Οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ και του Ιράν σημείωσαν πρόοδο στις συνομιλίες την Τρίτη (14/04), πλησιάζοντας σε μια συμφωνία-πλαίσιο για τον τερματισμό του πολέμου, όπως δήλωσαν δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι στο Axios.

Οι δύο αντίπαλοι, με τη βοήθεια μεσολαβητών από το Πακιστάν, την Αίγυπτο και την Τουρκία, προσπαθούν να γεφυρώσουν τις εναπομένουσες διαφορές και να καταλήξουν σε συμφωνία πριν από τη λήξη της εκεχειρίας στις 21 Απριλίου.

Μια πακιστανική αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον διοικητή του στρατού, στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ, έφτασε στην Τεχεράνη την Τετάρτη (15/04) για συνομιλίες με ιρανούς αξιωματούχους.  Αμερικανοί αξιωματούχοι και πηγές που είναι εξοικειωμένες με τη διαμεσολάβηση προειδοποίησαν ότι η συμφωνία δεν είναι εγγυημένη, δεδομένων των ουσιαστικών διαφορών μεταξύ των δύο πλευρών.

Σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση του Ιράν, η πακιστανική αντιπροσωπεία θα συναντηθεί με τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Ο Μουνίρ μεταφέρει ένα νέο μήνυμα της Ουάσινγκτον προς την Τεχεράνη και θα συζητήσει το θέμα των μελλοντικών διαπραγματεύσεων, μετά την αποτυχία των συνομιλιών που είχαν ΗΠΑ και Ιράν το περασμένο Σαββατοκύριακο στο Ισλαμαμπάντ. Νωρίτερα, η ιρανική διπλωματία ανέφερε ότι οι «συνομιλίες» με τις ΗΠΑ συνεχίζονται, με τη μεσολάβηση του Πακιστάν.

«Από την Κυριακή (12/04), αφού η ιρανική αντιπροσωπεία επέστρεψε στην Τεχεράνη, ανταλλάγησαν πολλά μηνύματα μέσω του Πακιστάν», είπε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ. Προειδοποίησε ωστόσο ότι το Ιράν δεν θα συμμετάσχει σε καμία διαπραγμάτευση με στόχο «να αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους».

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η διαπραγματευτική ομάδα του Προέδρου Τραμπ,  ο Αντιπρόεδρος Βανς, ο απεσταλμένος του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και ο ανώτερος σύμβουλος Τζάρετ Κούσνερ, συνέχισε να πραγματοποιεί τηλεφωνικές κλήσεις και να ανταλλάσσει προσχέδια προτάσεων με τους Ιρανούς και τους μεσολαβητές. «Ήταν στο τηλέφωνο και επικοινωνούσαν μέσω παρασκηνιακών διαύλων με όλες τις χώρες και πλησιάζουν», δήλωσε ο αμερικανός αξιωματούχος, ενώ και δεύτερος αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι σημειώθηκε πρόοδος την Τρίτη (14/04).

«Θέλουμε να καταλήξουμε σε συμφωνία. Και τμήματα της κυβέρνησής τους θέλουν να καταλήξουν σε συμφωνία. Τώρα το μυστικό είναι να πείσουμε ολόκληρη την κυβέρνηση εκεί να καταλήξει στη συμφωνία», δήλωσε ένας τρίτος αμερικανός αξιωματούχος.

Ένας νέος γύρος άμεσων διαπροσωπικών συνομιλιών θα πραγματοποιηθεί πιθανότατα τις επόμενες ημέρες, πριν από τη λήξη της εκεχειρίας, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους και πηγές που είναι ενήμερες για τη διαμεσολάβηση, αλλά δεν έχει οριστεί ακόμη ημερομηνία.

Ο Βανς, ο οποίος ηγήθηκε των αρχικών συνομιλιών στο Πακιστάν την περασμένη εβδομάδα, δήλωσε σε εκδήλωση του Turning Point USA στη Τζόρτζια: «Πιστεύω ότι οι άνθρωποι που καθόμαστε απέναντί τους ήθελαν να καταλήξουν σε συμφωνία. … Είμαι πολύ ικανοποιημένος με το σημείο στο οποίο βρισκόμαστε». Το σχόλιο του Βανς είναι αποκαλυπτικό, καθώς ο αντιπρόεδρος δεν διαπραγματευόταν απευθείας με τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.

