Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με έλλειμμα φυσικού αερίου τον χειμώνα, το οποίο θα μπορούσε να την αναγκάσει να αναζητήσει επειγόντως πρόσθετες προμήθειες ισοδύναμες με τις ενεργειακές ανάγκες 12 εκατομμυρίων νοικοκυριών, σύμφωνα με νέες εκθέσεις που παρουσιάζει το Politico.
Το έλλειμμα αυξάνει το ενδεχόμενο ενός χειμώνα με μεγάλες αυξήσεις στους λογαριασμούς ενέργειας και υποχρεωτικά μέτρα εξοικονόμησης, εάν η Ένωση δεν εξασφαλίσει επαρκείς ποσότητες από άλλες πηγές. Καθώς ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζει να διαταράσσει τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό, το συνολικό έλλειμμα της ΕΕ αυτόν τον χειμώνα θα μπορούσε να φτάσει τα 14 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου. Η ποσότητα αντιστοιχεί περίπου στο 7% της ζήτησης της Ένωσης και επαρκεί για τις ανάγκες 10 έως 12 εκατομμυρίων ευρωπαϊκών νοικοκυριών, σύμφωνα με έκθεση του αμερικανικού Ινστιτούτου Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης (IEEFA). Αντίστοιχες προειδοποιήσεις περιλαμβάνει έκθεση του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Αερίου (ENTSOG), η οποία παρουσιάστηκε σε εθνικούς αξιωματούχους αρμόδιους για την ενέργεια την Πέμπτη (8/10).
Τα χαμηλότερα αποθέματα από το 2011
Το φυσικό αέριο χρησιμοποιείται ευρέως για τη θέρμανση των κτιρίων της Ευρώπης, την τροφοδοσία της βιομηχανίας και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, η πληρότητα των αποθηκών της ΕΕ έχει υποχωρήσει λίγο πάνω από το 70%, στο χαμηλότερο επίπεδο για την εποχή από τότε που άρχισαν να τηρούνται σχετικά στοιχεία, το 2011. Οι υψηλές τιμές κατέστησαν πιο συμφέρουσα για τους εμπόρους την πώληση φυσικού αερίου το καλοκαίρι αντί της αποθήκευσής του για τον χειμώνα. Με τις τιμές κοντά στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τεσσάρων ετών και την προσφορά περιορισμένη εξαιτίας του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ στη Μέση Ανατολή, η Ευρώπη έχει περιορισμένες επιλογές εφοδιασμού εάν ο επερχόμενος χειμώνας αποδειχθεί εξίσου ψυχρός με τον προηγούμενο, διαπιστώνει το IEEFA.
Αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι η Ένωση θα ξεμείνει από φυσικό αέριο. Σημαίνει, όμως, ότι θα μπορούσε να έχει στη διάθεσή της 7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα λιγότερου αποθηκευμένου αερίου. Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να αναγκάσει τις χώρες να αγοράσουν αέριο σε υψηλές τιμές από τις ολοένα πιο ασταθείς διεθνείς αγορές ή ακόμη και να απαιτήσει από τους καταναλωτές να μειώσουν την κατανάλωσή τους, εάν δεν υπάρχουν διαθέσιμες νέες προμήθειες.
Μικρότερο περιθώριο ασφαλείας
Τα ιστορικά χαμηλά αποθέματα αφήνουν την ΕΕ «με μικρότερο περιθώριο ασφαλείας» απέναντι στις διαταραχές του παγκόσμιου εφοδιασμού και την καθιστούν «ευάλωτη σε απότομες αυξήσεις των τιμών», δήλωσε η επικεφαλής αναλύτρια του IEEFA για την ευρωπαϊκή ενέργεια, Άνα Χάλερ-Μακαρέβιτς. Εάν οι χώρες αναγκαστούν να εξαντλήσουν τα αποθέματά τους φέτος, θα χρειαστεί να αναπληρώσουν μεγαλύτερες ποσότητες την επόμενη χρονιά, συνεχίζοντας τον φαύλο κύκλο χαμηλών αποθεμάτων και υψηλότερων τιμών, πρόσθεσε. Οι ίδιοι κίνδυνοι καταγράφονται στην έκθεση του ENTSOG για τον χειμώνα 2026-2027, που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη (8/10). Η έκθεση προειδοποιεί ότι, εάν οι εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου είναι περιορισμένες ή ακόμη και «βέλτιστες» σε συνθήκες ψυχρού χειμώνα, η πληρότητα των αποθηκών θα μπορούσε να υποχωρήσει έως το 11%. Πρόκειται για το κατώτατο επίπεδο που απαιτείται για στρατηγικά αποθέματα τα οποία δεν μπορούν να αξιοποιηθούν εύκολα.
