Καθώς ξένες δυνάμεις υπογράφουν επιχειρηματικές συμφωνίες και εμβαθύνουν τους διπλωματικούς δεσμούς στην Αφρική, ένας ξένος παράγοντας λειτουργεί κυρίως παρασκηνιακά: το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν.
Το IRGC, η αυτοκρατορία στρατιωτικών πληροφοριών του καθεστώτος, έχει περάσει 40 χρόνια κατασκευάζοντας ένα σκιώδες δίκτυο σε όλη την Αφρική, ενσωματώνοντάς το σε τοπικές συγκρούσεις, στρατολογώντας ιδεολογικά πιστούς, εξοπλίζοντας αντάρτικα κινήματα και μετατρέποντας ολόκληρες περιοχές σε επεκτάσεις του στρατηγικού σχεδίου της Τεχεράνης.
«Επιχειρήσεις»
Οι «επιχειρήσεις» των IRGC περιλαμβάνουν ιδεολογική κατήχηση στη βόρεια Νιγηρία, λαθρεμπόριο όπλων στο Σουδάν και τρομοκρατικές συνωμοσίες αλλού. Οι σπόροι της επιρροής του IRGC στη Νιγηρία μπορούν να εντοπιστούν στον κληρικό Ibrahim al-Zakzaky. Ιδρυσε το Ισλαμικό Κίνημα στη Νιγηρία (IMN).
Αφού επισκέφθηκε το Ιράν το 1990 και υιοθέτησε το Σιιτικό Ισλάμ, μια πρακτική που αποτελούσε εδώ και καιρό μειονότητα στη Νιγηρία και στην ήπειρο. Καθώς ο al-Zakzaky έχτιζε κοινό, προώθησε εκπαιδευτικές ανταλλαγές που οδήγησαν φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Al-Mustafa, το οποίο έχει συνδεθεί με τη Δύναμη Quds, μια ειδική και επίλεκτη μονάδα του IRGC που είναι υπεύθυνη για εξωτερικές επιχειρήσεις.
Από το 2025, το Πανεπιστήμιο Al-Mustafa είχε εγκαταστάσεις σε τουλάχιστον 17 κράτη σε όλη την ήπειρο, από τη Σενεγάλη έως την Τανζανία και τη Νότια Αφρική, και σε όλο το Σαχέλ. Επεκτείνοντας το δίκτυο του Πανεπιστημίου Al-Mustafa στις χώρες της αφρικανικής ηπείρου, το Ιράν στόχευε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των ιρανικών πολιτικών στην Αφρική, στην επίτευξη συμφερόντων και στόχων που εξυπηρετούν το Ιράν σε γεωστρατηγικό επίπεδο, κυρίως εξάγοντας την επανάσταση, διεισδύοντας στην αφρικανική κοινωνία, στις ελίτ και τους θεσμούς της, διαδίδοντας τον σιιτισμό και στρατολογώντας μαχητές για την Επαναστατική Φρουρά. Το IRGC χρησιμοποίησε τον al-Zakzaky ως τον πυρήνα για την οικοδόμηση μιας οργανωτικής δομής τύπου Χεζμπολάχ στη Νιγηρία.
Διαβάστε Επίσης
Η αλληλεπίδραση του IRGC με τη Χεζμπολάχ στην Αφρική είναι ευρέως τεκμηριωμένη. Αξιοποιεί τη μεγάλη λιβανέζικη διασπορά της Δυτικής Αφρικής για χρηματοδότηση και λαθρεμπόριο για την υποστήριξη της τρομοκρατίας, και η ήπειρος έχει γίνει ένας σημαντικός κόμβος για την άντληση κεφαλαίων και τις δραστηριότητες μαύρης αγοράς της ομάδας, σύμφωνα με ένα απόρρητο έγγραφο του 2025.
Στην ευρύτερη περιοχή του Σαχέλ, το κενό που προκλήθηκε από τρομοκράτες και πραξικοπήματα επέτρεψε στις δυνάμεις του IRGC να ενσωματωθούν μέσω εμπόρων όπλων, τοπικών πολιτοφυλακών και σιιτικών μειονοτικών ομάδων.
Σουδάν
Η IRGC άρχισε να δημιουργεί εργοστάσια όπλων, κέντρα εκπαίδευσης και διαδρόμους όπλων και προσωπικού στο Σουδάν κατά τη διάρκεια του καθεστώτος του Ομάρ αλ-Μπασίρ στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Το IRGC χρησιμοποίησε το Σουδάν ως την κύρια διαδρομή για όπλα που προορίζονταν για το Σινά, τη Γάζα και πέρα από αυτό. Το 1994, μέλη του IRGC πήγαν στο Σουδάν για να εκπαιδεύσουν ισλαμιστές μαχητές από όλη την ήπειρο. Η κυβέρνηση του Σουδάν επέτρεψε την αποστολή όπλων μέσω της χώρας στη Χαμάς.
