Patriot τέλος; Η πολεμική σύγκρουση με το Ιράν αφήνει την Ευρώπη με μειωμένη αεράμυνα

Αμερικανός αξιωματούχος του υπουργείου Άμυνας και στέλεχος του ΝΑΤΟ δήλωσαν στο Associated Press ότι η κατάσταση έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στη στρατιωτική ηγεσία των ΗΠΑ στην Ευρώπη, καθώς δημιουργούνται ερωτήματα για το κατά πόσο η Συμμαχία θα μπορούσε να αντιμετωπίσει μια παρατεταμένη ρωσική επίθεση.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στα συστήματα Patriot, τα οποία αποτελούν μία από τις σημαντικότερες γραμμές άμυνας απέναντι σε βαλλιστικούς και υπερηχητικούς πυραύλους.

Το 65% των Patriot έχει ήδη χρησιμοποιηθεί

Σύμφωνα με τον Μαρκ Κάνσιαν, απόστρατο συνταγματάρχη των Πεζοναυτών και σύμβουλο στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS), η σύγκρουση με το Ιράν έχει απορροφήσει περίπου το 65% των αμερικανικών αποθεμάτων πυραύλων Patriot. Σε απόλυτους αριθμούς, αυτό αντιστοιχεί σε σχεδόν 1.500 πυραύλους από ένα συνολικό απόθεμα περίπου 2.330.

Μεγάλο μέρος των αμερικανικών πυρομαχικών μεταφέρθηκε εσπευσμένα από την Ευρώπη προς τη Μέση Ανατολή, καθώς οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους στον Κόλπο χρειάστηκε να χρησιμοποιήσουν τεράστιες ποσότητες αναχαιτιστικών για να αντιμετωπίσουν τα ιρανικά drones και τους πυραύλους. Η εξέλιξη αυτή έχει πλέον δημιουργήσει ένα σοβαρό κενό στα ευρωπαϊκά αποθέματα.

Φόβοι ότι το ΝΑΤΟ μπορεί να βρεθεί στη θέση της Ουκρανίας

Οι ανησυχίες επικεντρώνονται στο ενδεχόμενο μιας ρωσικής επίθεσης εναντίον κρίσιμων ευρωπαϊκών υποδομών. Εάν η Μόσχα επιχειρούσε πλήγματα εναντίον εγκαταστάσεων ηλεκτροπαραγωγής, στρατηγείων ή άλλων στρατηγικών στόχων, οι ευρωπαϊκές δυνάμεις θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν σοβαρές δυσκολίες στην αναχαίτιση ενός μεγάλου αριθμού πυραύλων.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός αξιωματούχος που μίλησε στο AP, η Συμμαχία θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με μια κατάσταση όπου θα «δέχεται το ένα χτύπημα μετά το άλλο».

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, οι αμερικανικές δυνάμεις στην Ευρώπη δεν διαθέτουν σήμερα τα απαιτούμενα αποθέματα για να αντιμετωπίσουν μια παρατεταμένη επίθεση, ενώ ακόμη και η δυνατότητα αντίδρασης σε ένα μεμονωμένο πλήγμα ή έναν αδέσποτο πύραυλο θεωρείται εξαιρετικά περιορισμένη.

Η παραγωγή δεν μπορεί να καλύψει τη ζήτηση

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο λόγω των περιορισμένων δυνατοτήτων της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανίας.

Η απότομη κατανάλωση πυραύλων μετά το ξέσπασμα του πολέμου με το Ιράν ξεπέρασε τις δυνατότητες της υφιστάμενης παραγωγικής αλυσίδας.

Για φέτος υπολογίζεται ότι θα παραχθούν περίπου 600 πύραυλοι, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προορίζονται για την Ευρώπη. Ο στόχος για παραγωγή 2.000 πυραύλων ετησίως δεν αναμένεται να επιτευχθεί πριν από το 2030.

Με άλλα λόγια, η αναπλήρωση των αποθεμάτων δεν μπορεί να γίνει από τη μια ημέρα στην άλλη, ενώ οι ανάγκες που έχουν δημιουργηθεί από τη Μέση Ανατολή προστίθενται στις ήδη αυξημένες απαιτήσεις της ευρωπαϊκής άμυνας.

Ελλείψεις και στους ATACMS

Τα προβλήματα δεν περιορίζονται στους Patriot. Σοβαρές ελλείψεις καταγράφονται επίσης στους τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους ATACMS, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τις διαθέσιμες αμερικανικές δυνατότητες.

Παρά τα προβλήματα αυτά, η Ευρώπη εξακολουθεί να διαθέτει αξιόπιστες δυνατότητες στον τομέα των πληγμάτων ακριβείας.

Στη συγκεκριμένη κατηγορία περιλαμβάνονται πύραυλοι cruise, όπως οι γερμανικοί Taurus και οι βρετανογαλλικοί Storm Shadow.

Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι διαφορετικό όταν πρόκειται για την αναχαίτιση βαλλιστικών πυραύλων που κατευθύνονται προς ευρωπαϊκούς στόχους.

