ΝΑΤΟ: Ο αντιπρόεδρος της σλοβακικής κυβέρνησης και υπουργός άμυνας Ρόμπερτ Κάλινακ, μία από τις προσωπικότητες με τη μεγαλύτερη επιρροή στο κυβερνών κόμμα Smer-SD του πρωθυπουργού Ρόμπερτ Φίτσο, δήλωσε προχθές για άλλη μία φορά ότι η Μπρατισλάβα δεν θεωρεί τη Ρωσία ως άμεση απειλή για τη Σλοβακία.
Κατά τη διάρκεια συζήτησης ο Κάλινακ απέρριψε την αξιολόγηση του Γερμανού υπεξ Γιόχαν Βάντερπουλ που έχει χαρακτηρίσει τη Μόσχα ως την κύρια απειλή για την ελευθερία στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Σύμφωνα με τον Σλοβάκο υπουργό άμυνας, η κυβέρνησή του επιδιώκει να διατηρήσει τον διάλογο με τη Ρωσία και να αποφύγει βήματα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περαιτέρω κλιμάκωση με τη Μόσχα.
Παράλληλα,υποστήριξε την ανάγκη να γίνει διάκριση μεταξύ μιας πρόκλησης, ενός περιστατικού ασφαλείας και μιας ένοπλης επίθεσης. Υποστήριξε ότι το ΝΑΤΟ δεν πρέπει να αντιμετωπίζει αυτόματα κάθε εισβολή μη επανδρωμένων αεροσκαφών στον συμμαχικό εναέριο χώρο ως λόγους για την επίκληση του άρθρου 5 του Βορειοατλαντικού Συμφώνου. Κατά την ερμηνεία του, το άρθρο 5 εφαρμόζεται ειδικά σε ένοπλη επίθεση, ενώ το άρθρο 4 προβλέπει τον μηχανισμό διαβούλευσης όταν ένα κράτος μέλος αντιλαμβάνεται μια απειλή.
Νομικά, η διάκριση αυτή δεν έρχεται σε αντίθεση με την ίδια τη Συνθήκη του Βορείου Ατλαντικού. Το πιο σημαντικό ζήτημα είναι το ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο στο οποίο η ηγεσία της Σλοβακίας προβάλλει το επιχείρημα.
Η δήλωση του Κάλινακ δεν είναι μια μεμονωμένη παρατήρηση, αλλά μέρος μιας συνεπούς πολιτικής από την κυβέρνηση του Φίτσο να υποβαθμίσει το καθεστώς της Ρωσίας ως άμεσης στρατιωτικής απειλής, αποκαθιστώντας σταδιακά τους διμερείς διαύλους επικοινωνίας με τη Μόσχα.
Ήδη εδώ και ένα μήνα ο Κάλινακ δήλωσε ότι η απειλή για τη Σλοβακία είναι ο ίδιος ο πόλεμος και όχι η Ρωσία ζητώντας να αξιολογηθεί μεμονωμένα κάθε περιστατικό που αφορά ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Ταυτόχρονα, έχει τονίσει ότι η Σλοβακία δεν εγκαταλείπει τις δεσμεύσεις της στη συμμαχία .Η Μπρατισλάβα αρνείται να εγκρίνει την άποψη ότι η Ρωσία αποτελεί την κύρια στρατιωτική απειλή της Συμμαχίας.
Ο σημαντικότερος δείκτης της στροφής της σλοβακικής πολιτικής είναι η αποκατάσταση των στρατιωτικών-διπλωματικών σχέσεων με τη Ρωσία.
Τον Μάιο του 2026, κατά τη διάρκεια συνάντησης με τον Πούτιν στη Μόσχα, ο Ρόμπερτ Φίτσο έθεσε δημόσια την προοπτική αποκατάστασης της ανταλλαγής ακολούθων άμυνας . Ο Κάλινακ δήλωσε αργότερα ότι η πρωτοβουλία προέρχεται από τη σλοβακική πλευρά και ήταν υπό συζήτηση για περίπου έξι μήνες πριν από τη συνάντηση του Φίτσο με τον Πούτιν.Η διαδικασία είχε περάσει σε πρακτική εφαρμογή.
Η Σλοβακία έχει ήδη στείλει τον στρατιωτικό εκπρόσωπό της στη Μόσχα, ενώ το σλοβακικό υπουργείο άμυνας επιβεβαίωσε τη διαπίστευση ενός Ρώσου στρατιωτικού ακόλουθου που αναμένεται να φτάσει στην Μπρατισλάβα.Επομένως, αυτό είναι κάτι περισσότερο από μια διπλωματική χειρονομία. Αποκαθιστά έναν δίαυλο άμεσης στρατιωτικής-διπλωματικής επικοινωνίας μεταξύ των δύο χωρών που είχαν ουσιαστικά ανασταλεί μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Για την κυβέρνηση Φίτσο , ένα τέτοιο κανάλι μπορεί να έχει πρακτική αξία: ένας στρατιωτικός ακόλουθος στη Μόσχα δίνει στη Σλοβακία άμεση πρόσβαση στο αμυντικό κατεστημένο της Ρωσίας, στρατιωτικές-πολιτικές πληροφορίες και επίσημες επαφές.Ταυτόχρονα, η αρχή της αμοιβαιότητας δίνει στη Ρωσία συγκρίσιμες ευκαιρίες στην Μπρατισλάβα.
Η προηγούμενη στρατιωτική-διπλωματική παρουσία της Ρωσίας στη Σλοβακία ήταν ήδη συνδεδεμένη με σκάνδαλο αντικατασκοπείας. Το 2022, οι σλοβακικές υπηρεσίες ασφαλείας κυκλοφόρησαν υλικό που δείχνει τον Σεργκέι Σολομάσοφ, τότε αναπληρωτή Ρώσο στρατιωτικό ακόλουθο, να παραδίδει χρήματα σε έναν Σλοβάκο πολίτη και να συζητά τη στρατολόγηση ανθρώπων που είναι πρόθυμοι να συλλέξουν πολιτικές πληροφορίες για τη Μόσχα, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών που αφορούν το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μετά την έναρξη του πολέμου πλήρους κλίμακας το 2022 η τότε φιλοδυτική κυβέρνηση του Έντουαρντ Χέγκερ απέλασε τον Ρώσο στρατιωτικό ακόλουθο μαζί με άλλους Ρώσους διπλωμάτες. Η στρατιωτική εκπροσώπηση της Σλοβακίας στη Μόσχα ανεστάλη ταυτόχρονα.
Η επιστροφή ενός ρώσου στρατιωτικού ακόλουθου το 2026 αποκαθιστά επομένως ένα θεσμικό κανάλι που έκλεισε όχι μόνο λόγω του πολέμου κατά της Ουκρανίας αλλά και με φόντο τη ρωσική δραστηριότητα πληροφοριών που προσδιορίζονται από τις σλοβακικές υπηρεσίες ασφαλείας.
Στρατηγικά, το πιο σημαντικό ζήτημα δεν είναι η ερμηνεία του άρθρου 5 από τον Κάλινακ αλλά η απόκλιση μεταξύ της εκτίμησης απειλών της σλοβακικής κυβέρνησης και αρκετών κρατών- μελών του ΝΑΤΟ.
