Ο Αμερικανός πρόεδρος πέρασε εβδομάδες ολόκληρες κρατώντας την Beltway της Ουάσιγκτον σε πολεμική μοίρα και ετοιμότητα για την Αρκτική. Στο Νταβός, κάτω από μυστηριώδεις συνθήκες, κήρυξε εκεχειρία. Επειτα από ένα μήνα ακροβατικής διαμάχης, που τάραξε τις αγορές ομολόγων και έβαλε το αμερικανικό ΥΠΕΞ σε αμυντική στάση, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι κατέληξε σε μια αόρατη και ομιχλώδη «συμφωνία-πλαίσιο» για τη Γροιλανδία. Αυτή ήταν μια κλασική στροφή του Τραμπ: έφτασε στις ελβετικές άλπεις απαιτώντας «δικαίωμα, τίτλο και ιδιοκτησία» μιας κυρίαρχης νησιωτικής περιοχής και τελείωσε την ημέρα του ισχυριζόμενος ότι η κρίση έχει λυθεί και οι δασμοί στους Ευρωπαίους συμμάχους δεν ισχύουν.

Ανοιχτό ερώτημα

Το αν υπάρχει πραγματική συμφωνία παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα για τις ΗΠΑ του Τραμπ που έχουν υιοθετήσει το στιλ «ανακοινώστε τώρα, διαπραγματευτείτε αργότερα». Πάντως, για τους διπλωμάτες στην Ουάσιγκτον και τους βουλευτές στο Καπιτώλιο, η είδηση επέτρεψε μια συλλογική -αν και επιφυλακτική- ανακούφιση.

Η μετατόπιση αυτή ήρθε καθώς ο Τραμπ έκανε δύο αποφασιστικά βήματα πίσω από έναν γκρεμό τον οποίο δημιούργησε ο ίδιος. Καταρχάς, από το βήμα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός, απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής βίας για την κατάληψη της τεράστιας, ημιαυτόνομης δανικής επικράτειας της Γροιλανδίας, την οποία έχει χαρακτηρίσει ως ζωτικής σημασίας για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.

Λίγες ώρες μετά τη συνάντηση που είχε με τον ευέλικτο και διπλωμάτη Ρούτε, ο πρόεδρος των ΗΠΑ άλλαξε εντελώς την πορεία του. Κανένας εκβιασμός. Κανένας δασμός. Ενα «πλαίσιο» αντ’ αυτών. Ο Τραμπ απέσυρε τους δασμούς που είχε απειλήσει εναντίον οκτώ ευρωπαϊκών κρατών αμέσως μετά τη συνάντηση που είχε με τον γ.γ. του ΟΗΕ.

Ζήτησε τις μελέτες

«Εχουμε διαμορφώσει το πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας», ανακοίνωσε ο Τραμπ, ενώ ο Ρούτε υποστήριξε ότι «έχουμε πολλή δουλειά μπροστά μας» και συγκάλεσε στην έδρα του ΝΑΤΟ διπλωματικούς και στρατιωτικούς επιτελείς. Επιπλέον, ζήτησε να έχει όλες τις τελευταίες μελέτες του ΝΑΤΟ, όπως και κορυφαίων think tanks για την ασφάλεια στην Αρκτική.

Οι αγορές ανέκαμψαν και οι Ευρωπαίοι ηγέτες έσπευσαν να καλωσορίσουν την εκεχειρία, αλλά το πλήθος του «εσωτερικού μπέιζμπολ» παραμένει σκεπτικό. Υπό την πρόσκαιρη ανακούφιση, διπλωμάτες και αναλυτές σε όλες τις πρωτεύουσες θέτουν κατ’ ιδίαν το ίδιο ερώτημα: Ποιο πλαίσιο; Ποια συμφωνία;

Μιλώντας στον υπογράφοντα υπό τον όρο της ανωνυμίας, ένας ανώτατος Δυτικός αξιωματούχος στο αρχηγείο του ΝΑΤΟ ήταν πιο ειλικρινής: «Αυτός είναι ο κλασικός Τραμπ. Πρώτα κηρύξτε τη νίκη, διαπραγματευτείτε αργότερα. Του πήρε μόνο λίγες ώρες για να αλλάξει πορεία».

Στη Δανία, η ανακούφιση ήταν ορατή αλλά εύθραυστη. «Η μέρα τελειώνει καλύτερα από ό,τι ξεκίνησε», δήλωσε ο Δανός ΥΠΕΞ Λαρς Λέκε Ράσμουσεν, όμως ανήρτησε μια προειδοποίηση στην πλατφόρμα Χ: οι ηγέτες πρέπει να βρουν πώς θα αντιμετωπιστούν οι αμερικανικές ανησυχίες για την ασφάλεια στην Αρκτική, σεβόμενοι παράλληλα τις κόκκινες γραμμές της Δανίας. Αυτός ο σκεπτικισμός αντήχησε σε όλη την Ευρώπη, που συμπυκνώνεται στη φράση «καλωσορίστε την παύση, μην εμπιστεύεστε τη μονιμότητα».

Αυτοσυγκράτηση

Στο Βερολίνο, ο Γερμανός αντικαγκελάριος, Λαρς Κλινγκμπάιλ, προέτρεψε δύο φορές για αυτοσυγκράτηση. «Είναι καλό που υπάρχει διάλογος», ανέφερε, «αλλά πρέπει να περιμένουμε λίγο, ώστε να μη χάσουμε τις ελπίδες μας πολύ νωρίς. Υπάρχει ακεραιότητα και κυριαρχία της Γροιλανδίας κι αυτό δεν θα μεταβληθεί».

