Την απάτη με τις «μαϊμού» θέσεις εργασίας έφερε στο φως με αποκαλυπτική έρευνά του ο Guardian, σημειώνοντας πως πλέον έχουν ξεφυτρώσει δεκάδες ψεύτικες εταιρείες στην πλατφόρμα, που υπόσχονται –έναντι αμοιβής- δουλειά στην Ευρώπη ή στη Βόρεια Αμερική σε χιλιάδες Κενυάτες που παλεύουν με την ανεργία. Μόνο που οι θέσεις εργασίας είναι ανύπαρκτες.
Η 35χρονη Κενυάτισσα Λίλιαν, που ζει στο Κατάρ πίστεψε ότι βρήκε τον δρόμο για μια νέα ζωή στο Άμστερνταμ, όταν «έπεσε» πάνω στα βίντεο της WorldPath House of Travel. Με περισσότερους από 20.000 ακόλουθους και βίζες που επιδεικνύονταν στην κάμερα, η εταιρεία με έδρα την Κένυα έμοιαζε αξιόπιστη, υποσχόμενη βίζες εργασίας για δουλειές σε όλη την Ευρώπη.
Αφού κατέθεσε 150.000 σελίνια Κένυας (996 ευρώ) – τις αποταμιεύσεις ενός έτους –έλαβε ένα έγγραφο από μια εταιρεία προσλήψεων με έδρα την Ολλανδία, την Undutchables, που της πρόσφερε θέση εργασίας στη διαλογή φρούτων και λαχανικών στο Άμστερνταμ.
Ωστόσο, η WorldPath House of Travel δεν είναι εγγεγραμμένη στην Εθνική Αρχή Απασχόλησης της Κένυας. Και η υποτιθέμενη συνεργασία της με την Undutchables είναι ανύπαρκτη, όπως επιβεβαίωσε ο γενικός διευθυντής της εταιρείας, Nick van der Dussen, κάνοντας λόγο για «απάτη».
Η WorldPath δεν είναι η μόνη μη εγγεγραμμένη εταιρεία πρόσληψης προσωπικού που ανεβάζει περιεχόμενο στο TikTok. Ο Guardian εντόπισε περισσότερες από δώδεκα εταιρείες που δεν είναι διαπιστευμένες από την κυβέρνηση της Κένυας, όπως απαιτείται από το νόμο, αλλά χρησιμοποιούν την πλατφόρμα για να προωθούν θέσεις εργασίας σε αποθήκες, εργοστάσια, ξενοδοχεία και εταιρείες ασφαλείας σε όλο τον κόσμο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αρκετοί λογαριασμοί που συνδέονται με υποτιθέμενες απάτες έχουν διαγραφεί και, όπως φαίνεται, έχουν ξαναρχίσει δραστηριότητα με νέο όνομα χρήστη.
Κόποι μιας ζωής «έκαναν φτερά»
Έξι Κενυάτες που έχασαν χρήματα από τέτοιες εταιρείες μοιράστηκαν τις ιστορίες τους. Πλήρωσαν από 100.000 έως 545.000 κενυάτικα σελίνια σε εταιρείες πρόσληψης προσωπικού, πούλησαν τα ζώα τους, πήραν δάνεια από τράπεζες και δανείστηκαν από συγγενείς και φίλους για να καλύψουν τα χρήματα για θέσεις εργασίας -«φαντάσματα».
Οι υπεύθυνοι προσλήψεων στα βίντεό τους στην δημοφιλή πλατφόρμα, έκαναν τα πάντα για να πείσουν τους αναζητούντες εργασία για τη νομιμότητά τους, σε μία περίπτωση προσκομίζοντας πλαστά έγγραφα από νοσοκομείο του Τορόντο και καναδικές Αρχές μετανάστευσης, και σε άλλες περιπτώσεις οργανώνοντας ψεύτικες συνεντεύξεις με υποτιθέμενους εργοδότες.
