Σοβαρές καταγγελίες για τη χρήση εξελιγμένου κατασκοπευτικού λογισμικού στη Σερβία έρχονται στο φως, καθώς τουλάχιστον 14 άνθρωποι, ανάμεσά τους και πρόσωπα που συνδέονται με το φοιτητικό κίνημα, φέρονται να αποτέλεσαν στόχους επιθέσεων spyware.
Την αποκάλυψη κάνει η σερβική οργάνωση Share Foundation, η οποία υποστηρίζει ότι πρόκειται για το μεγαλύτερο κύμα επιθέσεων με κατασκοπευτικό λογισμικό που έχει τεκμηριωθεί μέχρι σήμερα στη χώρα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η υπόθεση, καθώς οι καταγγελίες έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία το πολιτικό σκηνικό στη Σερβία παραμένει τεταμένο και υπάρχουν ερωτήματα για τις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις.
Ένα από τα θύματα χτυπήθηκε με Pegasus
Έρευνα του Citizen Lab εντόπισε στοιχεία που δείχνουν ότι τουλάχιστον ένας από τους ανθρώπους που βρέθηκαν στο στόχαστρο δέχθηκε επίθεση μέσω του Pegasus, του γνωστού κατασκοπευτικού λογισμικού της NSO Group.
Το συγκεκριμένο spyware θεωρείται ιδιαίτερα προηγμένο, καθώς μπορεί να προσφέρει στον επιτιθέμενο εκτεταμένη, ακόμη και πλήρη, πρόσβαση στη συσκευή που έχει μολυνθεί.
Η διαπίστωση αυτή ενισχύει τις ανησυχίες σχετικά με την έκταση των παρακολουθήσεων και κυρίως για το ποιοι μπορεί να βρίσκονται πίσω από αυτές.
Διαβάστε Επίσης
Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που να συνδέουν άμεσα την κυβέρνηση του Αλεξάνταρ Βούτσιτς με τη συγκεκριμένη επίθεση μέσω Pegasus.
Στο επίκεντρο το φοιτητικό κίνημα
Ανάμεσα στους ανθρώπους που φέρονται να αποτέλεσαν στόχο βρίσκονται και μέλη του φοιτητικού κινήματος της Σερβίας, το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους οργανωμένους κοινωνικούς σχηματισμούς διαμαρτυρίας στην Ευρώπη.
Το κίνημα δημιουργήθηκε μετά τις μαζικές κινητοποιήσεις που ακολούθησαν την τραγωδία στο Νόβι Σαντ, όταν τμήμα της οροφής του σιδηροδρομικού σταθμού κατέρρευσε την 1η Νοεμβρίου 2024.
Από τότε, οι φοιτητές έχουν βρεθεί σε ανοιχτή σύγκρουση με την κυβέρνηση του προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς, διεκδικώντας μεταξύ άλλων λογοδοσία και αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των θεσμών.
Ο Βούτσιτς και οι κατηγορίες της αντιπολίτευσης
Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς βρίσκεται στην εξουσία για περισσότερο από μία δεκαετία. Οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής του έχουν αποδυναμωθεί οι δημοκρατικοί θεσμοί και έχουν περιοριστεί οι δυνατότητες της αντιπολίτευσης.
Παράλληλα, ο Σέρβος πρόεδρος έχει διατηρήσει στενές σχέσεις με τη Μόσχα, γεγονός που αποτελεί ακόμη ένα σημείο αντιπαράθεσης με τους πολιτικούς του αντιπάλους.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη υπόθεση δεν μπορεί μέχρι στιγμής να αποδοθεί στην κυβέρνηση Βούτσιτς.
Το NoviSpy και οι προηγούμενες καταγγελίες
Οι ανησυχίες, όμως, δεν εμφανίζονται για πρώτη φορά. Στο παρελθόν έχουν καταγραφεί περιπτώσεις χρήσης άλλων κατασκοπευτικών εργαλείων εναντίον μελών του φοιτητικού κινήματος. Ανάμεσά τους βρίσκεται το NoviSpy, το οποίο έχει συνδεθεί με τις σερβικές αρχές.
Η νέα υπόθεση με το Pegasus δημιουργεί έτσι ένα ακόμη επίπεδο προβληματισμού σχετικά με τη χρήση προηγμένων τεχνολογιών παρακολούθησης στη χώρα.
«Απολύτως όχι» από την κυβέρνηση
Η σερβική κυβέρνηση απορρίπτει κατηγορηματικά τις καταγγελίες περί παρακολούθησης των φοιτητών.
Σε συνέντευξή της στο Euronews Serbia TV την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου, η πρόεδρος του σερβικού κοινοβουλίου και κορυφαίο στέλεχος του κυβερνώντος Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος, Ανα Μπρνάμπιτς, αρνήθηκε ότι οι φοιτητές παρακολουθούνταν.
«Απολύτως όχι», δήλωσε, προσθέτοντας ότι δεν πιστεύει «ούτε μία λέξη» από όσα έχουν υποστηρίξει οι φοιτητές και η Share Foundation.
Γιατί η χρονική συγκυρία προκαλεί ερωτήματα
Η Share Foundation εξετάζει, πάντως, το ενδεχόμενο οι παρακολουθήσεις να σχετίζονται με τις τοπικές εκλογές του Μαρτίου.
Η οργάνωση εκτιμά ακόμη ότι οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις μπορεί να αποτέλεσαν ένα είδος «δοκιμής» ενόψει των πρόωρων εκλογών που αναμένονται τον Οκτώβριο.
Η Αντριάνα Ρίστιτς, σύμβουλος πολιτικής στη Share, χαρακτήρισε την υπόθεση το μεγαλύτερο καταγεγραμμένο κύμα παρακολούθησης που έχει σημειωθεί μέχρι σήμερα στη Σερβία.
Όπως ανέφερε, οι τοπικές εκλογές ενδέχεται να λειτούργησαν ως δοκιμαστική περίοδος για το κυβερνών κόμμα, προκειμένου να αξιολογηθεί τόσο η αποτελεσματικότητα των κατασκοπευτικών εργαλείων όσο και το επίπεδο πίεσης που θα μπορούσε να ασκηθεί απέναντι στους φοιτητές και την αντιπολίτευση.
Citizen Lab: «Στο στόχαστρο το φιλοδημοκρατικό κίνημα»
Ο Τζον Σκοτ-Ρέιλτον, ανώτερος ερευνητής στο Citizen Lab, συνδέει τα ευρήματα της έρευνας με τις νέες ειδοποιήσεις απειλών που έχει εκδώσει η Apple.
Όπως υποστήριξε, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το ειρηνικό φιλοδημοκρατικό κίνημα της Σερβίας βρίσκεται στο στόχαστρο εξελιγμένου κατασκοπευτικού λογισμικού.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, σύμφωνα με τον ίδιο, το γεγονός ότι οι καταγγελίες έρχονται ενόψει των κρίσιμων εκλογικών αναμετρήσεων που αναμένονται το 2026.
Η υπόθεση αφήνει έτσι ανοιχτά σημαντικά ερωτήματα για τη χρήση spyware στη Σερβία, την προστασία των πολιτών από προηγμένες μορφές ψηφιακής παρακολούθησης και τον ρόλο που ενδέχεται να διαδραματίσουν τέτοιες τεχνολογίες στην πολιτική αντιπαράθεση της χώρας.
