Πληροφορίες που επικαλείται το POLITICO αναφέρουν ότι ο επόμενος που θα προστεθεί στη λίστα των παραιτήσεων θα είναι ο Κρις Γουόρμαλντ, ο οποίος θα εγκαταλείψει τη θέση του γενικού γραμματέα της κυβέρνησης στην οποία βρίσκεται λίγο περισσότερο από ένα χρόνο. Ο ανώτατος Βρετανός δημόσιος λειτουργός διαπραγματεύεται την αποχώρησή του από το κυβερνητικό σχήμα, ενώ ο Κίρ Σταρμερ αγωνίζεται να σταθεροποιήσει την κατάσταση στην Ντάουνινγκ Στριτ που κλυδωνίζεται από τα απόνερα των αποκαλύψεων του σκανδάλου Έπσταϊν. Η ανακοίνωση της παραίτησης ενδέχεται να γίνει την Τρίτη (10/02), σύμφωνα με τρεις Βρετανούς αξιωματούχους, οι οποίοι πάντως τόνισαν πως η ημερομηνία δεν έχει ακόμη αποφασιστεί.

Ο Γουόρμαλντ θα είναι ο τρίτος υψηλόβαθμος αξιωματούχος που αποχωρεί από την Ντάουνινγκ Στριτ του Στάρμερ σε μια κρίσιμη στιγμή για την πρωθυπουργία του, καθώς συνεχίζει να αντιμετωπίζει ερωτήματα σχετικά με την κρίση του να διορίσει τον Πίτερ Μάντελσον ως πρεσβευτή του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ουάσινγκτον. Ο Μόργκαν Μακ Σουίνι παραιτήθηκε από τη θέση του επικεφαλής του προσωπικού του πρωθυπουργού την Κυριακή (08/02), αφού πρότεινε τον διορισμό, και ο διευθυντής επικοινωνίας του Στάρμερ, Τιμ Άλαν, παραιτήθηκε μία μέρα αργότερα, έχοντας υπηρετήσει στη θέση αυτή για μόλις πέντε μήνες.

Ο γραμματέας του υπουργικού συμβουλίου συμβουλεύει τον πρωθυπουργό και άλλα ανώτερα μέλη της κυβέρνησης. Συνήθως συνδυάζεται με το ρόλο του επικεφαλής της δημόσιας διοίκησης. Ο Γουόρμαλντ διετέλεσε προηγουμένως μόνιμος γραμματέας στο υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας, διευθύνοντας το υπουργείο κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορωνοϊού.

Δεν παραιτείται ο Στάρμερ

Ο Βρετανός πρωθυπουργός αρνήθηκε να ανταποκριθεί στις εκκλήσεις για παραίτηση, ακόμη και από τον ηγέτη του κόμματός του στη Σκωτία, δεσμευόμενος να συνεχίσει τον αγώνα μετά την κρίση στην οποία βυθίστηκε η κυβέρνησή του λόγω του διορισμού του Πίτρ Μάντελσον ως πρέσβη στις ΗΠΑ. Υπό την πίεση για τον διορισμό ενός ανθρώπου του οποίου οι στενοί δεσμοί με τον αποθανόντα Αμερικανό σεξουαλικό εγκληματία Τζέφρι Έπσταϊν έχουν τεθεί στο επίκεντρο της προσοχής, ο Στάρμερ προσπάθησε να αλλάξει το αφήγημα.

Ωστόσο, η απαίτηση του Άνας Σαρβάρ, ηγέτη του Σκωτσέζικου Εργατικού Κόμματος, να παραιτηθεί και η αποχώρηση ενός δεύτερου ανώτερου βοηθού σε λίγες μέρες δεν κατάφεραν να σταματήσουν τις αμφισβητήσεις σχετικά με την κρίση και την ικανότητά του να κυβερνά. Η παραίτηση του επικεφαλής επικοινωνίας Τιμ Άλαν ακολούθησε την αποχώρηση του στενότερου συνεργάτη του Στάρμερ, Μόργκαν ΜακΣουίνι, ο οποίος δήλωσε ότι ανέλαβε την ευθύνη για τη συμβουλή του σχετικά με τον διορισμό του Μάντελσον στην κορυφαία διπλωματική θέση της Βρετανίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρά την παρέμβαση του Σαρβάρ, ο Στάρμερ έλαβε αργότερα μηνύματα υποστήριξης από τους κορυφαίους υπουργούς του και ορισμένους πιθανούς αντιπάλους του για την ηγεσία, ενώ η θετική υποδοχή που είχε σε μια συνάντηση των βουλευτών του Εργατικού Κόμματος υποδήλωσε ότι δεν θα υπάρξει άμεση κίνηση για την απομάκρυνσή του.

