Γερμανία: Μια ανάσα από ιστορική νίκη το AfD – Το μεγάλο στοίχημα του Μερτς

Το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) βρίσκεται σταθερά πρώτο στις δημοσκοπήσεις, με ποσοστά άνω του 40%, αφήνοντας πολύ πίσω τους Χριστιανοδημοκράτες (CDU) του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς. Το διακύβευμα ξεπερνά κατά πολύ τα όρια του ανατολικού γερμανικού κρατιδίου. Εάν το AfD καταφέρει όχι μόνο να κερδίσει τις εκλογές αλλά και να σχηματίσει κυβέρνηση, θα είναι η πρώτη φορά που το κόμμα θα αναλάβει την εξουσία σε γερμανικό κρατίδιο. Σύμφωνα με το Reuters, οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δίνουν στο AfD ποσοστό άνω του 40%, με προβάδισμα 15 έως 20 μονάδων από το CDU, το οποίο σήμερα κυβερνά τη Σαξονία-Άνχαλτ.

Το μεγάλο στοίχημα του Μερτς

Η αναμέτρηση αποτελεί ένα δύσκολο πολιτικό τεστ για τον Φρίντριχ Μερτς και την κυβέρνησή του στο Βερολίνο. Ο πρωθυπουργός της Σαξονίας-Άνχαλτ, Σβεν Σούλτσε του CDU, έχει χαρακτηρίσει τις εκλογές «μια απόφαση που θα καθορίσει την πορεία της Γερμανίας». Ο ίδιος ο Μερτς έχει μπει δυναμικά στην προεκλογική μάχη, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη επικράτηση του AfD θα μπορούσε να πλήξει οικονομικά το κρατίδιο και να αποθαρρύνει ξένες επιχειρήσεις από το να επενδύσουν εκεί. Ο Γερμανός καγκελάριος έχει υποστηρίξει ότι δυσκολεύεται να φανταστεί διεθνείς επενδυτές να συμμετέχουν σε εγκαίνια επενδύσεων μαζί με έναν πρωθυπουργό του AfD, προειδοποιώντας για τις οικονομικές συνέπειες μιας τέτοιας εξέλιξης.

Ποιος είναι ο Ούλριχ Ζίγκμουντ

Στο επίκεντρο της προεκλογικής εκστρατείας του AfD βρίσκεται ο 35χρονος Ούλριχ Ζίγκμουντ, ο οποίος φιλοδοξεί να γίνει ο πρώτος πρωθυπουργός γερμανικού κρατιδίου προερχόμενος από το κόμμα. Ο Ζίγκμουντ πραγματοποιεί εδώ και μήνες περιοδείες σε πόλεις και χωριά, επιχειρώντας να κεφαλαιοποιήσει τη δυσαρέσκεια απέναντι στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Η καμπάνια του επικεντρώνεται στη μετανάστευση, στην εθνική ταυτότητα και στην οικονομική κατάσταση, ενώ το AfD τάσσεται υπέρ της αποκατάστασης στενότερων σχέσεων με τη Μόσχα και κατά της συνέχισης της γερμανικής υποστήριξης προς την Ουκρανία.

Η Ρωσία μπαίνει στην προεκλογική μάχη

Η στάση απέναντι στη Ρωσία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διαχωριστικές γραμμές στην ανατολική Γερμανία. Όπως γράφει σήμερα στον «ΕΤ» ο διεθνολόγος δρ. Αθανάσιος Δρούγος, οι εκλογές της 6ης Σεπτεμβρίου στη Σαξονία-Άνχαλτ πραγματοποιούνται σε μια κρίσιμη στιγμή για τη γερμανική πολιτική, ενώ κλιμακώνεται η αντιπαράθεση Βερολίνου και Μόσχας. Το AfD επιχειρεί να αξιοποιήσει την κόπωση μέρους της κοινής γνώμης από τον πόλεμο στην Ουκρανία, έχει ζητήσει την ενίσχυση των δεσμών με τη Ρωσία και ασκεί κριτική στη γερμανική υποστήριξη προς το Κίεβο. Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς, όπως επισημαίνεται στην ανάλυση του «ΕΤ», οι γερμανικές Αρχές διερευνούν παράλληλα περιστατικά σαμποτάζ σε υποδομές ηλεκτροδότησης, ενώ οι σχέσεις Γερμανίας και Ρωσίας βρίσκονται σε ιδιαίτερα τεταμένο σημείο.

