Ντόλι Πάρτον: Πέθανε η «βασίλισσα» της κάντρι σε ηλικία 80 ετών

Ο θάνατός της ανακοινώθηκε από τον ανιψιό της, Μπράιαν Σίβερ, στο Instagram. «Είχα φανταστεί το βάρος αυτής της στιγμής, αλλά δεν το είχα νιώσει πραγματικά μέχρι τώρα», έγραψε. «Είναι τιμή, μια τιμή που συνδυάζεται με απόλυτη υπερηφάνεια και μεγάλη θλίψη».

Τραγουδοποιός από τα 6 της χρόνια

Η Ντόλι Πάρτον ήταν περίπου έξι ετών όταν έγραψε το πρώτο της τραγούδι: το «Little Tiny Tasseltop», μια ωδή στην κούκλα της που ήταν φτιαγμένη από κοτσάνι καλαμποκιού με μαλλιά από ίνες καλαμποκιού. Η μητέρα της το φύλαγε σαν θησαυρό σε ένα κουτί παπουτσιών. «Αγαπούσα εκείνη τη μικρή κούκλα», έγραψε η Πάρτον δεκαετίες αργότερα.

Η Πάρτον δεν σταμάτησε ποτέ να δημιουργεί μουσική μετά από αυτό. Εκτός από τραγουδίστρια της κάντρι, ήταν επίσης συνθέτρια και ηθοποιός, της οποίας το χάρισμα, οι ειλικρινείς στίχοι και η επιχειρηματική της διορατικότητα γοήτευσαν το κοινό για σχεδόν έξι δεκαετίες.

Κέρδισε 11 βραβεία Grammy, μεταξύ των οποίων και ένα βραβείο για το συνολικό έργο της.

Με κλασικά τραγούδια όπως τα «Coat of Many Colors», «Jolene» και «I Will Always Love You», έγινε μία από τις καλλιτέχνιδες με τις μεγαλύτερες πωλήσεις όλων των εποχών, με πάνω από 100 εκατομμύρια δίσκους.

Η αθώα προσωπικότητα της Πάρτον, σε συνδυασμό με τα επιβλητικά ξανθά χτενίσματά της, τα φανταχτερά κοστούμια της και τη χαρούμενη χαρά της όταν βρισκόταν στο επίκεντρο της σκηνής, την έκανε αγαπητή στους Αμερικανούς όλων των κοινωνικών στρωμάτων και συνέβαλε στη διάδοση της κάντρι μουσικής στο διεθνές κοινό.

Με την πάροδο των χρόνων, η Πάρτον παρουσίασε μια τηλεοπτική εκπομπή ποικίλου περιεχομένου, πρωταγωνίστησε σε ταινίες και δημιούργησε ακόμη και ένα θεματικό πάρκο, το «Dollywood», ένα δημοφιλές τουριστικό αξιοθέατο στην πολιτεία της, το Τενεσί — όλα αυτά πέρα από το διακεκριμένο έργο της ως τραγουδοποιού.

Όμως, το χαρακτηριστικό που της χάρισε διαχρονική φήμη ήταν η ικανότητά της να συνδέεται με τους ανθρώπους. Προερχόμενη από μια οικογένεια που η ίδια περιέγραφε ως «απόλυτα φτωχή», η Πάρτον συχνά λειτουργούσε ως σύμβολο της αμερικανικής εργατικής τάξης και τακτικά προσέφερε το όνομά της και τα χρήματά της για σκοπούς στους οποίους πίστευε.

Στην πανδημία του COVID-19, η Πάρτον δώρισε 1 εκατομμύριο δολάρια για την έρευνα εμβολίων στο Πανεπιστήμιο Βάντερμπιλτ το 2020, καθιστώντας την μια από τις πρώτες χορηγούς της ανάπτυξης του εμβολίου της Moderna.

Διοργάνωσε ένα πρόγραμμα αλφαβητισμού για παιδιά προσχολικής ηλικίας σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και στον Καναδά, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Αυστραλία και την Ιρλανδία, και χορήγησε υποτροφίες σε μαθητές γυμνασίου στην κομητεία του Τενεσί όπου γεννήθηκε.

Η κομητεία ανέγειρε ένα άγαλμα της σε φυσικό μέγεθος μπροστά από το δικαστήριο ως ένδειξη ευγνωμοσύνης, αν και η ίδια αρνήθηκε την πρόταση για ένα άλλο άγαλμά της στο Νάσβιλ το 2021, λέγοντας: «Δεδομένων όλων όσων συμβαίνουν στον κόσμο, δεν νομίζω ότι είναι σκόπιμο να με βάλουν σε βάθρο αυτή τη στιγμή».

Αυτή η ικανότητά της να παραμένει πιστή στις ρίζες της, σε συνδυασμό με το πνεύμα σκληρής δουλειάς και την ακομμάτιστη στάση της, ήταν που ενίσχυσαν την απήχησή της τόσο στους συντηρητικούς όσο και στους φιλελεύθερους, σε μια πολιτικά πολωμένη Αμερική.