«Αφού αγωνίστηκα τόσο σκληρά για την ευκαιρία να αλλάξω τη χώρα μας, δεν είμαι διατεθειμένος να αποχωρήσω από το αξίωμά μου και την ευθύνη μου απέναντι στη χώρα μου, ούτε να μας βυθίσω στο χάος, όπως έκαναν άλλοι», δήλωσε ο Στάρμερ στη συνάντηση, προσθέτοντας ότι στόχος του είναι να αποτρέψει την ανάληψη της εξουσίας από το λαϊκιστικό Κόμμα Reform UK, με ηγέτη τον βετεράνο υποστηρικτή του Brexit Νάιτζελ Φάρατζ. «Αυτή είναι η μάχη μου, αυτή είναι η μάχη όλων μας, και είμαστε όλοι μαζί σε αυτό».

Νωρίτερα, ο Σαρβάρ, μιλώντας στη Σκωτία, όπου το Εργατικό Κόμμα έχει δει τη στήριξή του να μειώνεται από τις εκλογές του 2024, είπε ότι με βαριά καρδιά έπρεπε να υπερασπιστεί τη Σκωτία και να ζητήσει αλλαγή ηγέτη στην πρωτεύουσα του Ηνωμένου Βασιλείου, το Λονδίνο. «Η απόσπαση της προσοχής πρέπει να τελειώσει και η ηγεσία στη Ντάουνινγκ Στριτ πρέπει να αλλάξει», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου. Σε απάντηση, ένας εκπρόσωπος της Ντάουνινγκ Στριτ δήλωσε ότι ο Στάρμερ είχε «μια σαφή πενταετή εντολή από τον βρετανικό λαό να επιφέρει αλλαγές, και αυτό είναι που θα κάνει».

Μάχη για να αλλάξει το αφήγημα

Με τη δήλωσή του, ο Σαρβάρ έγινε ο ανώτερος αξιωματούχος του Εργατικού Κόμματος που ζήτησε την παραίτηση του Στάρμερ, χωρίς όμως να καταφέρει να κατευνάσει την έντονη ατμόσφαιρα στο κοινοβούλιο στο Γουέστμίνστερ του Λονδίνου. Το κόστος δανεισμού της κυβέρνησης αυξήθηκε, αντανακλώντας τις ανησυχίες των επενδυτών ότι ένας πιο αριστερός ηγέτης του Εργατικού Κόμματος, ο οποίος ήταν πρόθυμος να δανειστεί και να δαπανήσει περισσότερα, θα μπορούσε να αναλάβει την εξουσία. Η άνοδος των αποδόσεων, μαζί με την αξία της λίρας έναντι του ευρώ, μετριάστηκε αργότερα, αφού οι πιθανοί διάδοχοι τάχθηκαν υπέρ του Στάρμερ.

Με τον Στάρμερ να χάνει τον τέταρτο διευθυντή επικοινωνίας του, το έργο του στην κυβέρνηση βρίσκεται υπό αμφισβήτηση, μετά κι από τις γκάφες και τις ανατροπές πολιτικής που έχουν αμαυρώσει τα σχεδόν δύο χρόνια της θητείας του. «Είναι οδυνηρό», δήλωσε στο Reuters ένας βουλευτής του Εργατικού Κόμματος υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Είναι σαν να παρακολουθείς ένα θανατηφόρο αυτοκινητιστικό δυστύχημα σε αργή κίνηση». Ωστόσο, ο Στάμερ έλαβε εκδηλώσεις υποστήριξης από τον αναπληρωτή του, Ντέιβιντ Λάμι, την υπουργό Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς και την υπουργό Εξωτερικών Ιβέτ Κούπερ, μεταξύ άλλων. Η Άντζελα Ρέινερ, πρώην αναπληρώτριά του που θεωρείται κορυφαία υποψήφια για την ηγεσία, του πρόσφερε την «πλήρη υποστήριξή» της.

Πόσο πιθανό είναι να «χάσει» ακόμη έναν πρωθυπουργό η Βρετανία

Όταν ο Μπόρις Τζόνσον παραιτήθηκε από την πρωθυπουργία της Βρετανίας το 2022, εξήγησε ότι οι πολιτικοί που κάποτε τον υποστήριζαν πιστά είχαν στραφεί εναντίον του. Αυτό είχε σφραγίσει τη μοίρα του. «Το ένστικτο του κοπαδιού είναι ισχυρό και όταν το κοπάδι κινείται, κινείται», είπε. Το ίδιο ερώτημα τίθεται τώρα για τον Κιρ Στάρμερ, πρωθυπουργό από το 2024, όταν το Εργατικό Κόμμα κέρδισε μεγάλη πλειοψηφία στις γενικές εκλογές.

