Νέος «Ψυχρός Πόλεμος» Γερμανίας και Ρωσίας με λουκέτα σε προξενεία και Ινστιτούτα Γκαίτε

Η Μόσχα ανακοίνωσε την Πέμπτη (3/9) ότι κλείνει τα Ινστιτούτα Γκαίτε στη Ρωσία, απαντώντας στην απόφαση του Βερολίνου να τερματίσει τη λειτουργία του Russian House στη γερμανική πρωτεύουσα. Η νέα κίνηση έρχεται ενώ η Γερμανία έχει αποφασίσει παράλληλα να κλείσει το τελευταίο ρωσικό προξενείο που λειτουργεί στη χώρα, στη Βόννη, με τη Ρωσία να προειδοποιεί ότι και αυτό το μέτρο θα έχει τη δική του απάντηση.

Κλείνουν τα Ινστιτούτα Γκαίτε στη Ρωσία

Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ ανακοίνωσε ότι θα κλείσουν τα Ινστιτούτα Γκαίτε στη Μόσχα, την Αγία Πετρούπολη και το Γεκατερίνμπουργκ, σύμφωνα με όσα μετέδωσαν ρωσικά πρακτορεία ειδήσεων. Η απόφαση αποτελεί αντίποινο για το κλείσιμο του Russian House, του ρωσικού πολιτιστικού κέντρου στο Βερολίνο. «Φυσικά, θα κλείσουν μετά την εκδίωξη του πολιτιστικού μας κέντρου από εκεί», δήλωσε ο Λαβρόφ, ξεκαθαρίζοντας ότι η Μόσχα δεν επρόκειτο να αφήσει αναπάντητη τη γερμανική απόφαση. Ο Ρώσος υπουργός υποστήριξε ότι το Βερολίνο γνώριζε ποιες θα ήταν οι συνέπειες της κίνησής του. «Προχώρησαν σκόπιμα σε αυτό το βήμα, δεν μπορεί να μην καταλάβαιναν, πράγμα που σημαίνει το τέλος της πολιτιστικής παρουσίας τους στη Ρωσία», δήλωσε, σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο TASS. Ο Λαβρόφ σημείωσε ακόμη ότι τα γερμανικά πολιτιστικά κέντρα είχαν παραμείνει σε λειτουργία παρά τη μεγάλη επιδείνωση των σχέσεων της Ρωσίας με τη Δύση μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Ο Ρώσος πρέσβης στη Γερμανία Σεργκέι Νετσάεφ φτάνει στο γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών στο Βερολίνο, 1 Σεπτεμβρίου 2026.  REUTERS/Fabrizio Bensch

Το Βερολίνο μιλά για μια «πολιτιστική γέφυρα» που χάνεται

Η αντίδραση της Γερμανίας ήταν άμεση. Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ εξέφρασε τη λύπη του για την απόφαση της Μόσχας, τονίζοντας ότι το Ινστιτούτο Γκαίτε είχε αναλάβει «μια σημαντική λειτουργία ως πολιτιστική γέφυρα». Ο Βάντεφουλ δήλωσε ότι το Βερολίνο θα ήταν διατεθειμένο να συνεχίσει αυτή την πολιτιστική παρουσία, υπογραμμίζοντας ότι παρά την πολιτική σύγκρουση υπήρχαν επί δεκαετίες στενοί δεσμοί μεταξύ των κοινωνιών των δύο χωρών. Η γερμανική πλευρά, πάντως, δεν δείχνει διάθεση να υποχωρήσει από τα μέτρα που ανακοίνωσε κατά της Μόσχας.

Η απόπειρα επίθεσης στη Λειψία που άναψε το φιτίλι

Στην καρδιά της νέας κρίσης βρίσκεται η απόπειρα επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε στις 4 Αυγούστου. Εργαζόμενοι του αεροδρομίου είχαν εντοπίσει ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος εξοπλισμένο με εκρηκτικά και πυροκροτητή κοντά σε ουκρανικό μεταγωγικό αεροσκάφος. Το drone δεν εξερράγη και εξουδετερώθηκε. Έπειτα από τις έρευνες που ακολούθησαν, η γερμανική κυβέρνηση ανακοίνωσε την 1η Σεπτεμβρίου ότι θεωρεί τη Ρωσία υπεύθυνη για την απόπειρα επίθεσης. Ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ έκανε λόγο για «υβριδική επίθεση», υποστηρίζοντας ότι εξαρτήματα, εκρηκτικά και συστήματα πυροδότησης που εντοπίστηκαν στο drone ήταν γνωστά από άλλες ρωσικές υβριδικές επιχειρήσεις και από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η Ρωσία αρνείται κατηγορηματικά οποιαδήποτε ανάμειξη. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν κατηγόρησε τη Γερμανία ότι χειραγώγησε στοιχεία προκειμένου να ενοχοποιήσει τη Μόσχα.