Ποια ήταν η Ντόλι Πάρτον

Η Ντόλι Ρεμπέκα Πάρτον γεννήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 1946 στο Πίτμαν Σέντερ του Τενεσί και μεγάλωσε σε μια καλύβα ενός δωματίου στο γειτονικό Λόκαστ Ριτζ. Ως ένα από τα 12 παιδιά του καπνοκαλλιεργητή Ρόμπερτ Λι Πάρτον, η δύσκολη παιδική της ηλικία προσέδωσε αληθοφάνεια στα συχνά προσωπικά της τραγούδια, τα οποία ερμήνευε με τη χαρακτηριστική σοπράνο φωνή της.

Η μητέρα της, η Άβι Λι, τραγουδούσε συνεχώς τραγούδια από την Αγγλία, την Ιρλανδία και την Ουαλία που διηγούνταν μια ιστορία. «Η μαμά είχε αυτή τη μαγευτική φωνή, και, Θεέ μου, το ένιωθες», έγραψε η Πάρτον στο βιβλίο της του 2020 «Dolly Parton, Songteller», το οποίο συνέγραψε με τον Ρόμπερτ Κ. Όερμαν.

Η Πάρτον πήρε την πρώτη της πραγματική κιθάρα όταν ήταν οκτώ ετών. Η μητέρα της συνήθιζε να λέει, όποτε είχε καλεσμένους: «Θέλω να ακούσετε αυτό το τραγούδι που έφτιαξε αυτό το μικρό πλάσμα. Είναι πραγματικά καλό». Η Πάρτον λάτρευε την προσοχή.

Από την ηλικία των 11 ετών τραγουδούσε σε έναν τοπικό ραδιοφωνικό σταθμό, ενώ στα 13 της εμφανιζόταν στο «Grand Ole Opry», μια εβδομαδιαία συναυλία κάντρι μουσικής στο Νάσβιλ του Τενεσί.

Μετά την αποφοίτησή της από το λύκειο, μετακόμισε στο Νάσβιλ για να ακολουθήσει καριέρα στη μουσική και ξεκίνησε μια διάσημη συνεργασία με τον τραγουδιστή κάντρι Πόρτερ Γουάγκονερ, η οποία περιελάμβανε μια πολυετή συμμετοχή στην τηλεοπτική εκπομπή του και 14 ντουέτα που έφτασαν στο top 10. Έγραψε το επιτυχημένο τραγούδι της «I Will Always Love You» ως αποχαιρετισμό στον Γουάγκονερ, όταν αποφάσισε να ακολουθήσει σόλο καριέρα.

Την πρώτη μέρα που η Πάρτον έφτασε στην πρωτεύουσα της κάντρι μουσικής, γνώρισε τον Καρλ Ντιν, έναν εργάτη που εργαζόταν σε έργα ασφαλτόστρωσης. Θα παντρευτούν δύο χρόνια αργότερα, το 1966. Καθ’ όλη τη διάρκεια του μακροχρόνιου γάμου τους, ο Ντιν απέφευγε τα φώτα της δημοσιότητας και δεν την συνόδευε στις περιοδείες της, αν και θα αποτελούσε πηγή έμπνευσης για πολλές από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της, συμπεριλαμβανομένου του «Jolene», το οποίο εμπνεύστηκε από τον έρωτα μιας κοκκινομάλλας ταμία τράπεζας για τον Ντιν.

Η θρυλική εικόνα της

Η ίδια η εμφάνισή της ήταν αντικείμενο έντονου ενδιαφέροντος. Αν και αρχικά ντρεπόταν, τελικά βρήκε το χιούμορ στις συχνές ερωτήσεις σχετικά με το εξωφρενικό στυλ ντυσίματός της και τη γενναιόδωρη σιλουέτα της.

Απέρριψε τις φήμες ότι τα στήθη της ήταν ασφαλισμένα και γέλασε με τις περιοδικές φήμες ότι ήταν κλινήρης λόγω του βάρους τους, λέγοντας στο περιοδικό People: «Λοιπόν, είναι βαριά, αλλά δεν με έχουν αχρηστεύσει ακόμα».

Η Πάρτον εμπνεύστηκε το χαρακτηριστικό της στυλ από μια γυναίκα που έβλεπε να περπατάει στην πόλη της στο Τενεσί, φορώντας στενές φούστες και ψηλά τακούνια, με κόκκινα νύχια, κόκκινο κραγιόν και μαλλιά με οξυζενέ. «Την έβρισκα όμορφη. Όμως όλοι έλεγαν: “Είναι σκουπίδι!”», έγραψε η Πάρτον στο βιβλίο της του 2023 «Behind the Seams: My Life in Rhinestones». «Γέλασα και είπα: “Λοιπόν, αν αυτό είναι σκουπίδι, αυτό θέλω να γίνω όταν μεγαλώσω!”»