Η παραίτηση και δεύτερου συνεργάτη του τη Δευτέρα (09/02) ήταν μόνο το τελευταίο από μια σειρά από πλήγματα στην κυβέρνησή του τους τελευταίους 18 μήνες. Ως αποτέλεσμα, το πολιτικό κοπάδι είναι σίγουρα ανήσυχο και απογοητευμένο. Αλλά δεν έχει κινηθεί μαζικά εναντίον του Στάρμερ. Ακόμα. Η κοινή άποψη των περισσότερων πολιτικών αναλυτών είναι ότι η θητεία του Στάρμερ ως πρωθυπουργού πλησιάζει στο τέλος της, σημειώνει ο Guardian.

Ο Στάρμερ είναι ήδη ο έκτος πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου σε 10 χρόνια. Ο Ντέιβιντ Κάμερον παραιτήθηκε τον Ιούλιο του 2016 και τον διαδέχθηκαν η Τερέσα Μέι, ο Μπόρις Τζόνσον, η Λιζ Τρας, ο Ρίσι Σούνακ, πριν ο Στάρμερ αναλάβει το αξίωμα τον Ιούλιο του 2024. Πολλοί βουλευτές του κόμματός του συμφωνούν ότι η θητεία του Στάρμερ έχει σχεδόν τελειώσει, αλλά λίγοι έχουν τολμήσει να το πουν δημοσίως. Αυτό άλλαξε το απόγευμα της Δευτέρας (09/02), όταν ο ηγέτης του Εργατικού Κόμματος στη Σκωτία, Ανάς Σαρβάρ, έγινε ο πρώτος «βαρύς» πολιτικός που ζήτησε την παραίτησή του. «Η αναστάτωση πρέπει να τελειώσει και η ηγεσία στη Ντάουνινγκ Στριτ πρέπει να αλλάξει», είπε.

Κανείς δεν ακολούθησε το παράδειγμα του Σαρβάρ και μέσα σε μια ώρα, σχεδόν όλοι οι συνάδελφοι του Στάρμερ στο υπουργικό συμβούλιο των ανώτερων υπουργών δήλωσαν ότι πρέπει να παραμείνει. Φάνηκε σαν μια συντονισμένη προσπάθεια να τον στηρίξουν. Ωστόσο, η θέση του πρωθυπουργού είναι αρκετά επικίνδυνη. Ο Μόργκαν ΜακΣουίνι, ο επικεφαλής του προσωπικού του που παραιτήθηκε την Κυριακή (08/02), δεν είναι γνωστός σε όλο τον κόσμο. Ούτε καν στη Βρετανία. Η σημασία του, όμως, είναι αδιαμφισβήτητη. Είναι πολιτικός στρατηγός στον οποίο αποδίδεται η ανάδειξη του Στάρμερ στην εξουσία. Τον αναγνώρισε ως πιθανό ηγέτη του Εργατικού Κόμματος και ήταν υπεύθυνος για την εκπόνηση του σχεδίου για τη συντριπτική νίκη των Εργατικών στις γενικές εκλογές. Ήταν ο κύριος σύμμαχος και σύμβουλος του Στάρμερ στην κυβέρνηση.

Ο Στάρμερ είναι τώρα πιο απομονωμένος από ποτέ. Μπορεί να φαίνεται περίεργο, αλλά ο λόγος για τον οποίο ο ΜακΣουίνι παραιτήθηκε και ο Στάρμερ βρίσκεται υπό τόσο έντονη πίεση είναι άμεση συνέπεια της δημοσίευσης των αρχείων Έπσταϊν. Μεταξύ των εκατομμυρίων εγγράφων, οι δημοσιογράφοι βρήκαν ηλεκτρονικά μηνύματα και λεπτομέρειες που αποκαλύπτουν ότι ένας άλλος εξέχων Βρετανός πολιτικός, ο Πίτερ Μάντελσον, είχε πράγματι πολύ στενές σχέσεις με τον Έπσταϊν.

Ο Μάντελσον ήταν μέχρι τον Σεπτέμβριο του περασμένου έτους πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Όταν το περασμένο καλοκαίρι ήρθαν στο φως λεπτομέρειες για τη σχέση του με τον Έπσταϊν, ο Μάντελσον παραιτήθηκε. Στους μήνες που ακολούθησαν, ο Μάντελσον επέμεινε ότι δεν έχει τίποτα για το οποίο να ζητήσει συγγνώμη και είπε ότι ήταν μόνο στο περιθώριο του κύκλου των φίλων του Έπσταϊν. Η τελευταία δέσμη εγγράφων που δημοσιεύθηκε πριν από 10 ημέρες υποδηλώνει ότι η περιγραφή του απέχει πολύ από την αλήθεια. Στην πραγματικότητα, οι δύο άνδρες ήταν πολύ στενοί φίλοι. Τόσο στενοί που το 2008, όταν ο Μάντελσον ήταν ανώτερο στέλεχος της προηγούμενης κυβέρνησης των Εργατικών, φέρεται να μοιράστηκε μαζί του μυστικά που αφορούσαν την αγορά.

