Μπορεί εδώ και λίγους μήνες η Ιαπωνία να έχει γυναίκα πρωθυπουργό, όμως το ενδεχόμενο να δούμε γυναίκα αυτοκράτειρα στη χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου παραμένει μάλλον απίθανο, ακόμα και τώρα που η αυτοκρατορική οικογένεια αντιμετωπίζει κρίση διαδοχής.
Με μόνο τρεις διαδόχους για τον Θρόνο των Χρυσανθέμων – δύο εκ των οποίων είναι ηλικίας 60 ετών και άνω – το ιαπωνικό κοινοβούλιο ενέκρινε νομοσχέδιο για τη χαλάρωση των κανόνων της αυτοκρατορικής διαδοχής, σε μια προσπάθεια να προλάβει την κρίση, ωστόσο προκαλεί αίσθηση το γεγονός ότι διατήρησε τον κανόνα που αποκλείει τις γυναίκες από το αξίωμα.
Το παράδοξο είναι ότι αυτός ο κανόνας της ιαπωνικής μοναρχίας, που ταιριάζει σε μια βαθιά πατριαρχική κοινωνία όπου οι άνδρες κυριαρχούν σε άλλους τομείς της ζωής, πχ επιχειρήσεις ή πολιτική, απειλεί την ίδια την ύπαρξή της. Κι αυτό γιατί η παλαιότερη μοναρχία στον κόσμο, με γενεαλογικό δέντρο που φτάνει 2.600 χρόνια πίσω, τις τελευταίες δεκαετίες έχει δει να γεννιούνται στις τάξεις της περισσότερες κόρες από γιους.
Νομοσχέδιο-αντίδοτο στην έλλειψη γαλαζοαίματων στην Ιαπωνία
Σε μια προσπάθεια να βρεθεί λύση στη έλλειψη διαδόχων, υπουργοί της κυβέρνησης πρότειναν νομοσχέδιο, το οποίο υπερψηφίστηκε από την Άνω Βουλή την περασμένη εβδομάδα, κι επιτρέπει στην αυτοκρατορική οικογένεια να υιοθετεί αγόρια άνω των 15 ετών που είναι μακρινοί συγγενείς, καθώς και να επιτρέπει στις γυναίκες να διατηρούν το βασιλικό τους καθεστώς μετά τον γάμο τους με… κοινούς θνητούς. Ωστόσο, τα παιδιά τους, ακόμα κι αν είναι αγόρια, εξακολουθούν να μην έχουν δικαίωμα να κληρονομήσουν τον θρόνο.
Υπενθυμίζεται ότι ήταν υποχρεωμένες να παραιτηθούν από τους τίτλους τους και να εγκαταλείψουν τις οικογένειές τους – κάτι που έκανε η πριγκίπισσα Μάκο το 2021 για να παντρευτεί τον αγαπημένο της από το πανεπιστήμιο.
Ωστόσο, δεν αλλάζει τον νόμο που απαγορεύει στις γυναίκες να ανέβουν στον θρόνο, παρά την ευρεία υποστήριξη του κοινού για μια γυναίκα αυτοκράτειρα, πράγμα που σημαίνει ότι η πριγκίπισσα Άικο, το μοναδικό παιδί του σημερινού αυτοκράτορα, εξακολουθεί να μην έχει δικαίωμα διαδοχής στον θρόνο.
Διαβάστε Επίσης
🇯🇵 🎎 Japan’s parliament tweaked the imperial succession law on Friday but maintained the bar on women emperors — despite surveys suggesting wide public support for the idea ➡️ https://t.co/dGr2sK6GPV pic.twitter.com/gsOUF3M5RV
— AFP News Agency (@AFP) July 17, 2026
Αυτή τη στιγμή, πρώτος στη σειρά διαδοχής του θρόνου είναι σύμφωνα με το BBC ο 60χρονος Φουμιχίτο, ο μικρότερος αδελφός του αυτοκράτορα. Ο γιος του Φουμιχίτο, ο 19χρονος πρίγκιπας Χισαχίτο, είναι δεύτερος στη σειρά. Τρίτος στη σειρά, και ο τελευταίος διάδοχος για τον θρόνο, είναι ο 90χρονος θείος του αυτοκράτορα.
Χωρίς τροποποιήσεις στον νόμο, η γραμμή διαδοχής θα τερματιστεί εάν ο πρίγκιπας Χισαχίτο δεν αποκτήσει αγόρι.
