Αν και μια στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ των ΗΠΑ και οποιασδήποτε ευρωπαϊκής δύναμης θα είχε πιθανότατα ως αποτέλεσμα έναν από τους συντομότερους πολέμους στην ιστορία, υπάρχουν και άλλοι τρόποι με τους οποίους οι σύμμαχοι της Γροιλανδίας μπορούν να αντισταθούν στον Αμερικανό πρόεδρο αν αυτός αρνηθεί να συμβιβαστεί.

Κύριο σημείο πίεσης είναι το εκτεταμένο δίκτυο στρατιωτικών βάσεων στην Ευρώπη, το οποίο οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν, στην ορολογία της γεωπολιτικής, για να προβάλλουν την αμερικανική δύναμη μακριά από την πατρίδα τους — στην Αφρική και ειδικά στη Μέση Ανατολή.

Γιατί οι ΗΠΑ να συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση σε αυτές τις βάσεις ή να λαμβάνουν υποστήριξη από τους ναυτικούς πόρους, τις αεροπορικές δυνάμεις ή ακόμα και τις υπηρεσίες πληροφοριών των συμμάχων τους, αν προσπαθήσουν να καταλάβουν κυρίαρχο έδαφος από ένα μέλος του ΝΑΤΟ όπως η Δανία;

Το ζήτημα είναι τόσο ευαίσθητο που οι διπλωμάτες προσπαθούν να το κρατήσουν μακριά από τις κύριες συζητήσεις μεταξύ των κυβερνήσεων στις αίθουσες των συνόδων κορυφής της ΕΕ ή του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, πέντε αξιωματούχοι και διπλωμάτες επιβεβαίωσαν στο POLITICO ότι το εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα του πώς να αντιδράσουν στον Τραμπ συζητείται ιδιωτικά σε ολόκληρη την ήπειρο.

Εκτός από τα στρατιωτικά μέσα της Ευρώπης, οι ΗΠΑ βασίζονται επίσης στην Ευρώπη ως βασικό εμπορικό εταίρο, ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ξοδεύουν πολλά δισεκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο για την αγορά αμερικανικών όπλων. Όλα αυτά προσφέρουν πιθανή επιρροή εάν οι ευρωπαίοι πελάτες αποφασίσουν να σταματήσουν τις αγορές τους στις ΗΠΑ.

Ο μεγάλος κίνδυνος, σύμφωνα με ορισμένους αξιωματούχους, είναι ότι μια τέτοια απότομη πρόκληση θα οδηγήσει γρήγορα σε πλήρη ρήξη των διατλαντικών σχέσεων. Άλλοι υποστηρίζουν ότι η συμμαχία γίνεται όλο και πιο τοξική υπό την προεδρία του Τραμπ και ότι η Ευρώπη πρέπει να προχωρήσει μπροστά.

Ο πιο κοντινός σε προειδοποίηση για αντίποινα ήταν ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, με τις αινιγματικές του δηλώσεις.

«Δεν υποτιμούμε τις δηλώσεις για τη Γροιλανδία», είπε ο Μακρόν στους υπουργούς του αυτή την εβδομάδα. «Εάν η κυριαρχία ενός ευρωπαϊκού και συμμαχικού κράτους πληγεί, οι επιπτώσεις θα είναι άνευ προηγουμένου. Η Γαλλία παρακολουθεί την κατάσταση με τη μέγιστη προσοχή και θα ενεργήσει σε πλήρη αλληλεγγύη με τη Δανία».

Ένας αξιωματούχος της γαλλικής κυβέρνησης δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει εάν ο Μακρόν είχε ή σχεδίαζε να έρθει σε επαφή με τον Τραμπ σχετικά με το θέμα της Γροιλανδίας, αλλά υπογράμμισε ότι «πρόκειται για ένα εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα και ο ίδιος ζυγίζει προσεκτικά κάθε λέξη».

Ο εύκολος ή ο δύσκολος δρόμος

Η έμμεση προειδοποίηση του Γάλλου προέδρου ήρθε την ώρα που οι υπουργοί Εξωτερικών της Δανίας και της Γροιλανδίας άρχισαν συζητήσεις με την κυβέρνηση Τραμπ στην Ουάσινγκτον, αναζητώντας συμβιβασμό για το μέλλον του νησιού με τους 57.000 κατοίκους.

Μετά τις συνομιλίες της Τετάρτης με τον αντιπρόεδρο Βανς και τον υπουργό Εξωτερικών Ρούμπιο, ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας Ράσμουσεν προσπάθησε να φανεί θετικός, αλλά παραδέχτηκε ότι δεν υπάρχει καμία συμφωνία στον ορίζοντα. «Ο πρόεδρος έχει την επιθυμία να κατακτήσει τη Γροιλανδία», δήλωσε στον Τύπο. «Και γι’ αυτό εξακολουθούμε να έχουμε μια θεμελιώδη διαφωνία».

