Αυτό προβλέπει το Σύνταγμα της Βενεζουέλας σε διάφορα σενάρια που προβλέπουν την απουσία του προέδρου. Σύμφωνα με τα άρθρα 233 και 234, είτε η απουσία είναι προσωρινή είτε οριστική, ο αντιπρόεδρος αναλαμβάνει τα προεδρικά καθήκοντα.

Η Ροντρίγκες – που είναι επίσης υπουργός Οικονομικών και Πετρελαίου – ανέλαβε τα καθήκοντα της το Σάββατο (03/01) το απόγευμα. Λίγες ώρες μετά τη σύλληψη του Μαδούρο και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες, προήδρευσε σε συνεδρίαση του Συμβουλίου Εθνικής Άμυνας, περιτριγυρισμένη από άλλους υπουργούς και ανώτερους αξιωματούχους, και απαίτησε την «άμεση απελευθέρωση» του ζευγαριού, καταδικάζοντας παράλληλα την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση.

Στεκόμενη μπροστά από τη σημαία της Βενεζουέλας, η Ροντρίγκες δήλωσε ότι η επιχείρηση που πραγματοποιήθηκε νωρίς το πρωί αποτελεί κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου και της κυριαρχίας της Βενεζουέλας. Πρόσθεσε ότι η ενέργεια αυτή πρέπει να απορριφθεί από τους Βενεζουελάνους και να καταδικαστεί από τις κυβερνήσεις σε όλη τη Λατινική Αμερική.

«Καλούμε τους λαούς της μεγάλης πατρίδας να παραμείνουν ενωμένοι, γιατί αυτό που έγινε στη Βενεζουέλα μπορεί να γίνει σε οποιονδήποτε. Αυτή η χρήση βίας για να υποταχθεί η βούληση του λαού μπορεί να εφαρμοστεί σε οποιαδήποτε χώρα», δήλωσε στο συμβούλιο σε ομιλία που μεταδόθηκε από το κρατικό τηλεοπτικό κανάλι VTV.

Μια αξιωματούχος με την «πλήρη εμπιστοσύνη» του Μαδούρο

Η 56χρονη Ροντρίγκες κατάγεται από το Καράκας και σπούδασε νομικά στο Κεντρικό Πανεπιστήμιο της Βενεζουέλας.

Είναι εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες μια από τις ηγετικές φυσιογνωμίες του τσαβισμού, του πολιτικού κινήματος που ίδρυσε ο πρόεδρος Ούγκο Τσάβες και ηγείται ο Μαδούρο από το θάνατο του Τσάβες το 2013.

Μαζί με τον αδελφό της Χόρχε Ροντρίγκες, τον σημερινό πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης, κατείχε διάφορες θέσεις εξουσίας από την εποχή του Τσάβες. Διετέλεσε υπουργός επικοινωνίας και πληροφόρησης από το 2013 έως το 2014 και στη συνέχεια υπουργός Εξωτερικών από το 2014 έως το 2017. Σε αυτό το ρόλο, υπερασπίστηκε την κυβέρνηση Μαδούρο από τις διεθνείς επικρίσεις, συμπεριλαμβανομένων των ισχυρισμών για δημοκρατική οπισθοδρόμηση και παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα.

Ως υπουργός Εξωτερικών, η Ροντρίγκες εκπροσώπησε τη Βενεζουέλα σε φόρουμ όπως τα Ηνωμένα Έθνη, όπου κατηγόρησε άλλες κυβερνήσεις ότι προσπαθούσαν να υπονομεύσουν τη χώρα της.

Το 2017, η Ροντρίγκες έγινε πρόεδρος της Συντακτικής Εθνοσυνέλευσης που επέκτεινε τις εξουσίες της κυβέρνησης μετά τη νίκη της αντιπολίτευσης στις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2015. Το 2018, ο Μαδούρο την διόρισε αντιπρόεδρο για τη δεύτερη θητεία του. Διατήρησε τη θέση αυτή κατά τη διάρκεια της τρίτης προεδρικής θητείας του, η οποία ξεκίνησε στις 10 Ιανουαρίου 2025, μετά τις αμφιλεγόμενες εκλογές της 28ης Ιουλίου 2024. Μέχρι τη σύλληψη του προέδρου, διετέλεσε επικεφαλής της οικονομικής αρχής της Βενεζουέλας και υπουργός Πετρελαίου.

