Επειτα από τη μαζική συγκέντρωση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στον Περσικό Κόλπο, ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται τώρα πως στρέφεται προς τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, όπου αναμένεται να έχουν κάποιου είδους παρουσία οι υπουργοί Εξωτερικών της Τουρκίας, του Κατάρ, της Αιγύπτου, του Ομάν, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Σαουδικής Αραβίας και του Πακιστάν.

Ερωτήματα

Με την πρώτη ματιά, αν δεν υπάρξει κάποια υποτροπή, η κυβέρνηση Τραμπ αφήνει αναπάντητα πολλά επιμέρους ερωτήματα. Ακολουθούν επτά επισημάνσεις σχετικά με τις πιθανές διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν:

1 Δεν σημαίνουν μια σαφή στροφή προς τη διπλωματία: Οι συνομιλίες δεν σημαίνουν ότι ο Τραμπ δεν θα χτυπήσει το Ιράν. Τον περασμένο Ιούνιο, οι ΗΠΑ έπληξαν στρατιωτικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις της ασιατικής χώρας δύο ημέρες πριν από την προγραμματισμένη διεξαγωγή ενός νέου γύρου πυρηνικών διαπραγματεύσεων.

2 Οι στρατιωτικοί κίνδυνοι μπορεί να υπερτερούν των φευγαλέων ανταμοιβών: Αν πρόκειται για μια στροφή μακριά από μια πιθανή σύγκρουση, ο Τραμπ πιθανότατα έχει αποφασίσει ότι οι στρατιωτικές επιλογές του δεν αξίζουν το ρίσκο. Οι επιλογές του δεν έχουν σαφώς καθορισμένο στόχο, πιθανότατα δεν θα βοηθούσαν απτά τους Ιρανούς διαδηλωτές σε αυτό το σημείο και διακινδυνεύουν άγνωστες περιφερειακές επιπτώσεις.

3 Ενδέχεται να μην επιτευχθεί συμφωνία: Τον περασμένο μήνα, ο ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ, δήλωσε ότι το Ιράν θα πρέπει να τερματίσει οριστικά τον εμπλουτισμό oυρανίου και να επιβάλει σημαντικούς περιορισμούς στο πυραυλικό πρόγραμμά του. Η Τεχεράνη δεν αποδέχθηκε αυτούς τους όρους.

Αυτοί πιθανότατα εξακολουθούν να είναι οι μακροπρόθεσμοι στόχοι των ΗΠΑ, όμως ο Tραμπ ήταν πιο επιφυλακτικός, επιστρέφοντας στην αρχική θέση του 2025 ότι το Ιράν δεν μπορεί να έχει πυρηνικά όπλα. Οσο για τους Ιρανούς ηγέτες, συνεχίζουν τη μακροχρόνια θέση τους ότι οι συνομιλίες θα πρέπει να επικεντρωθούν μόνο στο πυρηνικό πρόγραμμα.

Ωστόσο, αν η εκφόρτωση του ιρανικού HEU συνδυαστεί με τη συνεχιζόμενη αναστολή του ιρανικού εμπλουτισμού ουρανίου και αποκατασταθεί η πρόσβαση για τους επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, αυτό θα είναι ένα αξιοσημείωτο επίτευγμα.

4 Δεν έχει γνωστοποιηθεί τι ζητά το Ιράν ως αντάλλαγμα: Πολλά κράτη έχουν προσπαθήσει να μεσολαβήσουν σε αυτήν τη διαμάχη με περιορισμένη επιτυχία, με την Τουρκία να είναι η τελευταία σε μια μακρά σειρά μεσαζόντων. Τα τελευταία χρόνια, το Ομάν, το Κατάρ, το Πακιστάν, η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία, η Ιαπωνία, η Ελβετία, η Νορβηγία, η Γαλλία, η E3 (Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο και Γερμανία) και η Ευρωπαϊκή Ενωση έχουν προσπαθήσει να μεσολαβήσουν στις διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ, εντούτοις διαχρονικά είναι άγνωστο το τι έχει αντιπροτείνει το Ιράν.

5 Τέτοιες διαπραγματεύσεις δεν αρέσουν στους Ιρανούς διαδηλωτές: Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πολλοί Ιρανοί διαδηλωτές θα δουν τις συνομιλίες ως μια σημαντική απογοήτευση. Η ανάρτηση του Τραμπ, στις 2 Ιανουαρίου, μέσω της οποίας προσέφερε υποστήριξη και προστασία στους διαδηλωτές, είχε σημαντικό αντίκτυπο στην πορεία των διαμαρτυριών, προσθέτοντας ζήλο και περισσότερους Ιρανούς στους δρόμους. Επειτα από τη βάναυση καταστολή τους, πολλοί Ιρανοί περίμεναν δυναμική κίνηση από τις ΗΠΑ.

6 Οι διαπραγματεύσεις είναι μια βραχυπρόθεσμη νίκη για το Ιράν: Δεν γνωρίζουμε αν το ιρανικό καθεστώς αισθάνεται ασφαλές, αλλά είναι αρκετά ενθουσιασμένο που μόλις λίγες εβδομάδες μετά τη σφαγή χιλιάδων Ιρανών η διαπραγμάτευση επέστρεψε στην πυρηνική διπλωματία, χωρίς να επηρεάζει ελάχιστα τη μακροπρόθεσμη πορεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

7 Το Ιράν πρέπει να αλλάξει ριζικά την εξωτερική πολιτική του και την αλληλεπίδραση με τον λαό: Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το καθεστώς της Τεχεράνης είναι πρόθυμο να πράξει κάτι τέτοιο. Ως αναλυτής που επί χρόνια έχω προειδοποιήσει για τα μειονεκτήματα ενός χτυπήματος στο Ιράν, διατηρώ ανάμικτα συναισθήματα για τις διαπραγματεύσεις. Είμαι εξαιρετικά επιφυλακτικός σχετικά με τη χρησιμότητα ενός στρατιωτικού χτυπήματος στο Ιράν, ωστόσο υπάρχουν σημαντικοί λόγοι για να είμαστε επιφυλακτικοί απέναντι και σε μια διπλωματική πρόοδο.