Όμως, όσο και αν είχε υιοθετήσει τη χαρακτηριστική της εμφάνιση, την έβλεπε επίσης ως κάτι ξεχωριστό από τον εαυτό της. «Φαίνομαι με έναν τρόπο, αλλά είμαι διαφορετική», είπε στο Ladies’ Home Journal το 1982. «Αυτό δημιουργεί έναν καλό συνδυασμό. Πάντα σκέφτομαι “αυτήν”, την εικόνα της Ντόλι, όπως ένας εγγαστρίμυθος σκέφτεται την κούκλα του. Διασκεδάζω με αυτό. Σκέφτομαι: τι θα κάνω μαζί της φέτος για να εκπλήξω τον κόσμο; Τι θα φορέσει; Τι θα πει;» Εξέφρασε επίσης την επιθυμία η εμφάνισή της να λειτουργεί ως μέσο προώθησης του ταλέντου της, αντί να το επισκιάζει.

Κέρδισε την εκτίμηση των συναδέλφων

Η μουσική της κέρδισε οπαδούς όχι μόνο στο κοινό, αλλά και σε συναδέλφους τραγουδιστές που διασκεύασαν ευρέως τα τραγούδια της, ίσως το πιο διάσημο να είναι η ερμηνεία της Γουίτνι Χιούστον στο «I Will Always Love You». Μερικές από τις πιο αγαπημένες διασκευές και ντουέτα της Πάρτον ήταν με τη βαφτιστήρα της, την αμερικανίδα ποπ σταρ Μάιλι Σάιρους, και τον πατέρα της Σάιρους, τον σταρ της κάντρι μουσικής Μπίλι Ρέι Σάιρους.

Το «Jolene» διασκευάστηκε από καλλιτέχνες τόσο διαφορετικούς μεταξύ τους όσο η Μπιγιονσέ και οι The White Stripes.

Αν και η Πάρτον ήταν μια δυναμική παρουσία στη σκηνή και μια καταξιωμένη τραγουδίστρια, αυτό που την ξεχώριζε από τους συναδέλφους της ήταν το ταλέντο της με τις λέξεις. Η Πάρτον έγραψε κάθε ένα από τα επιτυχημένα τραγούδια της. Συνολικά, συνέθεσε περίπου 3.000 τραγούδια στη διάρκεια της ζωής της, αν και ηχογράφησε μόνο περίπου 450 από αυτά.

«Μου αρέσει να γράφω ποιητικά τραγούδια και να τραγουδάω λουλουδάτες λέξεις», έγραψε στο «Dolly Parton, Songteller». «Μου αρέσει να σας κάνω να βλέπετε κάτι οπτικά, γι’ αυτό θέλω να ζωγραφίζω μια εικόνα. Και μου αρέσει να επινοώ έξυπνες φράσεις, όχι μόνο σαν τραγουδοποιός, αλλά και σαν ποιήτρια».

«Τα τραγούδια είναι η κληρονομιά μου»

Η Πάρτον έκανε το κινηματογραφικό της ντεμπούτο το 1980 στην ταινία «9 to 5», όπου πρωταγωνίστησε μαζί με την Τζέιν Φόντα και τη Λίλι Τόμλιν, ενώ το ομώνυμο τραγούδι της χάρισε μια υποψηφιότητα για Όσκαρ στη κατηγορία σύνθεσης τραγουδιού. Έλαβε άλλη μια υποψηφιότητα για Όσκαρ σύνθεσης τραγουδιού το 2006 για το «Travelin’ Thru», που έγραψε για την ταινία «Transamerica».

Άλλοι κινηματογραφικοί της ρόλοι περιλαμβάνουν τις ταινίες «The Best Little Whorehouse in Texas», «Steel Magnolias», «Rhinestone» και «Straight Talk».

Είκοσι πέντε από τα τραγούδια της έφτασαν στο Νο. 1 στα charts της Billboard Country και ήταν μέλος του Songwriters Hall of Fame, λαμβάνοντας την υψηλότερη διάκριση του, το βραβείο Johnny Mercer, το 2007. Εισήχθη στο Rock and Roll Hall of Fame το 2022.

Η Parton κέρδισε το πρώτο της βραβείο Grammy το 1978 για το τραγούδι της «Here You Come Again». Το 1988, κέρδισε το People’s Choice Award ως η αγαπημένη γυναίκα καλλιτέχνιδα σε όλους τους τομείς. Ωστόσο, παρά όλες τις διακρίσεις και τα επιτεύγματά της, η Parton βρήκε το μεγαλύτερο νόημα στην τέχνη της.

«Νιώθω ότι είμαι πιο κοντά στον Θεό όταν γράφω», έγραψε στο βιβλίο «Dolly Parton, Songteller». «Μια υπέροχη φράση απλά μου έρχεται στο μυαλό, και λέω: “Ε, σ’ ευχαριστώ, Κύριε. Ξέρω ότι δεν το σκέφτηκα εγώ αυτό”. Τελικά, ελπίζω να με θυμούνται ως μια καλή συνθέτρια. Τα τραγούδια είναι η κληρονομιά μου».