Εν μέσω αυξημένης γεωπολιτικής αστάθειας η Ισλανδία βρίσκεται μπροστά σε μια από τις πιο σημαντικές αποφάσεις στη σύγχρονη Ιστορία της.
Αύριο, 29 Αυγούστου, οι πολίτες της χώρας των 400.000 κατοίκων καλούνται να αποφασίσουν αν θέλουν να επαναληφθούν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ε.Ε. Σύμφωνα με τελευταίες δημοσκοπήσεις οι Ισλανδοί είναι διχασμένοι.
Η Ισλανδία είχε καταθέσει αίτηση ένταξης στην Ε.Ε. το 2009, στον απόηχο της διεθνούς οικονομικής κρίσης χωρίς να διεξαχθεί δημοψήφισμα. Το 2013, μετά την αλλαγή κυβέρνησης και την ταχύτερη από την αναμενόμενη οικονομική ανάκαμψη, η διαδικασία πάγωσε.
Αύριο η Σοσιαλδημοκράτισσα πρωθυπουργός, Κρίστουν Φροσταντότιρ, στήνει κάλπη. Αυτή τη φορά, στο δίλημμα «δύναμη εν τη ενώσει ή ανεξαρτησία», έχει προστεθεί ο παράγοντας Τραμπ και οι δυσάρεστες εκπλήξεις που επιφυλάσσει συχνά πυκνά σε παραδοσιακούς συμμάχους.
Οι υποστηρικτές του «Ναι» βλέπουν στην Ε.Ε. μια ασπίδα οικονομικής και γεωπολιτικής ασφάλειας, για μια μικρή χώρα που δεν διαθέτει δικό της στρατό.
Η υπουργός Εξωτερικών, Θόργκερντουρ Κατρίν Γκούναρσντότιρ, τονίζει στους «Times» ότι σε έναν ολοένα πιο απρόβλεπτο κόσμο «η ασφάλεια βρίσκεται στους αριθμούς και δεν μετριέται μόνο με στρατιωτική ισχύ».
Διαβάστε Επίσης
Η Ισλανδία είναι ήδη στενά συνδεδεμένη με την Ευρώπη: συμμετέχει στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, έχει πρόσβαση στην ενιαία αγορά και ανήκει στη ζώνη Σένγκεν.
Η ισλανδική κορόνα είναι ένα από τα μικρότερα εθνικά νομίσματα παγκοσμίως, ο πληθωρισμός είναι ψηλός, περίπου στο 5,4%, το βασικό επιτόκιο δανεισμού στο 8%. Για τους υποστηρικτές της ένταξης, μια στενότερη σύνδεση με την Ευρώπη θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερη οικονομική σταθερότητα.
Από την άλλη πλευρά, για τις Βρυξέλλες, μια πλούσια, σταθερή και δημοκρατική χώρα, με υψηλό επίπεδο ανάπτυξης, θα μπορούσε να προβληθεί ως ένα success story σε μια περίοδο κατά την οποία η περαιτέρω διεύρυνση δεν ενθουσιάζει πολλούς Ευρωπαίους.
Ο παράγοντας Τραμπ
Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα που έχει αλλάξει δραματικά από το 2013 είναι ένας ακόμη λόγος για ένταξη στο ευρωπαϊκό κλαμπ, σύμφωνα με όσους ψηφίσουν «Ναι» την Κυριακή. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η αυξανόμενη ρωσική δραστηριότητα στον Βόρειο Ατλαντικό και οι κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ γύρω από τη Γροιλανδία έχουν προκαλέσει ανησυχία στο Ρέικιαβικ.
Είναι πολλές οι ομοιότητες της Ισλανδίας με τη Γροιλανδία που ο Αμερικανός πρόεδρος επαναλαμβάνει συχνά εδώ κι ένα χρόνο πως θέλει με κάθε τρόπο υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ «λόγω ρωσικής απειλής». Το Ρέικιαβικ αποσχίστηκε από τη Δανία, ενώ το Νιουουκ παραμένει υπερπόντια κτήση του βασιλείου, όμως παραμένει στην ίδια στρατηγική περιοχή για το ΝΑΤΟ, έχει επίσης από τη δεκαετία του ‘50 αμυντική συμφωνία με τις ΗΠΑ και σπάνιες γαίες που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τον Τραμπ.
Η Ισλανδία είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά πολλοί αναρωτιούνται αν η αμερικανική προστασία μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Ακόμη κι αν ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν απειλήσει και το Ρεικιαβικ με προσάρτηση, η χρήση του εμπορίου ως εργαλείου άσκησης πίεσης ενισχύει την άποψη ότι η Ε.Ε. θα μπορούσε να προσφέρει «ασπίδα προστασίας».
Αγκάθι η αλιεία
Στη ζυγαριά μεγάλο βάρος έχει η αλιεία που αποτελεί πυλώνα της ισλανδικής οικονομίας. Συνεισφέρει 8% στο ΑΕΠ και τα αλιευτικά προϊόντα αντιπροσωπεύουν το 40% των εξαγωγών της χώρας. Οι μνήμες των τριών «Πολέμων του Μπακαλιάρου» με τη Βρετανία, από τη δεκαετία του 1950 έως τη δεκαετία του 1970, παραμένουν ζωντανές.
Οι Ισλανδοί φοβούνται ότι ένταξη στην Ε.Ε. θα μπορούσε να ανοίξει τα πλούσια αλιευτικά τους ύδατα σε στόλους άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Ο κλάδος απαιτεί εξαίρεση από την κοινή αλιευτική πολιτική της Ε.Ε.
