Frontex: Αναστέλλεται το πρόγραμμα επανένταξης μεταναστών λόγω έλλειψης πόρων

Επικαλούμενο στοιχεία που έχουν προκύψει από μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, το POLITICO αναφέρει πως στις 2 Οκτωβρίου, η υπηρεσία συνόρων της ΕΕ ανέστειλε τη διαδικασία υποβολής νέων αιτήσεων για στήριξη επανένταξης στο πλαίσιο του προγράμματός της, αφού εκτίμησε ότι τα έξοδα είχαν «φτάσει σε ένα επίπεδο που δεν εξασφαλίζει πλέον πλήρη οικονομική κάλυψη».

Το πρόγραμμα, το οποίο λειτουργεί από το 2022, προσφέρει οικονομική βοήθεια, υγειονομική περίθαλψη, επαγγελματική κατάρτιση και συμβουλευτική υποστήριξη σε άτομα που επιστρέφουν στις χώρες καταγωγής τους, αφού τους έχει αρνηθεί το δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ. Η υποστήριξη επανένταξης αποτελεί μέρος του σχεδίου της ΕΕ για την ενίσχυση των επιστροφών των αιτούντων άσυλο των οποίων η αίτηση απορρίφθηκε.

Η αναστολή έρχεται σε μια στιγμή που η ΕΕ επιδιώκει να εντείνει τις απελάσεις από την Ένωση, έναν βασικό πυλώνα της μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ, καθώς και αντικείμενο νέας νομοθεσίας που εγκρίθηκε νωρίτερα αυτό το μήνα, και ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να προτείνει την επέκταση της εντολής της υπηρεσίας συνόρων, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου της στις επαναπροωθήσεις και την επανένταξη.

Η Frontex δεν μπορεί να επαναλάβει το πρόγραμμα χωρίς επιπλέον χρηματοδότηση. Η υπηρεσία ζήτησε από την Επιτροπή περισσότερα κονδύλια, αλλά αναμένει να ξεκαθαρίσει το θέμα του προϋπολογισμού της ΕΕ για το 2027, καθώς και του επόμενου επταετούς προϋπολογισμού που αρχίζει το 2028.

«Δεν έχει νόημα να μιλάμε για μια πιο φιλόδοξη ευρωπαϊκή πολιτική επιστροφών χωρίς να αναφερόμαστε επίσης στους πόρους που απαιτούνται για την υλοποίησή της», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Frontex, Κρις Μπορόφσκι στο POLITICO. «Η φιλοδοξία και η χρηματοδότηση πρέπει να συμβαδίζουν», πρόσθεσε επιβεβαιώνοντας ότι η υπηρεσία είχε αναστείλει τη διαχείριση νέων υποθέσεων, αλλά τόνισε ότι τα άτομα που είχαν ήδη γίνει δεκτά στο πρόγραμμα δεν θα επηρεαστούν και ότι η Frontex θα συνεχίσει επίσης να προσφέρει στις χώρες της ΕΕ «άλλες μορφές βοήθειας» όσον αφορά τις επαναπροωθήσεις, όπως επιχειρησιακή και τεχνική υποστήριξη.

Με 2.368 νέες υποθέσεις κατά μέσο όρο κάθε μήνα, ο οργανισμός ανέλαβε σημαντικά περισσότερους μετανάστες που ζητούσαν υποστήριξη για την επανένταξή τους από ό,τι αναμενόταν. Οι υποθέσεις τον Σεπτέμβριο ήταν κατά 63% περισσότερες από τον στόχο της Frontex. Κατά το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, ο οργανισμός ανέλαβε περίπου 75% περισσότερες υποθέσεις σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.

Τα προηγούμενα χρόνια η Frontex είχε τη δυνατότητα να διαθέσει πρόσθετα κονδύλια από άλλα τμήματα του προϋπολογισμού της, γεγονός που υποδηλώνει ότι η υπηρεσία αναγκάστηκε στο παρελθόν να αναζητήσει πόρους για να διατηρήσει το πρόγραμμα σε λειτουργία.

Ερωτήματα για την προσέγγιση της ΕΕ στο μεταναστευτικό

Η αναστολή του προγράμματος εγείρει ερωτήματα σχετικά με το μέλλον της προσέγγισης της ΕΕ στον τομέα της μετανάστευσης. Η επανένταξη αποτελεί «το βασικό συστατικό» για την επιτυχία της στρατηγικής επιστροφών της ΕΕ, σύμφωνα με τον Λούκας Γκέρκε, διευθυντή του παγκόσμιου γραφείου του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών για τη Μετανάστευση στις Βρυξέλλες.

Οι αναγκαστικοί επαναπατρισμοί είναι δαπανηροί και ενέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ η υποστήριξη της επανένταξης ενισχύει τους εθελοντικούς επαναπατρισμούς, μειώνει την τάση των ατόμων να επιχειρήσουν να φτάσουν ξανά στην ΕΕ και τείνει να διευκολύνει τη συνεργασία με τη χώρα στην οποία επιστρέφουν, υποστήριξε.

«Μην υπερασπίζεστε την πολιτική της ΕΕ»

Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η αποκάλυψη ότι δόθηκαν γραπτές οδηγίες στο προσωπικό της Frontex σχετικά με τον τρόπο επικοινωνίας της αναστολής στους μετανάστες που είχαν υποβάλει αίτηση για υποστήριξη. Συγκεκριμένα, τούς ζητήθηκε να «αναγνωρίσουν το θεσμικό πρόβλημα» που αφορά τη χρηματοδότηση των προγραμμάτων επανένταξης, «ώστε ο επαναπατριζόμενος να μην αισθάνεται ότι τιμωρείται».

Οι σύμβουλοι πρέπει να είναι διαφανείς, να αναγνωρίζουν την απογοήτευση των μεταναστών, να περιμένουν να καταλαγιάσουν τα συναισθήματά τους και να στρέψουν τη συζήτηση σε ό,τι μπορούν ακόμα να κάνουν μετά την επιστροφή τους, αναφέρει η οδηγία, συμβουλεύοντας: «Μην επιχειρηματολογείτε ή υπερασπίζεστε την πολιτική της ΕΕ».

Οι υποψήφιοι για επιστροφή «ενδέχεται να αισθάνονται ότι έχουν εξαπατηθεί, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε θυμό, απογοήτευση ή πλήρη αποχώρηση από τη διαδικασία επιστροφής», προειδοποιούν οι σύμβουλοι.