Το ΝΑΤΟ διαψεύδει ότι υπάρχει πρόβλημα

Παρά τις πληροφορίες και τις προειδοποιήσεις, το ΝΑΤΟ επιχειρεί να καθησυχάσει. Ο εκπρόσωπος της Συμμαχίας, συνταγματάρχης Μάρτιν Ο’Ντόνελ, διαψεύδει ότι η κατάσταση έχει φτάσει σε οριακό σημείο.

Υποστηρίζει ότι το ΝΑΤΟ διαθέτει επαρκή μέσα τόσο για την αυτοάμυνά του όσο και για τη συνέχιση της υποστήριξης προς την Ουκρανία.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου, Σον Παρνέλ, ο οποίος χαρακτήρισε ανυπόστατους τους ισχυρισμούς περί ελλείψεων και διαβεβαίωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα.

Οι διαβεβαιώσεις αυτές, πάντως, δεν εξαλείφουν το ζήτημα των αποθεμάτων και του χρόνου που απαιτείται για την αναπλήρωσή τους.

Γιατί οι Patriot είναι τόσο κρίσιμοι

Το κενό που δημιουργείται είναι ιδιαίτερα σημαντικό λόγω των δυνατοτήτων των Patriot. Τα συγκεκριμένα συστήματα αποτελούν βασικό εργαλείο για την αντιμετώπιση βαλλιστικών πυραύλων, οι οποίοι μπορούν να κινούνται με ταχύτητες άνω των πέντε Mach.

Οι ευρωπαϊκές εναλλακτικές λύσεις δεν μπορούν ακόμη να καλύψουν εύκολα το κενό. Το γαλλοϊταλικό SAMP/T NG, για παράδειγμα, δεν έχει δοκιμαστεί μέχρι σήμερα σε πραγματικές συνθήκες μάχης και διαθέτει μικρότερο βεληνεκές.

Μια ακόμη επιλογή είναι η αξιοποίηση πολεμικών πλοίων για αποστολές επίγειας αεράμυνας. Ωστόσο, μια τέτοια λύση συνοδεύεται από σημαντικούς επιχειρησιακούς κινδύνους και γεωγραφικούς περιορισμούς.

Το παράδοξο με τα πανάκριβα συστήματα

Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα παράδοξο. Αρκετές χώρες διαθέτουν πανάκριβα συστήματα εκτόξευσης Patriot, αλλά δεν έχουν τα απαραίτητα αποθέματα πυραύλων για να τα αξιοποιήσουν σε μια μεγάλης διάρκειας σύγκρουση.

Παράλληλα, η πρώτη ευρωπαϊκή μονάδα κατασκευής πυραύλων Patriot αναμένεται να λειτουργήσει στη Γερμανία τον Σεπτέμβριο.

Η νέα παραγωγική δυνατότητα αποτελεί σημαντική εξέλιξη, δεν λύνει όμως άμεσα το πρόβλημα των σημερινών αποθεμάτων.

Η Ρωσία και ο ορίζοντας του 2030

Παρά την ανησυχία που προκαλεί η κατάσταση, ένα άμεσο ρωσικό χτύπημα σε έδαφος του ΝΑΤΟ δεν θεωρείται πιθανό. Ωστόσο, οι εξελίξεις στη Ρωσία και την Ουκρανία εξακολουθούν να βρίσκονται στο επίκεντρο των σχεδιασμών της Συμμαχίας.

Ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, μετέβη πρόσφατα στη Μόσχα και απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση προς τη ρωσική πλευρά. Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε πάντως την επίσκεψη «υπόθεση ρουτίνας».

Αναλυτές εκτιμούν ότι η Ρωσία θα μπορούσε να ανακτήσει πλήρη επιθετική ισχύ έως το 2030. Την ίδια περίπου περίοδο αναμένεται να έχουν αποκατασταθεί και τα δυτικά αποθέματα όπλων και πυρομαχικών.

Η Ουκρανία παραμένει ο βασικός παράγοντας

Μέχρι τότε, η μεγαλύτερη εγγύηση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια ενδέχεται να είναι οι ίδιοι οι περιορισμοί που αντιμετωπίζει η Ρωσία.

Η Μόσχα εξακολουθεί να είναι βαθιά εμπλεκόμενη στον πόλεμο της Ουκρανίας, ενώ η σύγκρουση έχει αναδείξει σημαντικές αδυναμίες και στη δική της αεράμυνα.

Υπό τις σημερινές συνθήκες, η Ρωσία δεν θεωρείται ότι διαθέτει τη δυνατότητα να διεξαγάγει ταυτόχρονα έναν μεγάλης κλίμακας πόλεμο στην Ουκρανία και μια νέα, εκτεταμένη σύγκρουση με το ΝΑΤΟ.

Ωστόσο, η δραματική μείωση των αμερικανικών αποθεμάτων Patriot αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα για την Ευρώπη: η στρατιωτική της ισχύς δεν εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των συστημάτων που διαθέτει, αλλά και από το εάν υπάρχουν αρκετά πυρομαχικά για να λειτουργήσουν σε μια πραγματική και παρατεταμένη πολεμική σύγκρουση.