Μήνυμα ισχύος στον Τραμπ στέλνει το Ιράν με την μεγαλειώδη κηδεία του Αλί Χαμενεΐ

Παρά τον δαπανηρό πόλεμο εναντίον δύο εκ των ισχυρότερων στρατών του κόσμου και τις δεκαετίες εξουθενωτικών οικονομικών δυσκολιών, η Τεχεράνη δεν φείδεται εξόδων για να αποχαιρετήσει τον Χαμενεΐ σε μια μεγαλειώδη τελετή, γεμάτη θρησκευτικούς συμβολισμούς, που συμπίπτει χρονικά με τους εορτασμούς για τα 250 χρόνια από την Ανεξαρτησία των ΗΠΑ.

Οι Αρχές δηλώνουν ότι έχουν ξεκινήσει μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, κινητοποιώντας δημόσιους υπαλλήλους, πανεπιστήμια, εργατικά συνδικάτα, πυροσβέστες, στρατιώτες, εργαζόμενους σε ανθρωπιστικές οργανώσεις, ακόμη και θρησκευτικές «ομάδες πένθους», προκειμένου να οργανώσουν την κηδεία και να διαχειριστούν τα εκατομμύρια των «προσκυνητών» που αναμένεται να ταξιδέψουν σε πόλεις και ιερούς τόπους στο Ιράν και το Ιράκ για να αποχαιρετήσουν τον αγιατολάχ. Οι Αρχές στο γειτονικό Ιράκ, όπου οι Σιίτες μουσουλμάνοι αποτελούν την πλειονότητα, αναφέρουν ότι εκατομμύρια πενθούντες αναμένεται να αποτίσουν φόρο τιμής.

Για περισσότερες από δέκα ημέρες, η καθολική κάλυψη από τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης προετοιμάζει το έδαφος γι’ αυτή τη στιγμή, με τραγούδια-αφιερώματα και ντοκιμαντέρ για τη ζωή του Χαμενεΐ να παίρνουν τη θέση των ειδήσεων για τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ, οι οποίες προηγουμένως κυριαρχούσαν στα πρωτοσέλιδα. Η κλίμακα του θεάματος είναι σχεδιασμένη για να στείλει ένα μήνυμα στον κόσμο και στους εχθρούς της Ισλαμικής Δημοκρατίας: Το καθεστώς όχι μόνο επέζησε από έναν υπαρξιακό πόλεμο, αλλά θα απαθανατίσει πεισματικά τον δολοφονηθέντα ηγέτη του ως σύμβολο της ανθεκτικότητάς του.

«Πρέπει να ξεσηκωθούμε και να υψώσουμε την κραυγή για το αίμα του έθνους σε όλο τον κόσμο, ώστε ο κόσμος να μάθει ότι το έντιμο και ευγενές έθνος του Ιράν δεν σιωπά μπροστά στην καταπίεση… και δεν θα ξεχάσει το αίμα του Ιμάμη του (Χαμενεΐ)», έγραψε σε μήνυμά του, ο Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο ισχυρός πρόεδρος του κοινοβουλίου που ηγείται των διαπραγματεύσεων του Ιράν με τις ΗΠΑ.

«Ένα επικό κατόρθωμα που θα δείξει το μεγαλείο του πνεύματος ενός έθνους σε όλο τον κόσμο».

Μπορεί επίσης να σηματοδοτήσει τη στιγμή που ο νέος Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, θα κάνει την πρώτη του δημόσια εμφάνιση, αφού παρέμενε κρυμμένος από τότε που σκοτώθηκαν ο πατέρας του και μέλη της οικογένειάς του.

Θέαμα γεμάτο συμβολισμούς

Από την τελετή δεν λείπει ο προφανώς εσκεμμένος συμβολισμός των επιλεγμένων ημερομηνιών. Η σορός του Χαμενεΐ είναι προγραμματισμένο να τεθεί σε λαϊκό προσκύνημα κατά την 250ή επέτειο της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας, ενώ μια άλλη βασική ημέρα της πομπής συμπίπτει με μια σημαντική σιιτική επέτειο μνήμης για τον θάνατο μιας ιστορικής θρησκευτικής προσωπικότητας.