Διπλωμάτες από ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίοι αρνήθηκαν να κατονομασθούν λόγω της ευαισθησίας του θέματος, δήλωσαν ότι στις πρωτεύουσες συνεχίζονται οι συζητήσεις για τον τρόπο αντίδρασης στον Τραμπ. Οι ευκολότερες επιλογές περιλαμβάνουν τακτικές καθυστέρησης, προσπάθειες άσκησης πίεσης στους Ρεπουμπλικάνους στην Ουάσινγκτον, αποστολή συμμαχικών στρατευμάτων στη Γροιλανδία, ακόμη και μια εκστρατεία δημοσιότητας στην Αμερική.

Ωστόσο, έχει τεθεί το ενδεχόμενο διακοπής της υποστήριξης προς τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων ριζοσπαστικών προτάσεων για την ανάκτηση του ελέγχου των αμερικανικών βάσεων, σύμφωνα με έναν από τους διπλωμάτες.

«Συνεχίζονται οι συζητήσεις για το πώς θα μπορούσαμε να ασκήσουμε πίεση και να πούμε: Εσείς μας χρειάζεστε, και αν το κάνετε αυτό, θα ανταποδώσουμε με κάποιο τρόπο», δήλωσε ο διπλωμάτης. «Αλλά ταυτόχρονα, κανείς δεν θέλει να μιλήσει ανοιχτά για αυτό».

Ο κύριος λόγος για τον οποίο οι Ευρωπαίοι διστάζουν να υιοθετήσουν επιθετική στάση δημοσίως είναι ότι θεωρούν την υποστήριξη του Τραμπ ζωτικής σημασίας για την παροχή βιώσιμων εγγυήσεων ασφάλειας στην Ουκρανία στο πλαίσιο οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας με τη Ρωσία. Ταυτόχρονα, πολλοί σύμμαχοι απλά δεν μπορούν να φανταστούν έναν κόσμο στον οποίο οι ΗΠΑ καταλαμβάνουν τη Γροιλανδία με τη βία. «Ίσως είναι ευσεβής πόθος», είπε ο διπλωμάτης, αλλά σημείωσε: «Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για αυτό».

Ένας άλλος Ευρωπαίος αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι οι κυβερνήσεις συζητούν πώς να ανταποδώσουν αποτελεσματικά στις αμερικανικές εδαφικές απαιτήσεις. «Η Ευρώπη έχει επιρροή, αλλά δεν την αξιοποιεί στο έπακρο», είπε ο αξιωματούχος.

Προς το παρόν, οι Ευρωπαίοι δεν είναι ψυχολογικά έτοιμοι για την κλιμάκωση που θα προκαλούσαν τέτοιου είδους αντίποινα. «Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι», πρόσθεσε ο αξιωματούχος.

Εντός του ΝΑΤΟ — όπου οποιαδήποτε συζήτηση για την τιμωρία των Αμερικανών παραμένει σε μεγάλο βαθμό εκτός ορίων — ορισμένοι τονίζουν ότι κάτι τέτοιο θα ήταν δίκοπο μαχαίρι. «Η χρήση των βάσεων ως διαπραγματευτικό χαρτί — και αυτό είναι εφικτό — θα είχε ως αποτέλεσμα αμοιβαία ζημιά», δήλωσε ένας διπλωμάτης του ΝΑΤΟ. «Η Ευρώπη θα έχανε περαιτέρω τις εγγυήσεις ασφάλειας… και οι ΗΠΑ θα έχαναν την πιο πολύτιμη πλατφόρμα επιχειρήσεων τους».

Πού υπάρχουν αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη

Το 2024, οι ΗΠΑ είχαν 31 μόνιμες βάσεις και 19 άλλες στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε όλη την Ευρώπη, ως μέρος της Ευρωπαϊκής Διοίκησης των Ηνωμένων Πολιτειών. Αυτό περιελάμβανε τουλάχιστον 67.500 εν ενεργεία στρατιωτικούς, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ, με το μεγαλύτερο μέρος αυτών να είναι σταθμευμένοι στη Γερμανία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Αυτές περιλαμβάνουν τη μεγαλύτερη βάση του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη στο Ράμσταϊν της Γερμανίας και τις αεροπορικές βάσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο στο Λέικενχιθ και στο Μίλντενχαλ, οι οποίες φιλοξενούν συνολικά περίπου 3.000 στρατιωτικούς. Η αεροπορική βάση Αβιάνο στην Ιταλία υποστηρίζει τη μοναδική πτέρυγα μαχητικών αεροσκαφών των ΗΠΑ νότια των Άλπεων και αποτελεί «ένα βασικό κέντρο αεροπορικής ισχύος του ΝΑΤΟ», σύμφωνα με το Κέντρο Ανάλυσης Ευρωπαϊκής Πολιτικής.

