Πριν από μερικές μέρες, παιδιά έπαιζαν ποδόσφαιρο σε ένα ειδυλλιακό πάρκο, εκεί όπου μια δεκαετία νωρίτερα, 49 άνθρωποι είχαν πεθάνει σε μια σκληρή μάχη μεταξύ δύο αντιμαχόμενων καρτέλ που μάχονταν για τον έλεγχο μιας από τις πιο βίαιες φυλακές του Μεξικού.
Το επεισόδιο – κατά το οποίο πολλοί κρατούμενοι κατακρεουργήθηκαν μέχρι θανάτου με μαχαίρια ή ξυλοκοπήθηκαν με καρέκλες – στη διαβόητη φυλακή Τοπό Τσίκο ήταν ένα από τα πιο αιματηρά στη βία που κατέκλυσε τη μητροπολιτική περιοχή του Μοντερέι στο βόρειο Μεξικό στις αρχές της δεκαετίας του 2010.
Ο ίδιος πόλεμος των ναρκωτικών εξακολουθεί να μαστίζει περιοχές του Μεξικού, προκαλώντας ανησυχία για την ασφάλεια των φιλάθλων στο Μουντιάλ 2026 που ξεκινά αυτή την εβδομάδα. Η Γουαδαλαχάρα – όπου τον Φεβρουάριο μέλη καρτέλ πυρπόλησαν αυτοκίνητα και έστησαν οδοφράγματα ως αντίποινα για τη σύλληψη, με την υποστήριξη των ΗΠΑ, ενός από τους πιο καταζητούμενους βαρόνους ναρκωτικών – βρίσκεται ιδιαίτερα στο επίκεντρο.

Ωστόσο, στο Μοντερέι, το οποίο είναι προγραμματισμένο να φιλοξενήσει τέσσερις αγώνες του Μουντιάλ 2026, οι κάτοικοι και οι τουρίστες ανησυχούν περισσότερο για την κίνηση και το νέφος παρά για την ασφάλεια. Η δημόσια ασφάλεια έχει βελτιωθεί δραματικά τα τελευταία 15 χρόνια, με μεγάλες επενδύσεις στην αστυνόμευση και μια ευρύτερη οικονομική άνοδο που βοήθησε να γίνει το Μοντερέι μία από τις ασφαλέστερες μεγάλες πόλεις του Μεξικού.
Ίσως κανένα μέρος δεν αντιπροσωπεύει τη μεταμόρφωση της πόλης περισσότερο από αυτή την έκταση με δέντρα, γήπεδα και παιδικές χαρές που ονομάζεται Πάρκο της Ελευθερίας, και βρίσκεται στη θέση της παλιάς φυλακής Τοπό Τσίκο. Η πόλη έφτιαξε το πάρκο, το οποίο άνοιξε για πρώτη φορά το 2021, σε διάφορα στάδια, προσθέτοντας μια νέα παιδική χαρά και ένα γήπεδο αθλημάτων ενόψει του Μουντιάλ 2026.
«Μπορούσαμε να ακούσουμε τις εξεγέρσεις, τις εκρήξεις, τα ελικόπτερα και τις περιπολίες των στρατιωτών σε όλη αυτή την περιοχή», θυμάται ο Φρανσίσκο Ροντρίγκες Καστίγιο, 66 ετών, ο οποίος ζει εδώ και δεκαετίες λίγα τετράγωνα μακριά από τη φυλακή που έγινε πάρκο.
Τώρα, ο Ροντρίγκες, ένας συνταξιούχος λογιστής, κάνει τζόκινγκ με μια ομάδα δρομέων στο πάρκο τα πρωινά και θαυμάζει τα παιδιά που παίζουν στο πάρκο πολύ μετά το σκοτάδι. «Είναι μια τεράστια αλλαγή», είπε στο Reuters.
Οι κάτοικοι οργανώθηκαν για να σώσουν το πάρκο

Όταν οι Αρχές διέλυσαν την 76 ετών φυλακή το 2019, μια από τις τελευταίες εργασίες ήταν να σκάψουν το γήπεδο ποδοσφαίρου της φυλακής και τις υπόλοιπες εγκαταστάσεις σε αναζήτηση κρυφών τάφων, αν και δεν βρέθηκε κανένας.
Στη συνέχεια, η πόλη μετέτρεψε την τοποθεσία σε πάρκο, και για κατοίκους όπως η Γκάλα Χασμίν Ρόχας Κρουζ, αυτό φάνηκε ως μια βαρυσήμαντη ευκαιρία – ειδικά για τα παιδιά της γειτονιάς. «Όταν ήμουν παιδί, δεν είχα πού να παίξω», είπε η 30χρονη δικηγόρος.
Θυμήθηκε πόσο επικίνδυνο ήταν να παίζει κανείς έξω στον δρόμο και πώς η ίδια και άλλες οικογένειες αναζητούσαν συχνά καταφύγιο όταν αντηχούσε ο ήχος των πυροβολισμών, προειδοποιώντας τους κατοίκους για εξέγερση στη φυλακή. «(Ξέραμε) ότι εκείνη ακριβώς τη στιγμή άνθρωποι σκοτώνονταν», είπε.
Το 2023, οι αξιωματούχοι ανακοίνωσαν την προγραμματισμένη κατασκευή ενός παιδικού νοσοκομείου στους χώρους της πρώην φυλακής.
Όμως το σχέδιο προκάλεσε σφοδρή αντίσταση από τους κατοίκους, συμπεριλαμβανομένων της Ρόχας και του Ροντρίγκες, οι οποίοι πραγματοποίησαν διαμαρτυρίες και ξεκίνησαν νομικούς αγώνες που τελικά πέτυχαν να διατηρήσουν το Πάρκο της Ελευθερίας.
Για να αποτρέψει μελλοντικές προσπάθειες δόμησης στη γη, η ομάδα έκανε στη συνέχεια εκστρατεία ώστε οι Αρχές να ανακηρύξουν το Πάρκο της Ελευθερίας σε φυσική προστατευόμενη περιοχή. Οι κρατικοί αξιωματούχοι βρίσκονται στη διαδικασία οριστικοποίησης του νέου καθεστώτος του πάρκου.

