Οι ηγέτες της ΕΕ προσπαθούν να καταλήξουν σε μια συμφωνία για το μέλλον της Γροιλανδίας, η οποία θα επιτρέψει στον Ντόναλντ Τραμπ να διεκδικήσει τη νίκη σε αυτό το ζήτημα, χωρίς να καταστρέψει τη συμμαχία που στηρίζει την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Από προτάσεις για τη χρήση του ΝΑΤΟ για την ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική έως παραχωρήσεις προς τις ΗΠΑ για την εξόρυξη ορυκτών, οι ηγέτες της Ένωσης τείνουν να προτιμούν τη συνεννόηση από την αντιπαράθεση με τον Τραμπ, όπως δήλωσαν τρεις διπλωμάτες και ένας αξιωματούχος της ΕΕ στο POLITICO. Ο αγώνας για την κατάρτιση ενός σχεδίου ακολουθεί τις επαναλαμβανόμενες δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ ότι η χώρα του «χρειάζεται» το νησιωτικό έδαφος — και δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να το αποκτήσει με τη βία.

«Τελικά, πάντα καταλήγαμε σε ένα κοινό συμπέρασμα» με την Ουάσιγκτον, δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ μετά τη συνάντησή του με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, προσθέτοντας ότι οι συνομιλίες τους για το αρκτικό έδαφος ήταν «ενθαρρυντικές». Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι ελπίζει να βρεθεί «μια αμοιβαία αποδεκτή λύση» στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.

Οι υπουργοί Εξωτερικών της Γροιλανδίας και της Δανίας θα συναντηθούν με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και τον Ρούμπιο στο Λευκό Οίκο την Τετάρτη (14/01). Ελπίζουν σε «μια ειλικρινή συζήτηση με την κυβέρνηση», σύμφωνα με έναν άλλο διπλωμάτη της ΕΕ που είναι εξοικειωμένος με τα σχέδια για τη συνάντηση.

Η τέχνη της διαπραγμάτευσης

Όταν του ζητήθηκε να περιγράψει ένα πιθανό τελικό αποτέλεσμα για τη Γροιλανδία, ο πρώτος διπλωμάτης της ΕΕ είπε ότι θα μπορούσε να είναι μια συμφωνία που θα έδινε στον Τραμπ μια νίκη που θα μπορούσε να πουλήσει στο εσωτερικό, όπως το να αναγκάσει τις ευρωπαϊκές χώρες να επενδύσουν περισσότερο στην ασφάλεια της Αρκτικής, καθώς και μια υπόσχεση ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τον ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας.

Ο Τραμπ επιδιώκει κυρίως μια νίκη στη Γροιλανδία, είπε ο διπλωμάτης. «Αν καταφέρετε να αναδιαμορφώσετε έξυπνα την ασφάλεια της Αρκτικής, να ενσωματώσετε τα κρίσιμα ορυκτά και να βάλετε ένα μεγάλο φιόγκο από πάνω, υπάρχει πιθανότητα» να πείσετε τον Τραμπ να υπογράψει. «Η εμπειρία του παρελθόντος» — για παράδειγμα, όταν οι σύμμαχοι της ΕΕ δεσμεύτηκαν να δαπανήσουν το 5% του ΑΕΠ για την άμυνα — έδειξε ότι «έτσι έχουν πάντοτε εξελιχθεί τα πράγματα».

Στον τομέα της άμυνας, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούττε έθεσε τις βάσεις για μια συμφωνία όταν δήλωσε ότι οι χώρες της συμμαχίας συζητούσαν τρόπους ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική. Ενώ η μορφή των «επόμενων βημάτων» που προώθησε ο Ρούττε παραμένει ακαθόριστη, μια ενίσχυση των επενδύσεων από τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ είναι μια πιθανότητα που θα μπορούσε να ταιριάζει με την επιθυμία του Τραμπ να δει την Ευρώπη να αναλαμβάνει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά της.

Όσον αφορά την εξόρυξη ορυκτών, οι λεπτομέρειες είναι πιο ασαφείς. Ωστόσο, μια συμφωνία που θα εγγυάται στις ΗΠΑ μερίδιο από τα κέρδη της εξόρυξης κρίσιμων πρώτων υλών είναι μια πιθανότητα, σύμφωνα με τον αξιωματούχο της ΕΕ.