Εάν επιτευχθεί μια συμφωνία-πλαίσιο, η εκεχειρία θα πρέπει να παραταθεί προκειμένου να διαπραγματευτούν οι λεπτομέρειες μιας συνολικής συμφωνίας, ανέφεραν ένας αξιωματούχος των ΗΠΑ και μια πηγή που είναι εξοικειωμένη με τη διαμεσολάβηση. «Οι λεπτομέρειες είναι περίπλοκες — δεν μπορείς να το κάνεις αυτό σε δύο μέρες», είπε ένας αξιωματούχος των ΗΠΑ. «Οι ΗΠΑ δεν έχουν συμφωνήσει επίσημα σε παράταση της εκεχειρίας. Υπάρχει συνεχής επαφή μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν για την επίτευξη συμφωνίας», είπε ένας δεύτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ.

Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι ο ναυτικός αποκλεισμός του Τραμπ,  ο οποίος έχει διακόψει τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, και η επιδεινούμενη οικονομική κρίση της χώρας αυξάνουν την πίεση προς την Τεχεράνη για την επίτευξη συμφωνίας. «Το Ιράν δεν έχει χρήματα. Είναι χρεοκοπημένο. Το γνωρίζουμε. Και γνωρίζουν ότι το γνωρίζουμε», δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία το Ιράν εξάγει περίπου 1,5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου καθημερινά, αποκομίζοντας έσοδα περίπου 140 εκατομμυρίων δολαρίων. «Ένας αποκλεισμός θα τα μηδενίσει όλα αυτά μέσα σε μια νύχτα», δήλωσε ο Μιάντ Μαλέκι, πρώην εμπειρογνώμονας για τις κυρώσεις κατά του Ιράν στο υπουργείο Οικονομικών και σήμερα ανώτερος ερευνητής στο Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών.

Το νησί Χαργκ, το οποίο διαχειρίζεται περίπου το 90% του πετρελαίου του Ιράν, βρίσκεται 400 μίλια μακριά από τα Στενά του Ορμούζ στον Περσικό Κόλπο και θα σταματούσε ουσιαστικά να λειτουργεί υπό τον αποκλεισμό. «Δεν χρειάζεται να εισβάλουμε στο Χαργκ αυτή τη στιγμή. Μπορούμε απλά να το στραγγαλίσουμε», δήλωσε ένας άλλος αξιωματούχος της κυβέρνησης.

Εάν το Ιράν δεν μπορεί να εξάγει πετρέλαιο και εξαντλήσει τον αποθηκευτικό χώρο στην ξηρά, θα πρέπει να σταματήσει την άντληση — πιθανώς θέτοντας εκτός λειτουργίας τις πηγές και προκαλώντας μακροπρόθεσμη οικονομική ζημιά, δήλωσαν αξιωματούχοι της κυβέρνησης.

«Τι σημαίνει αν το Ιράν, μια χώρα που ο κόσμος γνωρίζει για το πετρέλαιό της, δεν μπορεί να παράγει πετρέλαιο; Θα είναι χειρότερα από τη Βενεζουέλα υπό τον Μαδούρο», δήλωσε ένας αξιωματούχος. Πριν από τον πόλεμο, η οικονομία του Ιράν βρισκόταν ήδη υπό σοβαρή πίεση από την εκστρατεία κυρώσεων μέγιστης πίεσης του Τραμπ, η οποία οδήγησε σε υψηλή ανεργία, έλλειψη βενζίνης και πληθωρισμό στα τρόφιμα. Ο πόλεμος ενέτεινε την κρίση.

Οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν κλείσει τα δύο μεγαλύτερα χαλυβουργεία του Ιράν και έχουν παραλύσει τη βιομηχανία πετροχημικών της χώρας. Η Sepah Bank – το κρατικό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα του Ιράν που καταβάλλει τους μισθούς του στρατού και των Φρουρών της Επανάστασης – δέχεται συχνές κυβερνοεπιθέσεις από Ισραηλινούς χάκερ, ενώ το κέντρο ψηφιακής ασφάλειάς της χτυπήθηκε από πυραυλική επίθεση τον περασμένο μήνα.

