν είχαν υποβληθεί, μεταξύ άλλων, τα απαραίτητα δικαιολογητικά σχετικά την αξία της ακίνητης περιουσίας των αιτούντων ή και των συζύγων τους. Σε δεκαεπτά (17) φακέλους δεν βρέθηκε το απαραίτητο έγγραφο «Δήλωση ΕΝΦΙΑ» για τους/τις συζύγους των αιτούντων/ουσών, ωστόσο η Υπηρεσία δεν προέβη σε καμία σχετική αναζήτηση στοιχείων, πριν από την έκδοση των εγκριτικών αποφάσεων. Σε τρεις (3) φακέλους δεν βρέθηκε κανένα αντίγραφο υποβολής ΕΝΦΙΑ ούτε του/της αιτούντος/ούσας ούτε του/της συζύγου, ενώ σε έναν (1) εξ αυτών το σχετικό δικαιολογητικό δεν είχε υποβληθεί μόνο για τον/την σύζυγο.

Σε έναν (1) φάκελο διαπιστώθηκε πως, παρά το γεγονός ότι η Υπηρεσία αναζήτησε το δικαιολογητικό και ο/η αιτών/ούσα δεν το προσκόμισε, εκδόθηκε εγκριτική απόφαση χορήγησης του επιδόματος.

Σε έναν (1) φάκελο δεν βρέθηκε έγγραφο «Δήλωση ΕΝΦΙΑ» συζύγου αλλά μόνο δήλωση στοιχείων ακινήτων, στην οποία φαίνεται να υπάρχουν ακίνητα, χωρίς ωστόσο να αναγράφεται η αξία τους.

Από τον δειγματοληπτικό έλεγχο εκατόν εβδομήντα οκτώ (178) εγκριτικών αποφάσεων που είχαν εκδοθεί με υπογραφή του/της Προϊστάμενου/μένης (Α.Χ.), σε σύνολο επτακοσίων ενενήντα εννέα (799) (20% επί του συνόλου), το ύψος του αχρεωστήτως καταβληθέντος ποσού υπολογίστηκε σε επτακόσιες είκοσι τρεις χιλιάδες τετρακόσια ογδόντα ευρώ (723.480 €).

➢ Από τον δειγματοληπτικό έλεγχο ενενήντα ενός (91) εγκριτικών αποφάσεων, που είχαν εκδοθεί με υπογραφή του/της Προϊστάμενου/μένης (Ε.Κ.), σε σύνολο διακοσίων τριάντα οκτώ (238) (37% επί του συνόλου), το ύψος του αχρεωστήτως καταβληθέντος ποσού υπολογίστηκε σε διακόσιες δεκαέξι χιλιάδες πεντακόσια σαράντα τρία ευρώ (216.543 €).

➢ Το ύψος του αχρεωστήτως καταβληθέντος ποσού, σε εκτέλεση των εγκριτικών αποφάσεων που υπέγραψε ο/η (Α.Χ.), υπολογίστηκε ότι ανέρχεται σε εξακόσιες ογδόντα χιλιάδες εκατόν ενενήντα επτά ευρώ και έξι λεπτά (680.197,06 €) με σαράντα εννέα (49) περιπτώσεις.

➢ Το ύψος του αχρεωστήτως καταβληθέντος ποσού, σε εκτέλεση των εγκριτικών αποφάσεων που υπέγραψε ο/η (Ε.Κ.), υπολογίστηκε ότι ανέρχεται σε διακόσιες δεκαπέντε χιλιάδες τριακόσια πενήντα επτά ευρώ (215.357 €) με είκοσι επτά (27) περιπτώσεις .