Προς το παρόν, η ικανότητα εξόρυξης κρίσιμων πρώτων υλών από τη Γροιλανδία είναι περιορισμένη. Η Δανία έχει περάσει χρόνια αναζητώντας επενδύσεις για μακροπρόθεσμα έργα, χωρίς μεγάλη επιτυχία, καθώς οι χώρες προτιμούν να προμηθεύονται ορυκτά σε πολύ φθηνότερες τιμές στις παγκόσμιες αγορές.

Η ΕΕ σχεδιάζει να υπερδιπλασιάσει τις επενδύσεις της στη Γροιλανδία στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της, συμπεριλαμβανομένων των κονδυλίων που προορίζονται για έργα κρίσιμων πρώτων υλών. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει κίνητρο για τον Τραμπ να αποδεχθεί μια συμφωνία συν-επένδυσης.

Ωστόσο, αν ο πραγματικός στόχος του Τραμπ είναι τα ορυκτά του νησιού, οι Δανοί προσφέρουν εδώ και χρόνια στις ΗΠΑ την ευκαιρία να επενδύσουν στη Γροιλανδία — μια προσφορά που απορρίφθηκε από Αμερικανούς αξιωματούχους, σύμφωνα με αρκετούς διπλωμάτες. Αν η πίεση του Τραμπ για τη Γροιλανδία αφορά την Κίνα και τη Ρωσία, θα μπορούσε εύκολα να ζητήσει από την Κοπεγχάγη να αυξήσει την παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων στο νησί, προσθέτουν.

Ένας τρίτος διπλωμάτης της ΕΕ αμφισβήτησε αν ο πραγματικός στόχος του Τραμπ ήταν να μπει στα βιβλία της ιστορίας. Το σύνθημα του Τραμπ «Make America Great Again» (Κάντε την Αμερική ξανά μεγάλη) «έχει γίνει μια γεωγραφική έννοια. Θέλει να μείνει στην ιστορία ως ο άνθρωπος που έκανε την Αμερική «μεγαλύτερη» — από γεωγραφική άποψη», ανέφερε.

Διατήρηση του ΝΑΤΟ

Πάνω απ’ όλα, οι κυβερνήσεις προσπαθούν να αποφύγουν μια στρατιωτική σύγκρουση, ανέφεραν οι τρεις διπλωμάτες και ο αξιωματούχος της ΕΕ. Μια άμεση επέμβαση των ΗΠΑ στη Γροιλανδία — ένα έδαφος που ανήκει σε μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ — θα σήμαινε ουσιαστικά το τέλος της μεταπολεμικής τάξης ασφαλείας, προειδοποίησαν οι ηγέτες.

«Θα ήταν μια άνευ προηγουμένου κατάσταση στην ιστορία του ΝΑΤΟ και οποιασδήποτε αμυντικής συμμαχίας», δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους, προσθέτοντας ότι το Βερολίνο συζητά με την Κοπεγχάγη τις επιλογές που έχει η Ευρώπη στη διάθεσή της σε περίπτωση που οι ΗΠΑ προχωρήσουν σε κατάληψη.

Ο επίτροπος Άμυνας της ΕΕ Ανδριους Κουμπίλιους και η πρωθυπουργός της Δανίας Μέττε Φρέντρικσεν δήλωσαν ότι μια στρατιωτική επέμβαση θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ. «Όλα θα σταματούσαν», είπε η Φρέντρικσεν.

«Καμία διάταξη [στην ιδρυτική συνθήκη της συμμαχίας του 1949] δεν προβλέπει επίθεση ενός μέλους του ΝΑΤΟ εναντίον άλλου», δήλωσε ένας διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, ο οποίος ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του για να μιλήσει ελεύθερα. Αυτό θα σήμαινε «το τέλος της συμμαχίας», πρόσθεσε.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι «μπορεί να είναι μια επιλογή» για τις ΗΠΑ μεταξύ της επιδίωξης του στόχου του να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας και της διατήρησης της συμμαχίας ανέπαφη.