Η διακοπή της πρόσβασης στο διαδίκτυο στο Ιράν, η οποία διαρκεί πλέον 47 ημέρες, κοστίζει στην οικονομία επιπλέον 50 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα.

Πάντως οι ΗΠΑ δεν έχουν συμφωνήσει επισήμως να παρατείνουν την εκεχειρία με το Ιράν, δήλωσε υψηλόβαθμος Αμερικανός αξιωματούχος, μετά από δημοσιεύματα που ανέφεραν ότι διαπραγματευτές βρίσκονται κοντά στο να συμφωνήσουν μια τέτοια παράταση. «Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν για την επίτευξη συμφωνίας», δήλωσε ο αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο να μην κατονομαστεί, στο Reuters και το Γαλλικό Πρακτορείο.

Λίγο νωρίτερα, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε δήλωσε επίσης πως αναφορές για μια παράταση της εκεχειρίας δεν επιβεβαιώνονται.

Επιπροσθέτως, ο Ιρανός αξιωματούχος επανέλαβε το «αναμφισβήτητο» δικαίωμα της Τεχεράνης να εμπλουτίζει ουράνιο, σε επίπεδο ωστόσο που θεωρεί ότι είναι υπό «διαπραγμάτευση». Το δικαίωμα στην πυρηνική ενέργεια για μη στρατιωτικούς σκοπούς δεν μπορεί να «αφαιρεθεί υπό πίεση ή μέσω πολέμου», σημείωσε ο Μπαγαεΐ.

«Όσον αφορά το επίπεδο και τον τύπο εμπλουτισμού, ανέκαθεν λέγαμε ότι το ζήτημα είναι διαπραγματεύσιμο. Επιμένουμε ότι το Ιράν θα πρέπει να είναι σε θέση να συνεχίσει τον εμπλουτισμό σύμφωνα με τις ανάγκες του», πρόσθεσε.

Απειλές από το Ιράν για αποκλεισμό της Ερυθράς Θάλασσας

Το Ιράν απειλεί να αποκλείσει την Ερυθρά Θάλασσα σε περίπτωση διατήρησης του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και θεωρεί ότι ο αποκλεισμός πιθανόν να συνιστά παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός.

Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρήσουν τον ναυτικό αποκλεισμό και «δημιουργήσουν συνθήκες ανασφάλειας για τα εμπορικά πλοία του Ιράν και τα τάνκερ», αυτό θα αποτελέσει «το πρελούδιο» για παραβίαση της εκεχειρίας, που βρίσκεται σε ισχύ από τις 8 Απριλίου, δήλωσε ο στρατηγός Αλί Αμπντολαχί, επικεφαλής της διοίκησης των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων.

«Οι ισχυρές ένοπλες δυνάμεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας δεν θα επιτρέψουν καμία εξαγωγή ή εισαγωγή στον Περσικό Κόλπο, στην Θάλασσα του Ομάν και την Ερυθρά Θάλασσα», αναφέρεται στην ανακοίνωσή του που μεταδόθηκε από τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης.

Το Ιράν δεν έχει ακτές στην Ερυθρά Θάλασσα, αλλά μπορεί να υπολογίζει στους συμμάχους του στην Υεμένη, τους αντάρτες Χούθι, που έχουν απειλήσει με επιθέσεις κατά των πλοίων στην ζώνη αυτή στην οποία κυριαρχούν από τις ορεινές τους θέσεις.

Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε την Κυριακή (12/04) την επιβολή αποκλεισμού των πλοίων όλων των εθνικοτήτων που εισέρχονται ή εξέρχονται των λιμανιών και των παράκτιων ζωνών του Ιράν.

Η Τεχεράνη από την πλευρά της έχει αποκλείσει την κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κατά του Ιράν.

Ωστόσο, ορισμένα πλοία που είχαν αποπλεύσει από ιρανικά λιμάνια διέσχισαν χθες (14/04) τα Στενά, σύμφωνα με τα στοιχεία που προέρχονται από ιστοσελίδες που καταγράφουν τις κινήσεις των πλοίων. Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim που επικαλείται μη κατονομαζόμενες πηγές, ο απόπλους από τα λιμάνια του Ιράν συνεχίζεται παρά τον αποκλεισμό. «Εμπορικά πλοία απέπλευσαν με κατεύθυνση πολλές περιοχές του κόσμου» τις τελευταίες 24 ώρες, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.