Παρότι πολλοί Αμερικανοί και Ευρωπαίοι υποστηρίζουν ότι οι ΗΠΑ δεν χρειάζεται να αποκτήσουν το αρκτικό νησί για να ενισχύσουν την άμυνα στον βορρά όπως αναφέρει το δημοσίευμα της Wall Street Journal, υπάρχει ευρεία συμφωνία ότι η Γροιλανδία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη ναυτική και πυραυλική άμυνα της Βόρειας Αμερικής και σε ολόκληρο τον Βόρειο Ατλαντικό.

Οι χάρτες αυτοί δείχνουν γιατί η Γροιλανδία είναι τόσο σημαντική.

Η Γροιλανδία βρίσκεται επίσης σε εξαιρετικά στρατηγική γεωγραφική θέση: ανάμεσα στο βορειοαμερικανικό και το ευρωπαϊκό σκέλος του ΝΑΤΟ, μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας, και στο ανατολικό άκρο της Αρκτικής. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιχειρήσει επανειλημμένα να αγοράσουν το νησί εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα.

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους διατηρούσαν βάσεις σε ολόκληρη τη Γροιλανδία. Οι δυνάμεις που σταθμεύονταν εκεί παρακολουθούσαν τη δραστηριότητα σοβιετικών πλοίων και υποβρυχίων και βρίσκονταν σε διαρκή ετοιμότητα για την άμυνα του νησιού σε περίπτωση εισβολής ή επίθεσης.

Σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν περίπου 150 στρατιώτες στη Γροιλανδία, αριθμός σημαντικά μειωμένος σε σύγκριση με την κορύφωση των περίπου 15.000 στρατιωτών στο παρελθόν.

Ακόμη και όταν απεικονίζεται με ακριβέστερες γεωγραφικές προβολές, η Γροιλανδία παραμένει εντυπωσιακή σε μέγεθος. Η έκτασή της ξεπερνά εκείνη της Καλιφόρνιας και του Μεξικού, ενώ είναι σχεδόν τετραπλάσια από το Τέξας. Ωστόσο, το πραγματικό της βάρος δεν αποτυπώνεται μόνο στα τετραγωνικά χιλιόμετρα, αλλά κυρίως στη γεωγραφική της θέση.

Το νησί βρίσκεται στο κομβικό σημείο που ενώνει τη Βόρεια Αμερική με την Ευρώπη, λειτουργώντας ως φυσικός διάδρομος ανάμεσα στα δύο σκέλη του ΝΑΤΟ. Ταυτόχρονα, αποτελεί ενδιάμεσο κρίκο μεταξύ της Συμμαχίας και της Ρωσίας, ενώ τοποθετείται στο ανατολικό άκρο της Αρκτικής — μια περιοχή που αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.

Αυτή ακριβώς η γεωπολιτική πραγματικότητα εξηγεί γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες, εδώ και περισσότερα από εκατό χρόνια, επανέρχονται διαρκώς στο ενδεχόμενο απόκτησης της Γροιλανδίας.

Κρίσιμος κόμβος μεταξύ Αρκτικής και Ατλαντικού

Η Γροιλανδία δεσπόζει στο σημείο όπου συναντώνται ο Ατλαντικός και ο Αρκτικός Ωκεανός. Ρωσικά πολεμικά πλοία και υποβρύχια που κινούνται νότια από βάσεις της αρκτικής ζώνης περνούν μέσα από θαλάσσιους διαύλους που ορίζονται από τη Γροιλανδία, την Ισλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Νορβηγία.

Οι περιοχές αυτές αποτελούν κρίσιμες αμυντικές γραμμές του ΝΑΤΟ και θεωρούνται κομβικής σημασίας για τον έλεγχο της ναυτικής δραστηριότητας στον Βόρειο Ατλαντικό. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Συμμαχία έχει ενισχύσει σημαντικά τις αεροπορικές και ναυτικές περιπολίες στην περιοχή, επιδιώκοντας αυξημένη επιτήρηση και αποτροπή.

Η Γροιλανδία στον πυρήνα της αεράμυνας

Η σημασία του νησιού δεν περιορίζεται μόνο στη θάλασσα. Στον τομέα της αεράμυνας, η Γροιλανδία κατέχει κεντρικό ρόλο. Βρίσκεται περίπου στο μέσο της συντομότερης αεροπορικής διαδρομής ανάμεσα στη Μόσχα και την Ουάσινγκτον — μιας τροχιάς που είναι γνωστή ως «μέγιστη κύκλια απόσταση».

Για τον λόγο αυτό, το νησί θεωρείται προκεχωρημένη γραμμή άμυνας του ΝΑΤΟ σε μεγάλο μέρος της Αρκτικής. Σε ένα ακραίο σενάριο εκτόξευσης διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων από τη Ρωσία ή την Κίνα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, εκτιμάται ότι σημαντικό μέρος των τροχιών θα περνούσε πάνω από τη Γροιλανδία.

Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, οι ΗΠΑ διατηρούν στο νησί εγκαταστάσεις της Διαστημικής Δύναμης, οι οποίες παρακολουθούν διαρκώς τον εναέριο χώρο για την έγκαιρη ανίχνευση πιθανών απειλών.

Παράλληλα, Ουάσινγκτον και ΝΑΤΟ εξετάζουν το ενδεχόμενο ενίσχυσης των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, με την εγκατάσταση πρόσθετων αισθητήρων και τεχνολογιών ανίχνευσης πυραύλων τόσο στη Γροιλανδία όσο και σε γειτονικές περιοχές.

Από τον Ψυχρό Πόλεμο στο σήμερα

Κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, η Γροιλανδία αποτελούσε βασικό προπύργιο της δυτικής άμυνας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους διατηρούσαν εκτεταμένο δίκτυο στρατιωτικών βάσεων σε όλο το νησί, με αποστολή την παρακολούθηση σοβιετικών ναυτικών κινήσεων και την άμεση αντίδραση σε ενδεχόμενη επίθεση.

Τις δεκαετίες εκείνες, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία έφτασε έως και τους 15.000 στρατιώτες. Σήμερα, ωστόσο, η εικόνα είναι διαφορετική: περίπου 150 Αμερικανοί στρατιωτικοί παραμένουν στο νησί, αριθμός αισθητά μειωμένος, αν και η στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας όχι μόνο δεν έχει υποχωρήσει, αλλά επανέρχεται δυναμικά στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων.