Από το υψηλότερο σημείο του Προεδρικού Κέντρου Ομπάμα, το ηλιόλουστο Sky Room, η πανοραμική θέα είναι εντυπωσιακή: Γύρω από το συγκρότημα εκτείνονται οι νότιες και δυτικές συνοικίες του Σικάγο, καθώς και το βαθυγάλαζο χρώμα της λίμνης Μίσιγκαν. Όμως, περισσότερο από αυτό, είναι μια στιγμή για παύση αφού έχεις ανέβει αρκετούς ορόφους ιστορίας και πολιτικής κληρονομιάς του Μπαράκ Ομπάμα — αναμνήσεις όχι και τόσο μακρινές για πολλούς.
Πάνω από τα κεφάλια των επισκεπτών, ένα μνημειώδες έργο τέχνης του καλλιτέχνη Ίντρις Καν δίνει την ψευδαίσθηση μιας συνεχούς ανόδου. Λόγια από τις περίφημες δηλώσεις του προέδρου Ομπάμα στη Σέλμα της Αλαμπάμα είναι αποτυπωμένα και αλληλοκαλυπτόμενα, σχηματίζοντας μια μπλε λωρίδα που ανηφορίζει μέχρι να φτάσει σε ένα στεφάνι φωτός. Στη Σέλμα, αλλά και αλλού, ο πρώην πρόεδρος μιλούσε συχνά για τη συλλογική διαμόρφωση του πεπρωμένου. Και αυτό φαίνεται να είναι το τελικό μήνυμα καθώς ανεβαίνεις μέσα από το μουσείο: το άγραφο, διάπλατα ανοιχτό μέλλον.
Στις 19 Ιουνίου, συμπίπτοντας με την Juneteenth (σ.μ. την ημέρα εορτασμού της απελευθέρωσης των Αφροαμερικανών σκλάβων), το πολυαναμενόμενο κέντρο θα ανοίξει για το κοινό. Βρίσκεται στα σκαριά για περισσότερο από μια δεκαετία και το κόστος κατασκευής του ανήλθε στα 850 εκατομμύρια δολάρια — ένας αριθμός που συνέχιζε να αυξάνεται, καθιστώντας το μακράν την πιο ακριβή προεδρική βιβλιοθήκη στην ιστορία.
Αυτό συμβαίνει επειδή δεν πρόκειται για ένα μόνο κτίριο. Αντίθετα, είναι ένα ολόκληρο συγκρότημα, σχεδιασμένο από τους αρχιτέκτονες Τοντ Ουίλιαμς και Μπίλι Τσιέν, το οποίο περιλαμβάνει 28 νέες εγκαταστάσεις που δημιουργήθηκαν ειδικά για τον χώρο από μερικούς από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες του σήμερα. Ο σχεδιασμός μετατοπίζει την παραδοσιακή έννοια μιας προεδρικής βιβλιοθήκης-αρχείου σε ένα εκτεταμένο συγκρότημα περίπου 78 στρεμμάτων, το οποίο προσφέρει μουσείο, χώρους για κοινοτικές εκδηλώσεις, έναν κήπο με φρούτα και λαχανικά, ένα γήπεδο μπάσκετ προδιαγραφών NBA και ένα νέο παράρτημα της Δημόσιας Βιβλιοθήκης του Σικάγο.
Κατά την περίοδο της προετοιμασίας, ο πρώην πρόεδρος πραγματοποίησε έναν διαφημιστικό μαραθώνιο, παίζοντας Wordle με τον Στίβεν Κολμπέρ, λύνοντας την παρεξήγησή του με τον σταρ του NBA Άντονι Έντουαρντς (προς το παρόν) και στέλνοντας ευχές για την ημέρα «Star Wars» μαζί με τον Μαρκ Χάμιλ (που υποδύθηκε τον Λουκ Σκάιγουοκερ) μπροστά από το κέντρο — ίσως μια έξυπνη απάντηση σε ένα από τα παρατσούκλια του κτιρίου, το «Άστρο του Θανάτου» (Death Star). Ο βαρύς σχεδιασμός του μουσείου από γρανίτη έχει επίσης αποκληθεί «Ομπαμαλίσκος» (Obamalisk), μερικές φορές υποτιμητικά και άλλες με αγάπη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το CNN εξασφάλισε μια πρόωρη ματιά στο κέντρο κατά τη διάρκεια της δοκιμαστικής περιόδου λειτουργίας του, καθώς υποδέχθηκε μέλη της τοπικής κοινότητας ως τους πρώτους του επισκέπτες. Ήδη, το συγκρότημα έσφυζε από ζωή, παρόλο που οι τελικές εργασίες κατασκευής, διαμόρφωσης του τοπίου και τοποθέτησης των έργων τέχνης συνεχίζονταν. Μαθητές σχολείων έφτασαν για εκπαιδευτικές εκδρομές και ομάδες ανθρώπων σχημάτισαν ουρές για τις εκθέσεις, ανεβαίνοντας με τις κυλιόμενες σκάλες μπροστά από το ζωντανό, κάθετο παράθυρο ύψους 25 μέτρων της αφαιρετικής καλλιτέχνιδας Τζούλι Μερετού.
Μεγάλες μεταμορφώσεις
Παρά τις πολύχρωμες συγκρίσεις, ο Ουίλιαμς και η Τσιέν βάσισαν το σχήμα του μουσείου στην οπτική εικόνα τεσσάρων χεριών που ενώνονται, προβάλλοντας την ιδέα ότι πολλά χέρια διαμορφώνουν έναν τόπο, σύμφωνα με το κέντρο. «Δεν με νοιάζουν τα ονόματα», δήλωσε ο Ουίλιαμς. «Νομίζω ότι μας νοιάζει μόνο τι είναι, τι κάνει και τι θα είναι στο μέλλον».
«Το σκεφτόμαστε ως ένα κτίριο με ορίζοντα 500 ετών, οπότε κάθε απόφαση που πάρθηκε αφορούσε πραγματικά τη δημιουργία κάτι που θα φαινόταν ανθεκτικό και διαχρονικό», πρόσθεσε η Τσιέν.
Ό,τι κι αν διακρίνει κανείς στο κτίριο με την μπρουταλιστική αισθητική, το κέντρο είναι έτοιμο να εξελιχθεί σε έναν σημαντικό πολιτιστικό θεσμό και προορισμό. Σπάζοντας την παράδοση, η διαχείρισή του γίνεται ιδιωτικά από τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Obama Foundation αντί για την Εθνική Υπηρεσία Αρχείων και Τεκμηρίωσης (NARA). Το ίδιο το προεδρικό αρχείο, υπό τη διαχείριση της NARA, θα γίνει για πρώτη φορά πλήρως ψηφιακό, γεγονός που σήμαινε την ψηφιοποίηση περίπου 30 εκατομμυρίων σελίδων, σύμφωνα με το Obama Foundation. Τμήματα του αρχείου εκτίθενται στο μουσείο.
Δεν έχουν γίνει αποδεκτές με θέρμη όλες αυτές οι αλλαγές —ούτε και το κόστος. Υπήρξαν συνεχείς ανησυχίες σχετικά με τον αντίκτυπό του στον αστικό εξευγενισμό της νότιας πλευράς του Σικάγο, ενώ και η ίδια η τοποθεσία αποτέλεσε αντικείμενο διαμάχης. Είναι ενσωματωμένο στο ιστορικό Τζάκσον Παρκ της πόλης, μια απόφαση που ήρθε αντιμέτωπη με δικαστικές μάχες, καθώς μια περιβαλλοντική οργάνωση μήνυσε τον Δήμο του Σικάγο επειδή επέτρεψε την κατασκευή ενός ιδιωτικού έργου σε δημόσια γη. Η αγωγή τελικά απορρίφθηκε.
Αν και το κέντρο πρόσθεσε συνολικά 15 στρέμματα στο πάρκο, τμήματά του έπεσαν επίσης θύματα της κατασκευής, συμπεριλαμβανομένης της αφαίρεσης εκατοντάδων δέντρων και του ιστορικού Κήπου των Γυναικών από το 1937, ο οποίος καταστράφηκε αλλά επανασχεδιάστηκε για το νέο συγκρότημα. Η διευθύνουσα σύμβουλος του Obama Foundation, Βάλερι Τζάρετ, έδωσε έμφαση στις δυνατότητες υπαίθριας αναψυχής που προσέφεραν εξαρχής, με ένα αθλητικό γήπεδο που κατασκευάστηκε πριν από τις κύριες πλατείες και τα κτίρια, καθώς και στους κήπους και άλλους πράσινους χώρους (συμπεριλαμβανομένου ενός λόφου για έλκηθρα) που έχουν καλλιεργήσει έκτοτε.
Σημάδια της εποχής Ομπάμα
Μέσα στο μουσείο υπάρχουν εκθέσεις αφιερωμένες στην πολιτική κληρονομιά του πρώην προέδρου, στις δημόσιες πρωτοβουλίες της πρώην πρώτης κυρίας και σε ιστορικά κινήματα, όπως τα Πολιτικά Δικαιώματα και το δικαίωμα ψήφου των γυναικών, που διαμόρφωσαν και τους δύο. Τα εκθέματα περιλαμβάνουν αντικείμενα και αναμνηστικά από τις προεκλογικές εκστρατείες, από την εμβληματική αφίσα HOPE του Σέπαρντ Φέιρι μέχρι παιδικές ζωγραφιές. Ένα βίντεο που καταγράφει τις προσπάθειες της βάσης των ψηφοφόρων κατά τον εκλογικό κύκλο του 2008 μετρά αντίστροφα προς την ιστορική πολιτική στιγμή, με πλάνα από την προεκλογική εκστρατεία που αποτυπώνουν τις προσπάθειες των εθελοντών.
Ωστόσο, οι επισκέπτες θα δουν επίσης πώς οι Ομπάμα επηρέασαν το design, το στυλ και τον πολιτισμό. Αυτό περιλαμβάνει μερικές από τις εμβληματικές εμφανίσεις της Μισέλ Ομπάμα, όπως το πρασινοκίτρινο παλτό και φόρεμα που σχεδίασε γι’ αυτήν η αείμνηστη Ιζαμπέλ Τολέδο για την Ημέρα της Ορκωμοσίας το 2009, και την τουαλέτα που σχεδίασε η Μισέλ Σμιθ του οίκου Milly, την οποία φορούσε όταν πόζαρε για τον πίνακα της Έιμι Σέπαλντ στην Εθνική Πινακοθήκη Πορτρέτων.
Υπάρχει επίσης ένα αντίγραφο του Οβάλ Γραφείου σε πλήρη κλίμακα, όπου οι επισκέπτες μπορούν να καθίσουν στο γραφείο. Αν και ο Ομπάμα δεν είναι ο πρώτος που περιλαμβάνει ένα τέτοιο αντίγραφο σε προεδρική βιβλιοθήκη, με τους Τζορτζ Μπους τον νεότερο, Ρόναλντ Ρίγκαν και Τζίμι Κάρτερ μεταξύ άλλων να ακολουθούν την παράδοση, αυτό ξεχωρίζει σε μια εποχή που το σημερινό Οβάλ Γραφείο έχει αλλάξει δραματικά σε γούστο και στυλ. Έχει μεταβληθεί από λιτό σε υπερβολικά επιχρυσωμένο κατά τη διάρκεια της προεδρίας Τραμπ.
Φιλόδοξη τέχνη παντού
Σε όλο το συγκρότημα, 30 καλλιτέχνες έχουν δημιουργήσει μια σειρά από μόνιμα έργα ειδικά για τον χώρο, σε μια κλίμακα που θα αποτελούσε πρόκληση ακόμη και για ένα κορυφαίο ίδρυμα σύγχρονης τέχνης.
Υπό την επιμέλεια της πρώην αναπληρώτριας διευθύντριας του προγράμματος «Art in Embassies», Βιρτζίνια Σορ, η συλλογή φέρνει σε διάλογο κορυφαίους αλλά και λιγότερο γνωστούς σύγχρονους καλλιτέχνες, πολλοί από τους οποίους έχουν βαθείς δεσμούς με το Σικάγο. Πολυάριθμα έργα είναι μεγάλης κλίμακας, όπως ο τεράστιος ανάγλυφος πίνακας του Μαρκ Μπράντφορντ για την πόλη, η σχεδόν διώροφη ταπισερί των Νικ Κέιβ και Μαρί Γουότ, διακοσμημένη με χάντρες και κουδουνάκια, καθώς και το τοξωτό υπαίθριο γλυπτό του Μάρτιν Πούριερ που αποτίει φόρο τιμής στον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ τον νεότερο.
Άλλα έργα αποτελούν πιο απρόσμενες συναντήσεις, όπως το γλυπτό του Ρίτσαρντ Χαντ που απεικονίζει ένα πουλί να πετάει μέσα από ένα βιβλίο σε μια ήσυχη αυλή δίπλα στη βιβλιοθήκη, ή ένα μωσαϊκό του Ρασίντ Τζόνσον στην Εκπαιδευτική Κουζίνα του κέντρου, δίπλα στον κήπο με τα φρούτα και τα λαχανικά.
Ο καλλιτέχνης Θίαστερ Γκέιτς, ο οποίος έχει αποτίσει φόρο τιμής στη ζωή και την ομορφιά των Μαύρων στο κτίριο Forum του κέντρου με μια ζωφόρο αρχειακών εικόνων από τα περιοδικά Ebony και Jet, είναι επίσης γείτονας του κέντρου μέσω των έργων πολιτιστικής αναζωογόνησης που πραγματοποιεί με το Rebuild Foundation. Σε αποκλειστική συνέντευξη στα τέλη του περασμένου έτους, δήλωσε στο CNN: «Ελπίζω ότι όταν οι άνθρωποι έρχονται στο κέντρο, θα έρχονται με ανοιχτή καρδιά για το μέλλον της δημοκρατίας, τη συλλογική φαντασία, τη συλλογική αφήγηση και τη συλλογική πίστη».
Μαζί, οι καλλιτέχνες «βοηθούν πραγματικά να ειπωθεί μια ιστορία για την κοινότητα, για τη συνεύρεση, για τη δύναμη της τέχνης να ενεργοποιεί και να δίνει ενέργεια στους ανθρώπους», δήλωσε η διευθύντρια του μουσείου, Λουίζ Μπερνάρ.
«Αυτή ήταν μια ευκαιρία γι’ αυτούς να αναδείξουν πραγματικά μια αίσθηση ελπίδας που είναι ενσωματωμένη στο έργο τους, και έτσι βλέπουμε κομμάτια που είναι πραγματικά καθηλωτικά στην ευαισθησία τους», πρόσθεσε. «Αφορούν τη δύναμη και τη θέση του Σικάγο. Αφορούν την ιδέα της συνάντησης διαφορετικών φωνών και πρακτικών. Αφορούν τη μνήμη, τον τόπο και τη δύναμη του χρώματος να μεταφέρει τους ανθρώπους».
Ροή Ειδήσεων 
