Πρωτοφανής σύγκρουση στους κόλπους των ουκρανικών υπηρεσιών ασφαλείας έχει προκαλέσει αναταραχή στο Κίεβο, μετά την ανταλλαγή πυροβολισμών μεταξύ στελεχών της Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU) και της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών (HUR), που είχε ως αποτέλεσμα να τραυματιστούν τρία στελέχη της HUR.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε το περιστατικό «απολύτως ντροπιαστικό», απαίτησε να αποδοθούν ευθύνες και προχώρησε ήδη στην πρώτη αποπομπή υψηλόβαθμου στελέχους της SBU. Την ίδια ώρα, η υπόθεση παίρνει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις, καθώς στο επίκεντρό της βρίσκεται ο Στεπάν Καπλούνοφ, υποδιοικητής του Ρωσικού Σώματος Εθελοντών (RVC), τον οποίο η SBU συνδέει με σχέδιο της ρωσικής FSB για δολοφονίες στην Ουκρανία. Ο ίδιος απορρίπτει τις κατηγορίες και καταγγέλλει ότι κρατήθηκε επί εννέα ημέρες και αναγκάστηκε να ομολογήσει υπό ψυχολογική πίεση.
Τρεις τραυματίες στην ανταλλαγή πυροβολισμών
Το περιστατικό σημειώθηκε το πρωί της Τετάρτης (2/9) στην περιοχή Ντνιπρόβσκι του Κιέβου και συνδέεται με την υπόθεση Καπλούνοφ. Σύμφωνα με ουκρανικά μέσα ενημέρωσης, τρία στελέχη της HUR τραυματίστηκαν κατά την ένοπλη σύγκρουση. Ο ίδιος ο Καπλούνοφ δήλωσε την Πέμπτη ότι ένας από τους τραυματίες βρίσκεται σε σοβαρή αλλά σταθερή κατάσταση. Βίντεο από το περιστατικό άρχισαν να κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ η οδός Γιούρι Σούμσκοχο αποκλείστηκε καθώς οι αρχές ερευνούσαν τι ακριβώς είχε συμβεί. Οι δύο υπηρεσίες, ωστόσο, παρουσιάζουν διαφορετικές εκδοχές για τα γεγονότα και ακόμη και για το ποιος άνοιξε πρώτος πυρ.
Η εκδοχή της SBU και το σχέδιο της FSB
Η SBU ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι είχε εντοπίσει επαφές μεταξύ του υποδιοικητή του Ρωσικού Σώματος Εθελοντών και των ρωσικών υπηρεσιών ασφαλείας. Χωρίς να κατονομάσει τον Καπλούνοφ στην ανακοίνωσή της, υποστήριξε ότι το συγκεκριμένο πρόσωπο είχε λάβει εντολή να προετοιμάσει τη δολοφονία ενός από τα ηγετικά στελέχη της ρωσικής αντιπολίτευσης, το οποίο αναμενόταν να φτάσει στην Ουκρανία την περίοδο των εορτασμών για την Ημέρα Ανεξαρτησίας. Σύμφωνα με την SBU, του είχε επίσης ανατεθεί να σκοτώσει μέλη των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων έναντι χρηματικής αμοιβής. Η υπηρεσία υποστηρίζει ότι το σχέδιο της FSB αποτράπηκε προτού πραγματοποιηθεί και ότι βρέθηκαν στοιχεία στο κινητό τηλέφωνο του υπόπτου. Για την ίδια την ανταλλαγή πυροβολισμών, η SBU παραδέχθηκε ότι επρόκειτο για μια «απολύτως απαράδεκτη κατάσταση» που δεν έπρεπε να έχει συμβεί και ανακοίνωσε ότι συνεργάζεται με τις αρχές που διερευνούν την υπόθεση.
«Με απήγαγαν και με ανάγκασαν να ομολογήσω»
Ο Στεπάν Καπλούνοφ δίνει μια εντελώς διαφορετική εκδοχή. Σε συνέντευξή του στο Radio NV την Πέμπτη (3/9), υποστήριξε ότι στις 23 Αυγούστου άγνωστοι που παρουσιάστηκαν ως αστυνομικοί τον ακινητοποίησαν έξω από το σπίτι του, του πέρασαν χειροπέδες και τον έβαλαν σε ένα μαύρο αυτοκίνητο. «Δεν μου παρουσίασαν κανένα έγγραφο, καμία κατηγορία. Με έβαλαν απλώς σε ένα μαύρο αυτοκίνητο και με πήραν. Για να το πω απλά, ήταν απαγωγή», υποστήριξε. Το Ρωσικό Σώμα Εθελοντών είχε ανακοινώσει την 1η Σεπτεμβρίου την εξαφάνισή του. Ο Καπλούνοφ υποστηρίζει τώρα ότι κρατήθηκε επί εννέα ημέρες και ότι παραδέχθηκε επαφές με την FSB μόνο έπειτα από ψυχολογική πίεση και απειλές. Αρνείται ότι συνεργάστηκε με τις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών ή ότι συμμετείχε σε σχέδιο δολοφονίας. Οι ισχυρισμοί του δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Η HUR κατηγορεί την SBU ότι άνοιξε πυρ
Διαφορετική από εκείνη της SBU είναι και η εκδοχή στελεχών της HUR. Ο επικεφαλής της ειδικής μονάδας «Τιμούρ», στην οποία υπάγεται το Ρωσικό Σώμα Εθελοντών, υποστήριξε ότι ο Καπλούνοφ είχε ουσιαστικά «απαχθεί μέρα μεσημέρι» και κρατούνταν χωρίς να του έχουν απαγγελθεί επίσημες κατηγορίες. Κατά τη δική του περιγραφή, οι δύο πλευρές είχαν αρχικά καταλήξει σε συμφωνία ώστε να συνεχιστούν οι νόμιμες διαδικασίες, όμως στη συνέχεια στελέχη της SBU επιχείρησαν να συλλάβουν μέλη της HUR. Υποστηρίζει ότι τότε στελέχη της SBU άνοιξαν πυρ εναντίον άοπλων ανδρών της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών. Από την πλευρά της, η Γενική Εισαγγελία αναφέρει ότι στελέχη της SBU δέχθηκαν ένοπλη επίθεση ενώ πραγματοποιούσαν έρευνα για το φερόμενο σχέδιο της FSB και ότι οι δράστες επιχείρησαν να εμποδίσουν την επιχείρηση κλείνοντας με οχήματα την πρόσβαση στους αστυνομικούς. Η εισαγγελία αναφέρει ότι οι δυνάμεις ασφαλείας έκαναν χρήση όπλων κατά την αντιμετώπιση της ένοπλης αντίστασης.