Νίκη δεν σημαίνει απαραίτητα και κυβέρνηση

Ακόμη και μια καθαρή πρωτιά του AfD, ωστόσο, δεν εξασφαλίζει στον Ζίγκμουντ την πρωθυπουργία. Τα περισσότερα από τα υπόλοιπα κόμματα έχουν αποκλείσει οποιαδήποτε κυβερνητική συνεργασία με το AfD. Έτσι, σύμφωνα με την ανάλυση του Reuters για τα πιθανά εκλογικά σενάρια, καθοριστικό ρόλο μπορεί να παίξει το ποια από τα μικρότερα κόμματα θα καταφέρουν να περάσουν το όριο του 5% και να μπουν στο τοπικό κοινοβούλιο. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Φιλελεύθεροι (FDP) και το αριστερό κόμμα BSW κινδυνεύουν να μείνουν εκτός κοινοβουλίου. Αντίθετα, εάν SPD και Πράσινοι ξεπεράσουν το 5%, οι έδρες τους μαζί με εκείνες του CDU και της Αριστεράς θα μπορούσαν να αποδειχθούν αρκετές για να κρατήσουν το AfD μακριά από την κυβέρνηση. Το πρόβλημα για το CDU είναι ότι έχει αποκλείσει κυβερνητικό συνασπισμό και με την Αριστερά.

Το δύσκολο σενάριο της επόμενης ημέρας

Ένα από τα πιθανά σενάρια είναι επομένως ο Σβεν Σούλτσε να επιχειρήσει να σχηματίσει κυβέρνηση μειοψηφίας, η οποία θα εξαρτάται από την ανοχή της Αριστεράς για την ψήφιση κρίσιμων νομοσχεδίων. Παρόμοιο μοντέλο έχει ήδη χρησιμοποιηθεί στη γειτονική Θουριγγία, γεγονός που το καθιστά ένα από τα σενάρια που εξετάζονται για την επόμενη ημέρα στη Σαξονία-Άνχαλτ. Ακόμη όμως και αν το AfD μείνει τελικά εκτός κυβέρνησης, ένα αποτέλεσμα πάνω από 40% θα έχει ισχυρό πολιτικό συμβολισμό. Το κόμμα βλέπει τις εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ, αλλά και τις επόμενες αναμετρήσεις στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και στο Βερολίνο, ως ενδιάμεσους σταθμούς προς τις ομοσπονδιακές εκλογές του 2029.

Γιατί το AfD είναι τόσο ισχυρό στην ανατολική Γερμανία

Η άνοδος του AfD είναι ιδιαίτερα έντονη στα κρατίδια της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, όπου παραμένει ισχυρή η δυσαρέσκεια για τις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες που εξακολουθούν να υπάρχουν δεκαετίες μετά την επανένωση. Σύμφωνα με το Reuters, στη Σαξονία-Άνχαλτ η ανεργία βρίσκεται περίπου στο 8%, ενώ οι κάτοικοι της ανατολικής Γερμανίας διαθέτουν κατά μέσο όρο μόλις το ένα τέταρτο του πλούτου των κατοίκων της δυτικής χώρας. Παράλληλα, οι σχέσεις με τη Ρωσία εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται διαφορετικά από σημαντικό τμήμα του πληθυσμού της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Η περιοχή είχε στενούς πολιτικούς, οικονομικούς και κοινωνικούς δεσμούς με τη Σοβιετική Ένωση και η διακοπή της πρόσβασης στη φθηνή ρωσική ενέργεια μετά την εισβολή στην Ουκρανία εξακολουθεί να αποτελεί μέρος της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Γιατί ανησυχεί το Βερολίνο

Η πιθανότητα μιας κυβέρνησης AfD έχει και θεσμικές συνέπειες που ξεπερνούν τη Σαξονία-Άνχαλτ. Οι κυβερνήσεις των γερμανικών κρατιδίων συμμετέχουν στο Bundesrat, την άνω βουλή του γερμανικού Κοινοβουλίου, ενώ διαθέτουν σημαντικές αρμοδιότητες σε τομείς όπως η εκπαίδευση, ο πολιτισμός και η εσωτερική ασφάλεια. Μια κυβέρνηση υπό το AfD θα μπορούσε επομένως να δημιουργήσει μια εντελώς νέα κατάσταση στις σχέσεις ενός κρατιδίου με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση του Μερτς. Η κάλπη της Κυριακής είναι έτσι κάτι πολύ περισσότερο από μια περιφερειακή εκλογική αναμέτρηση. Για πρώτη φορά, το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο ψηλά μπορεί να φτάσει το AfD στις δημοσκοπήσεις, αλλά εάν μπορεί να μετατρέψει αυτή τη δύναμη σε πραγματική κυβερνητική εξουσία.