Η Ευρώπη είναι ιδιαίτερα απροετοίμαστη για τα δεδομένα του πολέμου με drones και τυχόν συντονισμένη ρωσική επίθεση θα προκαλούσε πολύ σοβαρές ζημιές.
Η τεχνολογία των drones, η οποία έλαβε ώθηση από τον πόλεμο στην Ουκρανία, εξελίσσεται με ρυθμούς που ενίοτε προκαλούν κατάπληξη. Από τη διεξαγωγή πληγμάτων σε βάθος έως τη διατάραξη της εφοδιαστικής αλυσίδας και τη διακομιδή τραυματισμένων στρατιωτών, τα μη επανδρωμένα συστήματα βρίσκονται στο επίκεντρο του σύγχρονου πολέμου του 21ου αιώνα.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα μη επανδρωμένα αεροπορικά συστήματα (UAS) και τα συστήματα αντιμετώπισής τους (counter-UAS). Είναι τομείς στους οποίους η Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ υστερούν σημαντικά. Αμφότεροι οι οργανισμοί οφείλουν να αναγνωρίσουν την απειλή για την ασφάλεια της ηπείρου και για κρίσιμες υποδομές της πολιτικής ζωής, όπως τα αεροδρόμια, οι σιδηροδρομικοί σταθμοί και τα λιμάνια. Θα πρέπει άμεσα να αναπτυχθούν εξοπλισμός και προσωπικό αντιμετώπισης drones σε καίρια σημεία, όπως τα αεροδρόμια, προτού η πρακτική αυτή επεκταθεί ευρύτερα.
Αν και η καινοτόμος χρήση drones από την Ουκρανία προσφέρει πολύτιμα διδάγματα, οι δυτικές χώρες δεν προσαρμόζονται, δίνοντας έτσι στη Ρωσία το πλεονέκτημα σε ενδεχόμενη μελλοντική σύγκρουση. Η Μόσχα προετοιμάζει ήδη το έδαφος πραγματοποιώντας μη καταγεγραμμένες πτήσεις drones κοντά σε αεροδρόμια και λιμάνια σε ολόκληρη την ήπειρο, ενώ η Ευρώπη στερείται σαφούς στρατηγικής αντιμετώπισης.
«Ιστός της αράχνης»
Στο πλαίσιο της ουκρανικής επιχείρησης «Ιστός της Αράχνης» (Operation «Spider’s Web») τον Ιούνιο του 2025, χρησιμοποιήθηκαν φθηνά drones (τα οποία εκτοξεύτηκαν από φορτηγά σταθμευμένα κοντά σε ρωσικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις) για την πρόκληση ζημιών ή και την καταστροφή 20 και πλέον στρατηγικών αεροσκαφών, περιορίζοντας έτσι τις δυνατότητες πληγμάτων και επιτήρησης της Μόσχας.
Αντίστοιχη ρωσική επίθεση εναντίον λιμένων και αεροδρομίων διπλής χρήσης στη Δύση θα μπορούσε να παραλύσει τις ευρωπαϊκές δυνατότητες αερομεταφορών και εναέριου ανεφοδιασμού (στις 4 Οκτωβρίου διατυπώθηκαν εκτιμήσεις ότι η εν λόγω απειλή εξηγούσε την αιφνίδια αποχώρηση των αμερικανικών βομβαρδιστικών B-1 από το Ηνωμένο Βασίλειο όπου διίστανται οι απόψεις αν ήταν η Ρωσία ή το Ιράν).
Διαβάστε Επίσης
Τέτοια επίθεση θα μπορούσε να περιορίσει την ικανότητα του ΝΑΤΟ να υπερασπιστεί τον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο, φέρνοντας τη Συμμαχία σε μειονεκτική θέση και αφήνοντας περιθώρια στο Κρεμλίνο να κλιμακώσει τη σύγκρουση. Τα συμβατικά συστήματα αεράμυνας δεν αποτελούν αποτελεσματική λύση για την αντιμετώπιση φθηνών drones είτε αυτά είναι οπλισμένα είτε χρησιμοποιούνται για σκοπούς επιτήρησης. Το ΝΑΤΟ δεν έχει την πολυτέλεια (ούτε σε επίπεδο χρόνου αντίδρασης ούτε σε οικονομικό επίπεδο) να απογειώνει μαχητικά αεροσκάφη για την αναχαίτιση σχετικά φθηνών drones.
Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ και τα κράτη του Κόλπου έρχονται αντιμέτωπα με ένα σκληρό οικονομικό μάθημα στη Μέση Ανατολή, σχετικά με τη χρήση αναχαιτιστικών πυραύλων PAC-3 (κόστους 3,7 εκατ. δολ. ) εναντίον ιρανικών drones τύπου Shahed (κόστους 35.000 δολ.). Αντιθέτως, τα αναχαιτιστικά P1-Sun της Ουκρανίας, που κατασκευάζονται με τεχνολογία τρισδιάστατης εκτύπωσης (3D printing), κοστίζουν περίπου 1.000 δολ. το καθένα, ενώ το υποστηριζόμενο από τις ΗΠΑ σύστημα Merops -το οποίο έχει καταρρίψει περισσότερα από 1.000 drones τύπου Shahed στην Ουκρανία- κοστίζει περίπου 15.000 δολ.