Διαβάστε Επίσης
«Πυροβολούμε μόνο τους Ρώσους κατακτητές»
Η ένοπλη αντιπαράθεση δύο από τις σημαντικότερες υπηρεσίες ασφαλείας της εμπόλεμης Ουκρανίας προκάλεσε την οργή του Βολοντίμιρ Ζελένσκι. «Πρόκειται για μια απολύτως ντροπιαστική κατάσταση», δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος στο βραδινό μήνυμά του. Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι συνομίλησε με τον γενικό εισαγγελέα Ρουσλάν Κραβτσένκο και ότι η εισαγγελία μαζί με το Κρατικό Γραφείο Ερευνών θα εξετάσουν όλες τις καταθέσεις και θα ανασυνθέσουν βήμα προς βήμα τα γεγονότα. Ζήτησε παράλληλα να γίνουν εσωτερικές έρευνες και στις δύο υπηρεσίες και προανήγγειλε αποφάσεις για τα πρόσωπα που εμπλέκονται. «Εδώ, στην Ουκρανία, επιτρέπεται να πυροβολούμε μόνο εναντίον των Ρώσων κατακτητών, για την υπεράσπιση της Ουκρανίας. Καμία άλλη ανταλλαγή πυροβολισμών δεν πρόκειται ποτέ να θεωρηθεί από το κράτος μας κάτι που επιτρέπεται», τόνισε.
Η πρώτη «καρατόμηση»
Η πρώτη αποπομπή ακολούθησε άμεσα. Ο Ζελένσκι υπέγραψε διάταγμα με το οποίο απομάκρυνε τον Όλεγκ Χράμοφ, επικεφαλής του Τμήματος Προστασίας Κρατικών Μυστικών και Αδειοδοτήσεων της SBU. Η απόφαση ήρθε λίγη ώρα μετά τη δημόσια τοποθέτηση του Ουκρανού προέδρου, ο οποίος είχε προαναγγείλει ότι θα υπάρξουν «αποφάσεις για πρόσωπα». Παράλληλα, η υπόθεση φτάνει και στο ουκρανικό Κοινοβούλιο. Η αρμόδια επιτροπή της Βερχόβνα Ράντα κάλεσε εκπροσώπους των εμπλεκόμενων υπηρεσιών να δώσουν εξηγήσεις για όσα συνέβησαν, ενώ αναμένεται ενημέρωση της Ολομέλειας για τα αποτελέσματα της εξέτασης.
Ποιος είναι ο Στεπάν Καπλούνοφ
Ο Καπλούνοφ είναι υποδιοικητής για επιχειρήσεις μάχης του Ρωσικού Σώματος Εθελοντών, μιας μονάδας Ρώσων αντικαθεστωτικών που πολεμούν στο πλευρό της Ουκρανίας και υπάγεται στη HUR. Σύμφωνα με ουκρανικά δημοσιεύματα, κατάγεται από τη Ρωσία και μετακόμισε στην Ουκρανία μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Μόσχα το 2014. Υπηρέτησε στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις και στη συνέχεια εντάχθηκε στο Ρωσικό Σώμα Εθελοντών. Παραμένει Ρώσος πολίτης, ενώ η Μόσχα τον έχει εντάξει στον κατάλογο «τρομοκρατών και εξτρεμιστών».
Δεν είναι η πρώτη αιματηρή σύγκρουση
Οι ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ στελεχών των δύο ουκρανικών υπηρεσιών είναι εξαιρετικά σπάνιες, ωστόσο οι μεταξύ τους εντάσεις δεν εμφανίζονται για πρώτη φορά. Μία από τις πλέον σκοτεινές υποθέσεις σημειώθηκε τις πρώτες ημέρες της ρωσικής εισβολής, τον Μάρτιο του 2022, με τον θάνατο του Ουκρανού τραπεζίτη Ντένις Κιρέγιεφ. Ο Κιρέγιεφ είχε συμμετάσχει στον πρώτο γύρο των συνομιλιών μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας μετά την εισβολή και συνεργαζόταν με τη στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών. Λίγες ημέρες αργότερα σκοτώθηκε στο Κίεβο, ενώ υπήρχαν υποψίες ότι λειτουργούσε ως διπλός πράκτορας. Ο τότε επικεφαλής της HUR, Κίριλο Μπουντάνοφ, είχε απορρίψει κατηγορηματικά ότι ο Κιρέγιεφ εργαζόταν για τη Μόσχα και είχε υποστηρίξει ότι σκοτώθηκε από στελέχη της SBU. Το ουκρανικό προεδρικό γραφείο είχε αποδώσει αργότερα την υπόθεση στον ανεπαρκή συντονισμό μεταξύ των υπηρεσιών ασφαλείας κατά τις χαοτικές πρώτες ημέρες του πολέμου.