Από την πλευρά του, ο Τραμπ, ως συνήθως, ισχυρίζεται ότι πέτυχε άλλη μία… απόλυτη νίκη. «Είναι μια συμφωνία με την οποία όλοι είναι ευχαριστημένοι», είπε συμπληρώνοντας: «Παίρνουμε όλα όσα θέλουμε και ειδικά την πραγματική εθνική ασφάλεια». Ομως, τα ψιλά γράμματα είναι από αόρατα έως ανύπαρκτα…

Σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο, η συμφωνία μπορεί να αγγίξει τα δικαιώματα στα ορυκτά, ακόμη και τον ρόλο της Γροιλανδίας στο προτεινόμενο σύστημα διευρυμένης αντιπυραυλικής άμυνας των ΗΠΑ με την κωδική ονομασία «Χρυσός Θόλος». «Είναι λίγο περίπλοκο», παραδέχθηκε ο Τραμπ, όμως αξιωματούχοι και αναλυτές τόνισαν στον υπογράφοντα ότι η «πολυπλοκότητα» αποτελεί ευφημισμό για την ασάφεια.

Παράλληλα, η εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ Αλισον Χαρτ δήλωσε κατ’ ιδίαν ότι προς το παρόν οι διαπραγματεύσεις θα επικεντρωθούν στο να διασφαλιστεί ότι η Ρωσία και η Κίνα «δεν θα αποκτήσουν ποτέ θέση, είτε οικονομικά είτε στρατιωτικά, στη Γροιλανδία».

ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙ ΣΧΕΔΙΩΝ

Σενάρια για βάσεις όπως οι βρετανικές της Κύπρου

Εντονος είναι ο σκεπτικισμός, καθώς παραμένουν οι αμφιβολίες για τη Γροιλανδία έπειτα από τη συνάντηση που είχαν στο Νταβός ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μαρκ Ρούτε, ενώ αγνοήθηκαν, πλην ελαχίστων, οι Ευρωπαίοι ηγέτες από τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Αν και αρκετοί Ευρωπαίοι υπουργοί χαρακτήρισαν ως «εποικοδομητική» τη συνάντηση με «στοιχεία αποκλιμάκωσης», κάποιοι Δανοί βουλευτές εκφράζουν έντονη ανησυχία για το γεγονός ότι η Γροιλανδία παραγκωνίστηκε στις συνομιλίες, ενώ δεν ήταν παρών ο ΥΠΕΞ της Δανίας.

Μπορεί προς το παρόν ο Τραμπ να υποχώρησε από τις πολεμοχαρείς απειλές για στρατιωτική επέμβαση στη Γροιλανδία, όμως από το Λονδίνο η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, τόνισε ότι η Κοπεγχάγη δεν συζητά κανένα θέμα κυριαρχίας της νήσου της Αρκτικής, αλλά είναι ανοικτή σε μια στρατιωτική, επενδυτική και πολιτική συνεργασία με τις ΗΠΑ.

Η αμυντική ασπίδα

Ανώτατος εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ δήλωσε ότι ο Ρούτε δεν πρότεινε κανέναν συμβιβασμό σχετικά με την κυριαρχία της Γροιλανδίας κατά τη διάρκεια των συνομιλιών με τον Τραμπ, ο οποίος ανέφερε ότι οι συνομιλίες συνεχίζονται σχετικά με τη διευρυμένη αμερικανική ασπίδα αντιπυραυλικής άμυνας που θα έχει εν μέρει έδρα και στη Γροιλανδία πέραν του Κολοράντο, της Ντακότα και της Νεμπράσκα.

Επίσης, βάσει πληροφοριών του υπογράφοντα, ο Ολλανδός γ.γ. του ΝΑΤΟ φέρεται να έθεσε ευρύτερα το θέμα της Γροιλανδίας, κάνοντας λόγο για «αρκτική ασφάλεια» με την παρουσία των επτά κρατών-μελών του Βορειοατλαντικού Συμφώνου που έχουν παρουσία στον Πολικό Βορρά (ΗΠΑ, Καναδάς και οι πέντε σκανδιναβικές χώρες).

Συνεργατική κυριαρχία

Οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι η «συμβιβαστική συμφωνία» παρέχει στους Αμερικανούς κάποια «συνεργατική κυριαρχία» σε μικρές περιοχές της Γροιλανδίας και συγκεκριμένα σε έξι πρώην στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων οι Βlue West (Karsarsuak), Βlue East-2 (Ikatek) και Blue West -8 (Kangerlusuak).

Βρετανοί και Καναδοί αναλυτές συγκρίνουν τα παραπάνω με τις στρατιωτικές βάσεις του Ηνωμένου Βασιλείου στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια της Κύπρου, οι οποίες θεωρούνται βρετανικό έδαφος ή το ισχύον καθεστώς στη βάση της ατόλης του Ντιέγκο Γκαρσία στο αρχιπέλαγος Τσάγκος του Ινδικού Ωκεανού. Επίσης έγινε αναφορά στο καθεστώς της Ανδόρας, όπου υφίσταται συγκυριαρχία μεταξύ Γαλλίας και Ισπανίας στα Πυρηναία της Ιβηρικής.

Το πλαίσιο θα επιτρέπει στις ΗΠΑ να εξορύσσουν σπάνιες γαίες χωρίς να ζητήσουν άδεια από τη Δανία. Βεβαίως, παραμένει ασαφές αν η Δανία θα υπογράψει μια τέτοια συμφωνία, όταν θα έχουν ολοκληρωθεί τα επιμέρους ζητήματα.