Εάν οι χώρες επιδιώξουν να διαμορφώσουν τα αποθέματά τους στο 30% μέχρι το τέλος του χειμώνα, ώστε να μην παραμείνουν περισσότερο εκτεθειμένες σε μελλοντικά κύματα ψύχους, θα πρέπει είτε να περιοριστεί η ζήτηση είτε να μη διατεθούν στους καταναλωτές ποσότητες που αντιστοιχούν στο 7% της ζήτησης, προειδοποιεί το ENTSOG.
Διαβάστε Επίσης
Πρόσθετη πίεση από την απαγόρευση του ρωσικού LNG
Μέρος της πίεσης προέρχεται από την επικείμενη απαγόρευση των μακροπρόθεσμων συμβολαίων προμήθειας ρωσικού LNG σε επίπεδο ΕΕ. Το μέτρο τίθεται σε ισχύ τον Ιανουάριο και, σύμφωνα με την έκθεση του IEEFA, θα μειώσει τις ευρωπαϊκές εισαγωγές φυσικού αερίου κατά επιπλέον 7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Το ρωσικό αέριο χρησιμοποιούνταν παραδοσιακά για την κάλυψη των «διακυμάνσεων της ζήτησης» στη διάρκεια του χειμώνα, αναφέρει η έκθεση. «Τώρα η Ευρώπη εξαρτάται από τα αποθέματα για να βγάλει τον χειμώνα». Η κατάσταση επιβαρύνεται από τη σταδιακή αύξηση της χειμερινής ζήτησης τα τελευταία δύο χρόνια, ενώ οι εισαγωγές στην Ένωση παραμένουν ουσιαστικά στάσιμες. Ως αποτέλεσμα, η ΕΕ στηρίζεται περισσότερο στα αποθέματά της. Οι καθαρές αντλήσεις από τις αποθήκες αυξήθηκαν στα 22,6 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα τον Ιανουάριο του 2026, από 18,8 δισεκατομμύρια τον Ιανουάριο του 2025 και 17,8 δισεκατομμύρια τον Ιανουάριο του 2024.
Επιπλέον κόστος 3 δισ. ευρώ
Η εναλλακτική θα ήταν η εισαγωγή πρόσθετων ποσοτήτων LNG, το οποίο μεταφέρεται διά θαλάσσης και η ΕΕ προμηθεύεται σε ολοένα μεγαλύτερο βαθμό από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, στις σημερινές τιμές, η αντικατάσταση των ποσοτήτων που θα λείψουν θα κόστιζε στους Ευρωπαίους επιπλέον 3 δισεκατομμύρια ευρώ, δηλαδή 12% περισσότερο από όσο θα κόστιζε η ίδια ποσότητα πέρυσι, σύμφωνα με την έκθεση. Η επιβάρυνση θα προστεθεί στις ήδη εξαιρετικά υψηλές τιμές. Παράλληλα, η παραγωγή LNG στις ΗΠΑ βρίσκεται κοντά στη μέγιστη δυναμικότητά της, γεγονός που σημαίνει ότι οι πρόσθετες εισαγωγές θα ασκούσαν ακόμη μεγαλύτερη πίεση στην προσφορά, δήλωσε η Χάλερ-Μακαρέβιτς στο Politico.
Πιθανότερη η άνοδος των τιμών
Για ορισμένους αναλυτές, πιθανότερη εξέλιξη είναι η αύξηση των τιμών. Το σενάριο περιορισμένης προσφοράς του ENTSOG προβλέπει ένα «παγκόσμιο έλλειμμα», το οποίο μειώνει κατά 20% τις διαθέσιμες εισαγωγές LNG στην Ευρώπη. Ωστόσο, ο Λοράν Ρουσέκας, ανώτερος αναλυτής της αγοράς φυσικού αερίου στην S&P Global Energy, εκτιμά ότι η υποχώρηση των αποθεμάτων έχει όρια, «καθώς η γρήγορη άντλησή τους στις αρχές του χειμώνα θα ανεβάσει τις τιμές», προσελκύοντας φορτία από την Ασία προς την Ευρώπη. «Δεν υπάρχει πολλή ζήτηση που μπορεί να καταστραφεί στην Ευρώπη», πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει ήδη εξαλείψει το 20% της βιομηχανικής ζήτησης της Ένωσης. «Και δεν επέστρεψε». Τα χαμηλά αποθέματα και οι περιορισμένες προμήθειες αυξάνουν τον κίνδυνο ακριβότερης ενέργειας και μέτρων εξοικονόμησης.