Το ΝΑΤΟ θα μπορούσε να αναπτύξει περισσότερα από 200 αναχαιτιστικά Merops με το κόστος ενός και μόνο PAC-3, μετατοπίζοντας έτσι το βάρος του κόστους φθοράς πίσω στον επιτιθέμενο. Η Ευρώπη χρειάζεται ταχύτερη και οικονομικότερη δύναμη αντίδρασης για την αντιμετώπιση και την αποτροπή της ρωσικής υβριδικής απειλής κατά υποδομών διπλής χρήσης. Εάν η Μόσχα υιοθετήσει τις τακτικές του «Ιστού της αράχνης» (Spider’s Web), δεν θα υπάρχει χρόνος για την απογείωση μαχητικών αεροσκαφών με σκοπό την αναχαίτιση drones που επιχειρούν πίσω από τη γραμμή του μετώπου.
Η εγκατάσταση ομάδων αντιμετώπισης συστημάτων μη επανδρωμένων αεροσκαφών (C-UAS), εξοπλισμένων με αναχαιτιστικά drones δοκιμασμένα σε πραγματικές συνθήκες μάχης, σε εμπορικά αεροδρόμια και λιμένες που λειτουργούν και ως στρατιωτικές βάσεις, θα μπορούσε να συμβάλει στην άμβλυνση της αυξανόμενης ρωσικής απειλής.
Η επίθεση στη Λειψία
Πολλά ευρωπαϊκά αεροδρόμια έχουν αποτελέσει στόχο ύποπτων ρωσικών εισβολών, ενώ η επίθεση του Αυγούστου στη Λειψία αποδόθηκε από τη γερμανική κυβέρνηση στο Κρεμλίνο. Αεροδρόμια όπως αυτά της Κολωνίας, της Πίζας και του Αϊντχόβεν στη νοτιοανατολική Ολλανδία φιλοξενούν πολύτιμα μέσα, όπως ο Πολυεθνικός Στόλος Αεροσκαφών Εναέριου Ανεφοδιασμού και Μεταφοράς Πολλαπλών Ρόλων (MMF) του ΝΑΤΟ, μέσα που η Συμμαχία δεν θα είχε την πολυτέλεια να απολέσει σε σύγκρουση με τη Ρωσία, ειδικά εν μέσω αμφιβολιών για την αμερικανική υποστήριξη και διαθεσιμότητα στην Ευρώπη.
Οποιαδήποτε πρωτοβουλία θα έπρεπε να οργανωθεί σε επίπεδο ΝΑΤΟ, τόσο για την ανάλυση των κρίσιμων τρωτών σημείων στις υποδομές διπλής χρήσης της Συμμαχίας όσο και για την αξιοποίηση της εταιρικής σχέσης της Συμμαχίας με την Ουκρανία. Οι Ουκρανοί χειριστές συστημάτων μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAS) είναι οι καλύτεροι στον κόσμο. Εχουν προσαρμοστεί στις μεταβαλλόμενες συνθήκες και τεχνολογίες, συχνά διαθέτοντας λιγότερους πόρους από τους αντιπάλους τους. Η συνεργασία μαζί τους θα μετέφερε τη γνώση πεδίου μάχης απευθείας στους χειριστές του ΝΑΤΟ, βοηθώντας τους δυτικούς συμμάχους να διανύσουν ταχύτατα τη δύσκολη καμπύλη εκμάθησης.
ΜΕ 7 ΕΩΣ 14 ΑΤΟΜΑ
Ομάδες αναχαίτισης σε μέγεθος διμοιρίας
Αν και οι ομάδες αναχαίτισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών της Ουκρανίας συγκροτούνται τόσο από στρατιωτικές μονάδες όσο και από ιδιωτικές ομάδες αεράμυνας (γεγονός που επιτρέπει τη δοκιμή τεχνολογιών και ελαφρύνει το βάρος που φέρουν οι Ενοπλες Δυνάμεις), οι αντίστοιχες ομάδες του ΝΑΤΟ θα πρέπει να παραμείνουν στρατιωτικές, ώστε να διασφαλίζονται ο αποτελεσματικός συντονισμός και η ταχύτητα των επιχειρήσεων ανάπτυξής τους.
Οι ευρωπαϊκές ομάδες θα πρέπει να έχουν το μέγεθος διμοιρίας (7 έως 14 άτομα), διάταξης που θα ανταποκρίνεται στα δεδομένα των ευρωπαϊκών στρατών και θα ελαχιστοποιεί τις τυχόν παρεμβολές στην εμπορική κυκλοφορία.
Οι υποδομές διπλής χρήσης στην Ευρώπη αποτελούν τρωτά σημεία, γεγονός που σημαίνει ότι η ανάπτυξη των ομάδων πρέπει να επεκταθεί πέρα από τις καθαρά στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Σε περίπτωση σύγκρουσης, το ΝΑΤΟ θα χρησιμοποιούσε λιμένες, αεροδρόμια και σιδηροδρομικά δίκτυα για τη μεταφορά υλικού, στρατευμάτων και οπλισμού προς τα ανατολικά. Η ανάπτυξη ομάδων σε λιμένες και αεροδρόμια δεν αποτελεί πανάκεια για την προστασία των υποδομών διπλής χρήσης του ΝΑΤΟ, αλλά συνιστά το πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση των εισβολών drones σε αεροδρόμια και την προετοιμασία για τα χειρότερα δυνατά σενάρια.