Η διατήρηση του ΝΑΤΟ παραμένει η κορυφαία προτεραιότητα του μπλοκ, δήλωσε ο πρώτος διπλωμάτης της ΕΕ. Ενώ τόσο ιδιωτικά όσο και δημόσια οι αξιωματούχοι έχουν απορρίψει κατηγορηματικά την ιδέα ότι η Ευρώπη μπορεί να «παραδώσει» τη Γροιλανδία στις ΗΠΑ, τα σχόλια υπογραμμίζουν πόσο απελπισμένες είναι οι κυβερνήσεις να αποφύγουν μια άμεση σύγκρουση με την Ουάσιγκτον.

«Αυτό είναι σοβαρό – και η Ευρώπη φοβάται», δήλωσε ένας τέταρτος διπλωμάτης της ΕΕ που συμμετείχε στις συζητήσεις στις Βρυξέλλες σχετικά με τον τρόπο αντίδρασης του μπλοκ. Ένας πέμπτος περιέγραψε τη στιγμή ως «σεισμική», επειδή σηματοδοτούσε ότι οι ΗΠΑ ήταν έτοιμες να διακόψουν εκατό χρόνια σιδηρών σχέσεων.

Ακόμα σε αναταραχή

Ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό ότι μια στρατιωτική σύγκρουση είναι απαράδεκτη, το πώς θα επιτευχθεί μια διαπραγματευτική λύση αποδεικνύεται πιο δύσκολο.

Μέχρι την αμερικανική στρατιωτική επίθεση στη Βενεζουέλα στις 3 Ιανουαρίου και τις πρόσφατες δηλώσεις του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ πρέπει να «αποκτήσουν» τη Γροιλανδία, οι Ευρωπαίοι δεν εργάζονταν εμφανώς για την κατάρτιση ενός σχεδίου προστασίας της Γροιλανδίας από τον Τραμπ, διότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να κάνει την απειλή πραγματικότητα.

«Είναι κάτι που έχουμε προβλέψει ως πιθανό κίνδυνο, αλλά για το οποίο δεν μπορούμε να κάνουμε και πολλά», δήλωσε ο Τόμας Κρόσμπι, εμπειρογνώμονας του αμερικανικού στρατού στο Βασιλικό Δανικό Κολλέγιο Άμυνας, το οποίο παρέχει εκπαίδευση και κατάρτιση στις δανικές ένοπλες δυνάμεις.

«Η ιδέα ήταν ότι όσο περισσότερο επικεντρωνόμαστε σε αυτό και όσο περισσότερο προετοιμαζόμαστε για να το αντισταθούμε, τόσο πιο πιθανό είναι να συμβεί. Έτσι, υπάρχει η ανησυχία ότι [με το να σχεδιάζουμε για μια αμερικανική εισβολή] μπορεί να ενθαρρύνουμε κατά λάθος περισσότερο ενδιαφέρον για αυτό και, ξέρετε, να οδηγήσουμε σε μια κλιμάκωση», δήλωσε ο Κρόσμπι.

Αλλά το πρόβλημα ήταν ότι, έχοντας περάσει έξι χρόνια προσπαθώντας επιμελώς να αποφύγει να καταρτίσει ένα σχέδιο για να ανταποκριθεί στις απειλές του Τραμπ, η Ευρώπη βρέθηκε να ψάχνει απεγνωσμένα για ένα.

Οι Ευρωπαίοι βρίσκονται τώρα αντιμέτωποι με το να καταλάβουν τι έχουν στη «εργαλειοθήκη» τους για να ανταποκριθούν στην Ουάσιγκτον, δήλωσε ένας πρώην βουλευτής της Δανίας που είναι ενήμερος για τις συζητήσεις. «Οι συνήθεις κανόνες δεν ισχύουν πια».

Οι αξιωματούχοι θεωρούν ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη πρόκληση για την Ευρώπη από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και δεν είναι σίγουροι για το τι πρέπει να κάνουν.

«Ξέρουμε πώς θα αντιδρούσαμε αν η Ρωσία άρχιζε να συμπεριφέρεται με αυτόν τον τρόπο», δήλωσε ο τέταρτος διπλωμάτης. Όμως, με τις ΗΠΑ, «αυτό είναι κάτι στο οποίο απλά δεν είμαστε συνηθισμένοι».