«Όταν είσαι απελπισμένος, τείνεις να πιστεύεις εύκολα τα πάντα», λέει ένας άνεργος Κενυάτης που δεν έχει ακόμη πει στην οικογένειά του ότι έχασε περισσότερα από 350.000 κενυατικά σελίνια σε μια εταιρεία που διαφημιζόταν στο TikTok. «Το γραφείο ήταν καλό, σε ένα ωραίο κτήριο, σε καλή τοποθεσία, καλά οργανωμένο, με αρκετό προσωπικό – σκέφτηκα ότι ήταν κάτι καλό».
Η οικονομία της Κένυας βρίσκεται σε στασιμότητα, με την Παγκόσμια Τράπεζα να εκτιμά ότι η ανεργία των νέων αγγίζει το 17%, ενώ η κρίση του κόστους διαβίωσης προκάλεσε μαζικές διαμαρτυρίες τον περασμένο χρόνο. Η κυβέρνηση της Κένυας διευκολύνει την εξαγωγή εργατικού δυναμικού για να αντιμετωπίσει την ανεργία και να ενισχύσει την οικονομία της μέσω των εμβασμάτων. Σχεδιάζει να τοποθετήσει ένα εκατομμύριο υπηκόους της ετησίως σε θέσεις εργασίας στο εξωτερικό.
Εν τω μεταξύ, πολλοί Κενυάτες αναζητούν εργασία μέσω TikTok. Σύμφωνα με το Reuters Institute, περίπου το 62% του πληθυσμού χρησιμοποιεί πλέον την πλατφόρμα, από 54% πριν από δύο χρόνια.
@flyhalisi work in Canada through fly halisi#canada #jobsincanada #workabroad✈️ #fyppppppppppppppppppppppp ♬ original sound – officialmammito
Τουλάχιστον ένας χρήστης του TikTok έχει αντιμετωπίσει ποινικές κατηγορίες. Τον Μάρτιο, η Μαρία Καμούνγκε, γνωστή ως Ρις Καμούνγκε, εμφανίστηκε στο δικαστήριο με την κατηγορία ότι ζήτησε χρήματα από δεκάδες Κενυάτες για ψεύτικες θέσεις εργασίας στο εξωτερικό. Η ίδια αρνήθηκε τις κατηγορίες. Τα τοπικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι έκλεισε τα γραφεία της στην Κένυα.
Τον Μάιο, το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Προστασίας της Κένυας δημοσίευσε μια λίστα με περισσότερες από 30 εταιρείες που έχουν τεθεί σε μαύρη λίστα και δήλωσε ότι ερευνά περισσότερες από 150 ακόμη εταιρείες εν μέσω κατηγοριών για παράνομες πρακτικές πρόσληψης.
Ωστόσο, εταιρείες που δεν περιλαμβάνονται στη δημόσια λίστα των εγγεγραμμένων εταιρειών πρόσληψης της Κένυας συνεχίζουν να πολλαπλασιάζονται στο TikTok.
Η Halisi Affiliates, η οποία σύμφωνα με τα επιχειρηματικά αρχεία της Κένυας ιδρύθηκε τον Δεκέμβριο του 2023, χρησιμοποίησε την πλατφόρμα για να διαφημίσει θέσεις εργασίας σε όλη την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική ως μη εγγεγραμμένη εταιρεία πρόσληψης προσωπικού.
Η Νίμο, 27 ετών, λέει ότι πλήρωσε στην Halisi 150.000 κενυατικά σελίνια τον Οκτώβριο του 2024 για να εξασφαλίσει στην αδελφή της μια θέση εργασίας σε εστιατόριο στη Ρουμανία. Ωστόσο, οι αδελφές άρχισαν να υποψιάζονται κάτι κατά τη διάρκεια των κλήσεων Zoom με την Halisi και περισσότερους από 50 άλλους Κενυάτες που έλαβαν την ίδια προσφορά, σύμφωνα με στιγμιότυπα οθόνης από μια συνάντηση. Μερικοί περίμεναν μήνες χωρίς καμία ενημέρωση.