Η αντιπολίτευση της Βενεζουέλας υποστηρίζει ότι οι εκλογές του 2024 ήταν νοθευμένες και ότι ο Μαδούρο δεν είναι νόμιμα εκλεγμένος πρόεδρος. Επιμένουν ότι ο πραγματικός νικητής ήταν ο πρώην πρέσβης Εντμούντο Γκονζάλες Ουρρούτια, θέση που υποστηρίζεται από ορισμένες κυβερνήσεις της περιοχής.

Ο Χοσέ Μανουέλ Ρομάνο, συνταγματολόγος και πολιτικός αναλυτής, δήλωσε στο CNN ότι οι θέσεις που έχει κατείχε η Ροντρίγκες δείχνουν ότι είναι μια «πολύ εξέχουσα» προσωπικότητα εντός της βενεζουελάνικης κυβέρνησης και ότι απολαμβάνει την «πλήρη εμπιστοσύνη» του προέδρου.

«Η εκτελεστική αντιπρόεδρος της δημοκρατίας είναι μια εξαιρετικά αποτελεσματική λειτουργός, μια γυναίκα με ισχυρές ηγετικές ικανότητες για τη διαχείριση ομάδων», δήλωσε ο Ρομάνο.

«Είναι πολύ προσανατολισμένη στα αποτελέσματα και έχει σημαντική επιρροή σε ολόκληρο τον κυβερνητικό μηχανισμό, συμπεριλαμβανομένου του υπουργείου Άμυνας. Αυτό είναι πολύ σημαντικό να σημειωθεί στις τρέχουσες συνθήκες», πρόσθεσε.

Στο δρόμο προς μια συμφωνία με τις ΗΠΑ;

Λίγες ώρες μετά τη σύλληψη του Μαδούρο και πριν η Ροντρίγκες απευθυνθεί στο Εθνικό Συμβούλιο Άμυνας, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε μιλήσει με την αντιπρόεδρο. Σύμφωνα με τον Τραμπ, η Ροντρίγκες φάνηκε πρόθυμη να συνεργαστεί με την Ουάσινγκτον για μια νέα φάση για τη Βενεζουέλα.

«Είχε μια συνομιλία με τον Μάρκο. Είπε: «Θα κάνουμε ό,τι χρειαστείς». Νομίζω ότι ήταν αρκετά ευγενική. Θα το κάνουμε σωστά», είπε ο Τραμπ.

Ωστόσο, οι δηλώσεις του Τραμπ εξέπληξαν ορισμένους αναλυτές, οι οποίοι πιστεύουν ότι η Ροντρίγκες είναι απίθανο να κάνει παραχωρήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Δεν είναι μια μετριοπαθής εναλλακτική λύση έναντι του Μαδούρο. Είναι μια από τις πιο ισχυρές και σκληροπυρηνικές προσωπικότητες σε ολόκληρο το σύστημα», δήλωσε στο CNN ο Ιμντάτ Ονέρ, αναλυτής πολιτικής στο Ινστιτούτο Τζακ Ντ. Γκόρντον και Τούρκος πρώην διπλωμάτης με έδρα τη Βενεζουέλα.

«Η άνοδός της στην εξουσία φαίνεται να είναι το αποτέλεσμα κάποιας συμφωνίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και βασικών παραγόντων που προετοιμάζονται για ένα σενάριο μετά τον Μαδούρο. Σε αυτό το πλαίσιο, θα λειτουργήσει ουσιαστικά ως προσωρινή ηγέτης μέχρι να αναλάβει τα καθήκοντά του ένας δημοκρατικά εκλεγμένος ηγέτης», πρόσθεσε ο αναλυτής.

Στα πρώτα της μηνύματα μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, η Ροντρίγκες δεν έδειξε κανένα σημάδι υποχώρησης και, χωρίς να αναφερθεί στις δηλώσεις του Τραμπ, έκλεισε την πόρτα σε οποιαδήποτε πιθανή συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Νωρίτερα το πρωί, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνέντευξης με το VTV, η Ροντρίγκες δήλωσε ότι η τύχη του Μαδούρο και της Φλόρες ήταν άγνωστη και ζήτησε αποδείξεις ότι ήταν ζωντανοί. Αργότερα το απόγευμα, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του Εθνικού Συμβουλίου Άμυνας, ενέτεινε τη ρητορική της, καταδίκασε την αμερικανική επιχείρηση και, παρά τις περιστάσεις, επέμεινε ότι ο Μαδούρο παραμένει επικεφαλής της Βενεζουέλας.

«Υπάρχει μόνο ένας πρόεδρος σε αυτή τη χώρα, και το όνομά του είναι Νικολάς Μαδούρο Μόρος», δήλωσε η Ροντρίγκες — η οποία, λόγω των γεγονότων, είναι πλέον το πιο ορατό πρόσωπο της κυβέρνησης.