Ολόκληρο το θέαμα εξελίσσεται κατά τη διάρκεια του ισλαμικού μήνα Μουχαράμ, μιας περιόδου βαθιά συνδεδεμένης στο σιιτικό Ισλάμ με το πένθος, την προδοσία και το μαρτύριο – συγκεκριμένα με το μαρτύριο του Ιμάμη Χουσεΐν τον 7ο αιώνα, ενός εκ των σιιτών αγίων από τους οποίους ο Χαμενεΐ έλκει την καταγωγή του.

Ο Χαμενεΐ, του οποίου η 37ετής διακυβέρνηση χαρακτηρίστηκε από πεισματική ανυποταξία και βαθιά καχυποψία απέναντι στη Δύση, σκοτώθηκε την πρώτη ημέρα του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου. Ωστόσο, η κηδεία του ενορχηστρώνεται ως παρέλαση νίκης σε τρεις ιρανικές πόλεις και δύο ιερούς τόπους στο γειτονικό Ιράκ, δείχνοντας στους υποστηρικτές του ότι ο κληρικός δεν έχασε, ακόμα και μετά θάνατον.

Ο ηγέτης, του οποίου η δολοφονία από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ έχει εξυψώσει το κύρος του, είχε ηγηθεί της χώρας κατά τη διάρκεια ορισμένων από τις μεγαλύτερες αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις στην ιστορία του Ιράν, καταστέλλοντας βάναυσα τους διαδηλωτές που συχνά φώναζαν συνθήματα ζητώντας τον θάνατό του. Με τον τρόπο αυτό, ενδυνάμωσε τη σκληροπυρηνική βάση του καθεστώτος, παρά την έντονη εσωτερική και διεθνή αντιπολίτευση.

«Η δολοφονία κατέστησε τον Χαμενεΐ πολύ πιο ισχυρό συμβολικά μετά θάνατον απ’ ό,τι ήταν εν ζωή», δήλωσε στο CNN ο Σίνα Τοοσί, ανώτερος μη μόνιμος συνεργάτης στο Center for International Policy. «Ο Χαμενεΐ παρουσιάζεται τώρα ως μια μαρτυρική θρησκευτική αυθεντία, παρόμοια με τους σεβαστούς Σιίτες αγίους που μαρτύρησαν, και των οποίων η κοσμοθεωρία δικαιώθηκε από τον τρόπο του θανάτου του».

Πενήντα εκατομμύρια κομμάτια ψωμί

Οι μόνες προηγούμενες εμπειρίες του Ιράν με κηδείες αυτής της κλίμακας ήταν εκείνες του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, το 1989, και του διοικητή της Δύναμης Κουντς, Κασέμ Σουλεϊμανί, το 2020. Και οι δύο πομπές κατέληξαν σε χάος και είχαν ως αποτέλεσμα θανατηφόρα ποδοπατήματα από το πλήθος.

Η σορός του Χομεϊνί, η οποία εκτέθηκε στο ίδιο ακριβώς σημείο όπου είναι προγραμματισμένο να εκτεθεί για δύο ημέρες ο διάδοχός του Χαμενεΐ, έπρεπε να απομακρυνθεί με ελικόπτερο αφού το μαινόμενο πλήθος των πενθούντων έσκισε τα σάβανα του φέρετρου.

Η προστασία της σορού του ηγέτη, η διαχείριση εκατομμυρίων πενθούντων παράλληλα με τη φιλοξενία ξένων αξιωματούχων και η διοργάνωση μεγάλων εκδηλώσεων σε πέντε πόλεις δύο χωρών αποτελεί ένα κολοσσιαίο εγχείρημα. Θα απαιτήσει μια πρωτοφανή επιχείρηση ασφαλείας για μια χώρα που μόλις βγήκε από εσωτερικές ταραχές και έναν πόλεμο με τις ΗΠΑ.

Η πρώτη εκδήλωση όπου θα εκτεθεί το φέρετρο ξεκινά στις 6 π.μ. τοπική ώρα το Σάββατο (04/07), όταν η σορός του Χαμενεΐ θα τοποθετηθεί σε μια υπερυψωμένη εξέδρα που έχει στηθεί στο εσωτερικό του Μοσάλα Ιμάμ Χομεϊνί της Τεχεράνης, ενός τεράστιου τζαμιού. Οι πυροσβέστες έχουν εγκαταστήσει περισσότερους από 6.000 καταιωνιστήρες νερού σε όλη την πλατεία για να δροσίζουν το πλήθος κάτω από τον καυτό ήλιο του Ιουλίου.