Μια ενοχλητική φιλία που υποτιμήθηκε έχει εξελιχθεί σε κρίση, στην οποία οι λέξεις «προδοσία» και «αποστασία» έχουν γίνει κοινός τόπος. Ο Βρετανός ιστορικός Άντονι Σέλντον χαρακτήρισε τις αποκαλύψεις ως το χειρότερο πολιτικό σκάνδαλο στο Ηνωμένο Βασίλειο. Και τα δάχτυλα της ευθύνης στρέφονται προς εκείνους που διόρισαν τον Μάντελσον. Η ευθύνη βαρύνει τον Στάρμερ – τελικά, η απόφαση ήταν δική του. Αλλά ο ΜακΣουίνι τον συμβούλεψε να το κάνει, και αυτός είναι ο λόγος που έδωσε για την παραίτησή του. «Η απόφαση να διοριστεί ο Πίτερ Μάντελσον ήταν λάθος», δήλωσε ο ΜακΣουίνι στην ανακοίνωσή του. «Έχει βλάψει το κόμμα μας, τη χώρα μας και την εμπιστοσύνη στην ίδια την πολιτική. Όταν μου ζητήθηκε, συμβούλεψα τον πρωθυπουργό να κάνει αυτόν τον διορισμό και αναλαμβάνω την πλήρη ευθύνη για αυτή τη συμβουλή».

Οι υποστηρικτές του πρωθυπουργού ελπίζουν ότι η παραίτηση θα του δώσει λίγο χρόνο για να αναδιοργανώσει την κυβέρνησή του. Οι επικριτές του, όμως, επισημαίνουν ότι η τελευταία γραμμή άμυνας μόλις καταργήθηκε – και είναι μόνο θέμα χρόνου πριν ο Στάρμερ αναγκαστεί να παραιτηθεί και αυτός.

Υπάρχει και ένας άλλος παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη: Η πολιτική συντάκτρια της Guardian, Πίπα Κρέραρ, επισημαίνει ένα πιο προσωπικό στοιχείο στην ιστορία. Σημειώνει ότι ένα σταθερό θέμα της καριέρας του – ως δικηγόρος πριν γίνει πολιτικός και ως πολιτικός εντός και εκτός κυβέρνησης – ήταν η υπεράσπιση των γυναικών από επιθετικούς και βίαιους άνδρες. Το σκάνδαλο Έπσταϊν θα τον έχει πληγώσει, και η τρέχουσα οργή του μπορεί να μετατραπεί σε τύψεις, κάτι που με τη σειρά του θα μπορούσε να τον κάνει να αμφισβητήσει τη θέση του. Αν έχει την πρόθεση να συνεχίσει, υπάρχουν δυνάμεις που θα μπορούσαν να τον κρατήσουν στη θέση του για λίγο ακόμα.

Δεν υπάρχει προφανής διάδοχος στο βρετανικό Εργατικό Κόμμα. Η Άντζελα Ρέινερ, πρώην αναπληρώτρια πρωθυπουργός, θεωρείται πιθανή υποψήφια από την αριστερά. Ωστόσο, αναγκάστηκε να παραιτηθεί από το υπουργικό συμβούλιο του Στάρμερ λόγω των περίπλοκων φορολογικών της υποθέσεων, οι οποίες παραμένουν άλυτες. Ο Γουές Στρίτινγκ, που είναι υπεύθυνος του υπουργείου Υγείας, είναι ένας πιθανός υποψήφιος από τη δεξιά. Ένας έμπειρος ομιλητής, εξακολουθεί να είναι μια διχαστική φιγούρα στην βρετανική πολιτική. Θα μπορούσε κάποιος από τους δύο να ενώσει το Εργατικό Κόμμα αν ο Στάρμερ παραιτηθεί; Και θα ήταν καλύτεροι ως πρωθυπουργοί μιας χώρας που φαίνεται να έχει βαρεθεί τα ατελείωτα δράματα, τις παραιτήσεις και τα σκάνδαλα της τελευταίας συντηρητικής κυβέρνησης;

Αν ο Στάρμερ παραμείνει μέχρι τον Μάιο, τότε η τύχη του μπορεί να εξαρτηθεί από τα αποτελέσματα των εκλογών για τα αποκεντρωμένα κοινοβούλια της Σκωτίας και της Ουαλίας, καθώς και για τα συμβούλια σε όλη την Αγγλία. Αν το Εργατικό Κόμμα αποδώσει πολύ άσχημα σε αυτές τις εκλογές, τότε η πίεση στον Στάρμερ μπορεί να γίνει αφόρητη.