Χώρα με μακραίωνη σκακιστική παράδοση, το Ιράν έχει αναδείξει τα τελευταία χρόνια πολλούς κορυφαίους σκακιστές και σκακίστριες. Ομως με την αυταρχική, αντι-εβραϊκή και μισογυνική του πολιτική έχει «καταφέρει» να τους διώχνει στο εξωτερικό, σε ένα ιδιότυπο σκακιστικό brain drain.
H φυγή των ταλαντούχων Ιρανών σκακιστών οφείλεται σε δύο κυρίως λόγους: στην υποχρέωση των γυναικών να φοράνε χιτζάμπ ή μαντίλα στη διάρκεια των αγώνων και στην απαγόρευση των Ιρανών παικτών και παικτριών να αγωνίζονται με Ισραηλινούς στα διεθνή τουρνουά.
Οι άνδρες Ιρανοί σκακιστές, που αγωνίστηκαν στο Αλμάτι, δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν εκ των προτέρων την απόφαση της συμπατριώτισσάς τους και την πληροφορήθηκαν με έκπληξη. Μολονότι με τους περισσότερους η Σαρασαντάτ είναι φίλη από παιδιά, προτίμησε να μην το ρισκάρει και τους κράτησε στο σκοτάδι.
Οι κορυφαία Ιρανή σκακίστρια γνώριζε φυσικά, ότι οι Αρχές στην Τεχεράνη δεν θα έβλεπαν με καλό μάτι τη συμμετοχή της με λυμένα μαλλιά. Είχε όμως έτοιμο το σχέδιό της. Ταξίδεψε στο Καζακστάν μαζί με τον άντρα της, Αρντεσίρ Αχμάντι και την 10μηνη κορούλα τους. Ετσι, μετά τη λήξη του τουρνουά μετέβησαν απευθείας στη νότια Ισπανία, όπου είχαν ήδη αγοράσει ένα σπίτι. Ο Αχμάντι είχε ακόμη πιο σοβαρούς λόγους να φύγει στη Δύση από τη γυναίκα του. Ως παραγωγός ντοκιμαντέρ και τηλεπαρουσιαστής στο Ιράν, βρισκόταν ήδη στο στόχαστρο της κυβέρνησης και είχε φυλακιστεί επί 3μηνο για τις ταινίες του.
Διαβάστε Επίσης
Μια Ιρανή συμπαίκτριά της που δεν θέλησε για ευνόητους λόγους να αποκαλύψει το όνομά της, δήλωσε στο σκακιστικό περιοδικό New in Chess, ότι καταλαβαίνει απόλυτα την απόφαση της Χαντεμαλσαριέχ, «που θέλει το καλύτερο για την οικογένεια και το παιδί της».
Σε παρόμοια σκληρή θέση βρίσκονται όμως και οι άνδρες σκακιστές του Ιράν. Οποτε κληρώνονται με έναν Ισραηλινό (ή Ισραηλινή) αντίπαλο είναι αναγκασμένοι είτε να μην παρουσιαστούν και να χάσουν άνευ αγώνος είτε να παραβιάσουν τη νομοθεσία της πατρίδας τους, που δεν αναγνωρίζει το κράτος του Ισραήλ. Μπροστά σε αυτό το δίλημμα πολλοί έχουν επιλέξει να φύγουν στο εξωτερικό. Ανάμεσά τους ο 19χρονος Αλιρεζά Φιρούτζα, νούμερο 4 αυτή τη στιγμή στον κόσμο, που το 2020 μετανάστευσε στη Γαλλία μαζί με την οικογένειά του. Ο 33χρονος Νορβηγός παγκόσμιος πρωταθλητής, Μάγκνους Κάρλσεν, τον θεωρεί πιθανότερο διάδοχό του και τον μόνο που θα είχε ενδιαφέρον να αντιμετωπίσει σε ματς για τον παγκόσμιο τίτλο. Οταν μάλιστα πρόσφατα ο Φιρούτζα αποκλείστηκε άδοξα στο τουρνουά των διεκδικητών, ο Κάρλσεν είπε ότι δεν θα ξαναδιεκδικήσει το παγκόσμιο πρωτάθλημα!
Πρέπει να επισημανθεί ότι η Χαντεμαλσαριέχ δεν άνοιξε το δρόμο, αλλά απλώς τον ακολούθησε. Η αφρόκρεμα του γυναικείου ιρανικού σκακιού έχει ήδη ακολουθήσει το δρόμο της αυτοεξορίας, με πρώτη και καλύτερη την έξι φορές εθνική πρωταθλήτρια, Ατούσα Πουρκασιγιάν, που ζει στις ΗΠΑ. Στην Αμερική πήγε το 2017 και η διεθνής μετρ Ντόρσα Ντεραχσανί, αφού πρώτα αγωνίστηκε στο Γιβραλτάρ χωρίς μαντίλα, ενώ η γκραντμέτρ και πρώην εθνική πρωταθλήτρια, Μίτρα Χετζαζιπούρ, τιμωρήθηκε με αποκλεισμό από την Ιρανική Σκακιστική Ομοσπονδία, επειδή έπαιξε ασκεπής στο παγκόσμιο τουρνουά της Μόσχας το 2020 και διάλεξε να ζήσει στη Γαλλία. Την Ελβετία επέλεξε αντιθέτως η γκραντμέτρ Γκαζάλ Χακιμιφάρντ.