🎙 Der russische Botschafter in Deutschland Sergej Netschajew äußert sich zu den Vorwürfen der deutschen Seite bezüglich einer angeblichen russischen Beteiligung am Vorfall in Leipzig

💬 Man wirft uns de facto vor, einen Terroranschlag verübt oder zumindest versucht zu haben,… pic.twitter.com/HqXQKC1MKC

— Botschaft der Russischen Föderation (@RusBotschaft) September 2, 2026

Λουκέτο στο ρωσικό προξενείο της Βόννης και στο Russian House

Η Γερμανία απάντησε στην υπόθεση της Λειψίας ανακοινώνοντας σειρά μέτρων κατά της Ρωσίας. Μεταξύ αυτών βρίσκεται το κλείσιμο του ρωσικού γενικού προξενείου στη Βόννη, του τελευταίου ρωσικού προξενείου που εξακολουθούσε να λειτουργεί στη Γερμανία. Το Βερολίνο αποφάσισε επίσης να τερματίσει τη συμφωνία που κάλυπτε τη λειτουργία του Russian House, του ρωσικού πολιτιστικού και επιστημονικού κέντρου στη γερμανική πρωτεύουσα. Παράλληλα, η Γερμανία προανήγγειλε αυστηρότερους ελέγχους εισόδου για Ρώσους υπηκόους και επιπλέον πίεση για νέες ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Μόσχας.

Η Μόσχα προειδοποιεί για νέα αντίποινα

Και η κλιμάκωση ενδέχεται να μη σταματήσει στο κλείσιμο των Ινστιτούτων Γκαίτε. Ο Ρώσος υφυπουργός Εξωτερικών Αλεξάντερ Γκρούσκο έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η Μόσχα θα απαντήσει «πολύ σύντομα» ειδικά στην απόφαση του Βερολίνου να κλείσει το ρωσικό προξενείο στη Βόννη. Αυτό σημαίνει ότι το λουκέτο στα γερμανικά πολιτιστικά κέντρα μπορεί να μην αποτελεί το τελευταίο επεισόδιο στην αντιπαράθεση των δύο χωρών.

Heartfelt thanks to our US Allies @StateDept @USAmbNATO for the solidarity & support. The dangerous Russian conduct against Germany, Europe and NATO territory threatens our security. We will stand strong & united as 🇩🇪🇪🇺&🇺🇸. And we will stay the course in our support for 🇺🇦 https://t.co/vyS6Z2v9On

— Niklas Wagner (@GEReastbound) September 2, 2026

Από την κλήση του Γερμανού επιτετραμμένου στα λουκέτα

Η απόφαση για τα Ινστιτούτα Γκαίτε αποτελεί το τελευταίο επεισόδιο σε μια αντιπαράθεση που κλιμακώνεται σχεδόν καθημερινά. Όπως έγραψε ο ΕΤ η Μόσχα κάλεσε στο ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών τον Γερμανό επιτετραμμένο Μπερντ Φίνκε, μετά τις «αντιρωσικές ενέργειες και δηλώσεις των γερμανικών αρχών».

Η κίνηση ήρθε μετά την απόφαση της Γερμανίας να θεωρήσει επισήμως τη Ρωσία υπεύθυνη για την απόπειρα επίθεσης με εκρηκτικό drone στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε. Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών είχε δημοσιεύσει μάλιστα βίντεο στο επίσημο κανάλι του στο Telegram, στο οποίο φαινόταν ο Γερμανός διπλωμάτης να φτάνει στο κτίριο του υπουργείου στη Μόσχα. Την ίδια ώρα, ο Ρώσος πρέσβης στο Βερολίνο, Σεργκέι Νετσάεφ, είχε κληθεί από τις γερμανικές αρχές για εξηγήσεις. Η Μόσχα είχε προειδοποιήσει από την πρώτη στιγμή ότι τα γερμανικά μέτρα δεν θα έμεναν χωρίς απάντηση. Η πρώτη μεγάλη απάντηση ήρθε τώρα με το κλείσιμο των Ινστιτούτων Γκαίτε.

Τέλος σε μια πολιτιστική γέφυρα άνω των 30 ετών

Η απόφαση έχει ιδιαίτερο συμβολισμό. Το πρώτο Ινστιτούτο Γκαίτε στη Ρωσία άνοιξε στη Μόσχα το 1992, λίγο μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης, σε μια περίοδο κατά την οποία Μόσχα και Βερολίνο επιχειρούσαν να οικοδομήσουν μια διαφορετική σχέση μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Τα Ινστιτούτα Γκαίτε προωθούν τη γερμανική γλώσσα και τον πολιτισμό στο εξωτερικό και αποτέλεσαν για περισσότερες από τρεις δεκαετίες ένα από τα βασικά σημεία πολιτιστικής επαφής μεταξύ Γερμανίας και Ρωσίας. Η λειτουργία τους είχε επιβιώσει ακόμη και μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τη δραματική επιδείνωση των σχέσεων της Μόσχας με τη Δύση.