Τα διεθνή και εγχώρια αεροδρόμια της πρωτεύουσας θα παραμείνουν κλειστά κατά τις ημέρες της κηδείας και έχουν κηρυχθεί εθνικές εορτές στις πόλεις από τις οποίες θα περάσει η σορός του Χαμενεΐ. Η Τεχεράνη, μια πόλη 17 εκατομμυρίων κατοίκων, θα υποστεί τη μεγαλύτερη κυκλοφοριακή επιχείρηση στην ιστορία της, απαγορεύοντας τα ιδιωτικά οχήματα κοντά στην πομπή και ανοίγοντας περισσότερους από 700 χώρους στάθμευσης για να απελευθερωθεί χώρος για τα εκατομμύρια που αναμένεται να κατακλύσουν ταυτόχρονα την πόλη.

Πενήντα εκατομμύρια κομμάτια ψωμί θα ψηθούν για να τραφούν οι πενθούντες, με 16 κινητούς φούρνους να αναπτύσσονται στην πρωτεύουσα, δήλωσε η παραστρατιωτική εθελοντική δύναμη Μπασίτζ, σύμφωνα με τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης.

Η Τεχεράνη και άλλες μεγάλες πόλεις έχουν προετοιμαστεί για την υποδοχή των πενθούντων, σύμφωνα με την Ερυθρά Ημισέληνο. Οι αρχές έχουν κινητοποιήσει 2.500 ασθενοφόρα, 21 ελικόπτερα, 100 drones και χιλιάδες διασώστες, ενώ περισσότερα από είκοσι νοσοκομεία, 500.000 λίτρα ενδοφλέβιων υγρών και 20.000 σχολικές αίθουσες βρίσκονται σε ετοιμότητα, αναφέρουν τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης.

Η κυβέρνηση έχει ξεκινήσει μια εθνική εκστρατεία ζητώντας από τους πολίτες να προσφέρουν εθελοντικά τα σπίτια τους για να φιλοξενήσουν πενθούντες που επισκέπτονται την Τεχεράνη, τη Μασχάντ και την Κουμ, ενώ τζαμιά, αθλητικές αίθουσες, πάρκα και πολιτιστικά κέντρα στην πρωτεύουσα έχουν επίσης προετοιμαστεί για να στεγάσουν τα εκατομμύρια που αναμένεται να παραστούν στην τελετή της κηδείας.

Προβολή ισχύος στον κόσμο

Την τρίτη ημέρα, μια νεκρική πομπή αναμένεται να ξεκινήσει από τα ανατολικά της πρωτεύουσας και να καταλήξει στο δυτικό της άκρο. Στη συνέχεια, η σορός του Χαμενεΐ θα μεταφερθεί για περισσότερες τελετές στην ιερή πόλη Κουμ, προτού μεταφερθεί αεροπορικώς στους σιιτικούς ιερούς τόπους Νατζάφ και Καρμπάλα στο Ιράκ.

Κατόπιν θα μεταφερθεί στον τελικό τόπο ταφής της, στο ιερό του Ιμάμη Ρεζά στη Μασχάντ – τη γενέτειρα του Χαμενεΐ.

Η μεταφορά της σορού του πρώην ανώτατου ηγέτη στο Ιράκ χρησιμεύει ως σύμβολο της εικόνας της Ισλαμικής Δημοκρατίας ως μιας επαναστατικής δύναμης χωρίς σύνορα, ένα μήνυμα που επιθυμεί διακαώς να ενισχύσει μετά από χρόνια προβολής της ισχύος της στην περιοχή.

Οι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δώσει φιλόδοξες εκτιμήσεις για τον αριθμό των παρευρισκομένων, που κυμαίνονται από 4 έως 15 εκατομμύρια –κάτι που θα μπορούσε να την καταστήσει τη μεγαλύτερη κηδεία στη σύγχρονη ιστορία– και καυχιούνται ότι 14.000 δημοσιογράφοι, συμπεριλαμβανομένων 900 ξένων ανταποκριτών, θα καλύψουν το γεγονός.

Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης πέρασαν την προηγούμενη εβδομάδα απαριθμώντας τους αναμενόμενους ξένους αξιωματούχους. Όμως, εκτός από τον πρόεδρο της Γεωργίας Μιχαήλ Καβελασβίλι, τον πρωθυπουργό του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ και τον αναπληρωτή πρόεδρο του συμβουλίου ασφαλείας της Ρωσίας Ντμίτρι Μεντβέντεφ, ελάχιστοι παγκόσμιοι ηγέτες αναμένεται να παραστούν. Οι ιρανικές αρχές αναφέρουν ότι θα δώσουν το παρών οκτώ αρχηγοί κρατών και 12 πρόεδροι κοινοβουλίων· οι δυτικοί αξιωματούχοι αποκλείστηκαν από τη λίστα των προσκλήσεων.

Ο αντιπρόεδρος του Ιράν χαρακτήρισε την πομπή ως ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα του αιώνα, και ο υπουργός Εσωτερικών δήλωσε ότι στόχος είναι να δημιουργηθεί η μεγαλύτερη «τελετή αποχαιρετισμού» στην ιρανική ιστορία. Ο Αλί Ακμπάρ Πουρτζαμσιντιάν, διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης που ορίστηκε να ηγηθεί της επιτροπής που επιβλέπει τις εκδηλώσεις, δήλωσε ότι η κηδεία θα επιδιώξει να προβάλει τη «δύναμη της Ισλαμικής Δημοκρατίας στη διεθνή κοινότητα».

Θα παραστεί ο Μοτζτάμπα;

Ένα κεντρικό ερώτημα που πλανάται πάνω από την κηδεία είναι αν ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο νέος ανώτατος ηγέτης και γιος του δολοφονηθέντος αγιατολάχ, θα εμφανιστεί στην πομπή για τον πατέρα, τη μητέρα και τη σύζυγό του, οι οποίοι σκοτώθηκαν όλοι στο ίδιο αμερικανοϊσραηλινό πλήγμα.

Τραυματισμένος σε εκείνη την επίθεση, ο Μοτζτάμπα παραμένει κρυμμένος από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στα τέλη Φεβρουαρίου, επικοινωνώντας με τους υποστηρικτές του μόνο μέσω γραπτών δηλώσεων, χωρίς να δείξει ποτέ το πρόσωπό του ή να ακουστεί η φωνή του. Οι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν εργαστεί για να προβάλουν μια εικόνα πλήρους ανάρρωσης, ισχυριζόμενοι ότι ο ίδιος διευθύνει τις διαπραγματεύσεις της Τεχεράνης με την Ουάσινγκτον.

Όταν ρωτήθηκε αυτή την εβδομάδα αν θα παραστεί, ο οργανωτής της κηδείας απέφυγε να απαντήσει, λέγοντας ότι «το θέμα δεν εμπίπτει στον τομέα μας και η απόφαση ανήκει εξ ολοκλήρου στο γραφείο του Ηγέτη».

Η εμφάνιση του Μοτζτάμπα θα ήταν βαρυσήμαντη, καθώς θα σηματοδοτούσε την πρώτη του δημόσια εμφάνιση και θα βοηθούσε στην εδραίωση της νομιμότητάς του. Η μη εμφάνισή του είναι πιθανό να τροφοδοτήσει αμφιβολίες στο εσωτερικό και το εξωτερικό για την κατάσταση της υγείας του, καθώς και ερωτήματα για το ποιος διοικεί τη χώρα. Αυτή την εβδομάδα, ο ηγέτης δεν εμφανίστηκε σε μια ιδιωτική τελετή αποχαιρετισμού για τη σύζυγό του.

Αν απουσιάσει από την κηδεία, η Ισλαμική Δημοκρατία είναι πιθανό να το παρουσιάσει ως ένα αναγκαίο μέτρο ασφαλείας.

Ο ιρανικός στρατός έχει προειδοποιήσει για οποιονδήποτε «λανθασμένο υπολογισμό» κατά τη διάρκεια των νεκρικών πομπών και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η Τεχεράνη θα δώσει μια άμεση και ισχυρή απάντηση σε οποιαδήποτε απειλή κατά της ηγεσίας της, αφότου ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς δήλωσε ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είναι «στοχευμένος για θάνατο».