Οι αδελφές ζήτησαν τα χρήματά τους πίσω, αλλά ανακάλυψαν ότι η Halisi είχε κλείσει το γραφείο της και τους λογαριασμούς της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Μια άλλη υποψήφια για εργασία, η 31χρονη Σίλβια, λέει ότι πλήρωσε στην Halisi προκαταβολή 100.000 σελίνια Κένυας τον Σεπτέμβριο του 2024 για μια θέση βοηθού νοσηλεύτριας στο Ρότερνταμ της Ολλανδίας, που είχε κανονιστεί μέσω του βρετανικού συνεργάτη της Halisi, Global Employment Consultant.
Αλληλοκατηγορίες για τις ανύπαρκτες θέσεις εργασίας
Η Halisi και η Global Employment Consultant αλληλοκατηγορούσαν η μία την άλλη για τους μήνες καθυστέρησης, λέει η Σίλβια, και τελικά δεν έλαβε ποτέ την επιστροφή των χρημάτων της. Επειδή παραιτήθηκε από τη δουλειά της ως φροντιστή για να πραγματοποιήσει τη μετακόμιση που της είχαν υποσχεθεί, η εμπειρία αυτή την άφησε «χωρίς χρήματα, χωρίς αποταμιεύσεις».
«Ήταν καταστροφικό», λέει η Σίλβια. «Και πολύ εξαντλητικό».
Η Global Employment Consultant δεν είναι εγγεγραμμένη στα μητρώα επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου, ούτε υπάρχουν εγγραφές που να περιέχουν το «GEC» και να ταιριάζουν με τις δραστηριότητες ή τη διεύθυνσή της, η οποία αναγράφεται στον ιστότοπό της ως κατοικία στο Λονδίνο με λανθασμένο ταχυδρομικό κώδικα.
@alaato20 visit us on our website as Worldpath house of travel or in our office at Norwich union house 8th floor opposite Hilton hotel #kikuyuisbae #alaato20⚽ #southsudantiktokers❤️ ♬ original sound – djlutan
Τον Νοέμβριο του 2024, καθώς οι οικογένειες της Σίλβια και της Νίμο άρχισαν να αμφισβητούν τις καθυστερήσεις στην τοποθέτησή τους, τέσσερις από τους πέντε ιδρυτικούς αξιωματούχους της Halisi ίδρυσαν μια νέα εταιρεία με την ονομασία Fly With Halisi, σύμφωνα με τα αρχεία.
Μέχρι τον Σεπτέμβριο του τρέχοντος έτους, ένας λογαριασμός Fly With Halisi στο TikTok τέθηκε σε λειτουργία, χρησιμοποιώντας μια τροποποιημένη έκδοση του λογότυπου της Halisi Affiliates. Ένας λογαριασμός στο Facebook εμφανίστηκε ένα μήνα αργότερα.
Σε δήλωσή της, η Halisi ανέφερε ότι ήταν «θύμα απάτης από τρίτο συνεργάτη στο εξωτερικό» στη Ρουμανία και ότι αποχώρησε από το TikTok «για να επιτρέψει την εσωτερική επανεξέταση και τη συνεργασία με τις αρχές της Κένυας», συμπεριλαμβανομένης της υποβολής αστυνομικής αναφοράς, της επιστροφής χρημάτων σε αρκετούς πελάτες και της διευκόλυνσης της εύρεσης εργασίας για δύο άτομα. Ανέφερε ότι το κλείσιμο του γραφείου της «δεν ήταν μια προσπάθεια να αποφύγει τους πελάτες».
Η εταιρεία αρνήθηκε οποιαδήποτε σχέση με τον νέο λογαριασμό TikTok, αλλά δεν απάντησε σε περαιτέρω ερωτήσεις σχετικά με τη νέα επιχείρηση των γραφείων της με το ίδιο όνομα ή την υπόθεση της Σίλβια.
Η TikTok δεν απάντησε σε πολλαπλές αιτήσεις για σχόλια, συμπεριλαμβανομένου ενός καταλόγου των λογαριασμών που παρακολούθησε ο Guardian. Ούτε η WorldPath ούτε η Global Employment Consultant απάντησαν σε ερωτήσεις.
Ροή Ειδήσεων 