Το νομοσχέδιο, η πρώτη τροποποίηση στο κύριο κείμενο του νόμου για τον αυτοκρατορικό οίκο από το 1949, σηματοδοτεί τη μεγαλύτερη αναθεώρηση του αυτοκρατορικού συστήματος της Ιαπωνίας εδώ και δεκαετίες, γεγονός που αντικατοπτρίζει και την τεράστια ανησυχία των πολιτών από την έλλειψη αρσενικών κληρονόμων στην αυτοκρατορική οικογένεια, ενώ έχει ανοίξει και η συζήτηση για το αν θα πρέπει να επιτρέπεται στις γυναίκες να αναλαμβάνουν τον θρόνο.
Οι Ιάπωνες βλέπουν θετικά μια γυναίκα στον θρόνο, η κυβέρνηση όχι
Η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι και άλλοι συντηρητικοί πολιτικοί ηγέτες έχουν εκφράσει την υποστήριξή τους στους κανόνες διαδοχής μόνο για άνδρες, υποστηρίζοντας τη σημασία τους για την αυτοκρατορική νομιμότητα.
Κατά τη διάρκεια μιας κοινοβουλευτικής συζήτησης νωρίτερα φέτος, η Τακαΐτσι δήλωσε ότι εξακολουθεί να είναι «κατάλληλο να περιοριστεί η επιλεξιμότητα στους άρρενες απογόνους της αυτοκρατορικής γραμμής».
Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν υψηλή υποστήριξη του κοινού για μια γυναίκα μονάρχη.
Σε έρευνα του Ιουνίου που διεξήγαγε η εφημερίδα Mainichi Shimbun, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι, πάνω από το 70% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι υποστηρίζει γυναίκα αυτοκράτειρα.
Μια άλλη δημοσκόπηση, που διεξήχθη από το Kyodo News, διαπίστωσε ότι το 83% των ερωτηθέντων ήταν υπέρ του να επιτραπεί σε μια γυναίκα να αναλάβει τον θρόνο.
Σύμφωνα πάντως με τον καθηγητή Μακότο Οκάουα, ο οποίος μελετά την αυτοκρατορική γενιά στο Πανεπιστήμιο Chuo στο Τόκιο, «είναι δύσκολο να βρεθεί οποιαδήποτε ορθολογική βάση για την άρνηση να επιτραπεί σε μια γυναίκα να γίνει αυτοκράτειρα».
Καθαρός μισογυνισμός σε μια χώρα που κάποτε είχε οκτώ αυτοκράτειρες
Η Ιαπωνία είχε στο παρελθόν οκτώ αυτοκράτειρες, κυρίως όταν οι άνδρες κληρονόμοι ήταν πολύ νέοι για να κυβερνήσουν, μέχρι που θεσπίστηκε ο νόμος για τον αυτοκρατορικό οίκο το 1889 κατά τη διάρκεια της περιόδου Μέιτζι, απαγορεύοντας επίσημα τις γυναίκες αυτοκράτειρες.
Παρά τον νόμο, το γενικότερο Σύνταγμα της χώρας δεν εμποδίζει τις γυναίκες να αναλάβουν τον θρόνο, είπε ο Οκάουα στο CNN, ούτε μπορεί να θεωρηθεί «ιαπωνική παράδοση» ο αποκλεισμός τους.
«Η ιδέα του αποκλεισμού των γυναικών εκ των προτέρων ως ατόμων ανίκανων να γίνουν αυτοκράτειρες θα πρέπει να κατανοηθεί ξεκάθαρα ως μισογυνισμός», δήλωσε ο Οκάουα.
Αν και ο ρόλος της είναι σε μεγάλο βαθμό εθιμοτυπικός, η αυτοκρατορική οικογένεια – που στον ιαπωνικό μύθο θεωρείται ότι κατάγεται από τη Θεά του Ήλιου – είναι ένα ισχυρό σύμβολο ενότητας στη χώρα των 123 εκατομμυρίων κατοίκων.
Η κεντρική σημασία της οικογένειας για το έθνος είναι τέτοια που ο στρατηγός του αμερικανικού στρατού Ντάγκλας Μακάρθουρ, ο οποίος επέβλεπε την ανάπτυξη της Ιαπωνίας αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, περιέγραψε τον αυτοκράτορα σε τηλεγράφημα ως «ένα σύμβολο που ενώνει όλους τους Ιάπωνες», σύμφωνα με το Γραφείο Ιστορικού του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ. «Καταστρέψτε τον και το έθνος θα αποσυντεθεί».