Ο Μπεν Χότζες, πρώην διοικητής των αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη, δήλωσε ότι αυτές οι βάσεις είναι «απαραίτητες για την ετοιμότητα και την παγκόσμια στρατηγική εμβέλεια [της Αμερικής]».

Το να αναγκαστούν οι Αμερικανοί να εγκαταλείψουν αυτές τις βάσεις θα είχε «καταστροφικές» συνέπειες για τις αμερικανικές επιχειρήσεις, δήλωσε ο Χότζες, με τη Ράμσταϊν να αποτελεί βασική βάση εκτόξευσης για τις αμερικανικές αποστολές στη Μέση Ανατολή και την Αφρική.

Η Ευρώπη αγοράζει αμερικανικά όπλα

Αυτή δεν είναι η μόνη επιρροή της Ευρώπης. Ο Ουάσιγκτον θα έχανε επίσης περίπου το «μισό» των δυνατοτήτων ανταλλαγής πληροφοριών ως αποτέλεσμα μιας ρήξης, υποστήριξε, ενώ η ήπειρος θα μπορούσε επίσης να απειλήσει να σταματήσει να αγοράζει αμερικανικά όπλα. Το 2024, η Ευρώπη ενέκρινε πιθανές συμβάσεις μεταξύ κυβερνήσεων αξίας 76 δισεκατομμυρίων δολαρίων — πάνω από το μισό του συνολικού παγκόσμιου ποσού των ΗΠΑ.

«Η Ευρώπη μπορεί να βοηθήσει στη διάσωση του ΝΑΤΟ και της διατλαντικής σχέσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αντιστεκόμενη στις ΗΠΑ και μη λειτουργώντας απλώς ως μαριονέτα», δήλωσε ο Χότζες.

Όταν ο Τραμπ βομβάρδισε το Ιράν τον Ιούνιο του περασμένου έτους, οι Αμερικανοί περίμεναν πολύ μεγαλύτερη αντίσταση από τις ιρανικές δυνάμεις και ζήτησαν την υποστήριξη της αεροπορίας των Ευρωπαίων, μεταξύ άλλων μέσω της αεροπορικής βάσης του ΝΑΤΟ κοντά στην ακτή της Μαύρης Θάλασσας της Ρουμανίας. Μόλις την περασμένη εβδομάδα, οι αμερικανικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν βρετανικές βάσεις για μια επιχείρηση κατάσχεσης ενός δεξαμενόπλοιου με ρωσική σημαία στον Βόρειο Ατλαντικό.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανέφεραν αυτά τα παραδείγματα ως απόδειξη ότι ο Τραμπ εξακολουθεί να χρειάζεται στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Ευρώπη.

Από λογιστική άποψη, το κλείσιμο των αμερικανικών βάσεων θα συνεπαγόταν «μεγάλες προκλήσεις», όπως η διαχείριση της αποχώρησης των στρατευμάτων και οι νομικές αξιώσεις για την αξία των στρατιωτικών περιουσιακών στοιχείων, σύμφωνα με τον Τζέφρι Κορν, διευθυντή του Κέντρου Στρατιωτικού Δικαίου και Πολιτικής του Πανεπιστημίου του Τέξας. Ωστόσο, από νομική άποψη, «είναι πραγματικά θέμα εσωτερικού δικαίου» για τις ευρωπαϊκές χώρες που επιθυμούν να τερματίσουν την παρουσία των ΗΠΑ, πρόσθεσε. «Αυτό είναι δικαίωμά τους».

Και παρά την ανησυχία που προκαλούν τα σχέδια του Τραμπ για τη Γροιλανδία, δεν αποτελεί την μεγαλύτερη προτεραιότητα ασφάλειας για την ΕΕ ή το Ηνωμένο Βασίλειο. Ενώ χώρες όπως η Γερμανία, η Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία έχουν δεσμευτεί να στείλουν στρατιωτικό προσωπικό στο νησί ως ένδειξη υποστήριξης, άλλες ανησυχούν ότι η διαμάχη αποτελεί επικίνδυνη απόσπαση της προσοχής από το βασικό τους καθήκον, που είναι η υπεράσπιση της Ουκρανίας έναντι της Ρωσίας.

Χωρίς τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφάλειας, οι διπλωμάτες παραδέχονται ότι θα είναι αδύνατο να αποτραπεί ο Βλαντίμιρ Πούτιν από το να επιτεθεί ξανά στην Ουκρανία, οπότε ο κατευνασμός του Τραμπ πρέπει να έχει προτεραιότητα προς το παρόν, ακόμη και αν η συμμαχία δεν θα διαρκέσει για πάντα.

«Οι διατλαντικές σχέσεις αλλάζουν», είπε ένας αξιωματούχος από μια χώρα της ΕΕ. «Δεν θα επιστρέψουν στο παρελθόν».