Στις 22 Φεβρουαρίου, στρατιωτική επιχείρηση του Μεξικού, που βασίστηκε σε αμερικανικές πληροφορίες, είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο του Νεμέσιο Οσεγκέρα «Ελ Μέντσο», ο οποίος ήταν ο ηγέτης του καρτέλ «Χαλίσκο Νέα Γενιά» (CJNG). Τραυματίστηκε σοβαρά κατά τη διάρκεια ανταλλαγής πυροβολισμών με τις δυνάμεις ασφαλείας και πέθανε κατά τη διακομιδή του σε νοσοκομείο, όντας υπό κράτηση. Οι μεξικανικές Ειδικές Δυνάμεις πραγματοποίησαν την επιχείρηση στην πόλη Ταπάλπα, περίπου 75 μίλια νότια της πρωτεύουσας της Πολιτείας, Γουαδαλαχάρα.

Μετά την επιχείρηση, μέλη του CJNG εξαπέλυσαν εκτεταμένο κύμα επιθέσεων ως αντίποινα σε ολόκληρο το Χαλίσκο και στις γειτονικές Πολιτείες, Κολίμα, Γκουαναχουάτο, Μιτσοακάν, Ναγιαρίτ και Ζακατέκας, καθώς και σε άλλες περιοχές της χώρας όπου το CJNG έχει ισχυρή παρουσία, όπως οι Πολιτείες Μπάχα Καλιφόρνια, Κερετάρο, Νουέβο Λεόν και Ταμαουλίπας. Οι επιθέσεις, που στοίχισαν τη ζωή σε τουλάχιστον 25 μέλη της Εθνικής Φρουράς, περιλάμβαναν εμπρησμούς οχημάτων και επιχειρήσεων, πυροβολισμούς, συγκρούσεις με τις δυνάμεις ασφαλείας και την επιβολή περισσότερων από 250 «ναρκομπλόκων», όπου μέλη του καρτέλ έστησαν οδοφράγματα για να διακόψουν την κυκλοφορία σε βασικούς δρόμους και αυτοκινητοδρόμους.

Η στρατιωτική επιχείρηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο μιας ευρύτερης αναδιάρθρωσης της στρατηγικής ασφάλειας του Μεξικού υπό την πρόεδρο, Κλαούντια Σέινμπαουμ, η οποία έχει υιοθετήσει πιο επιθετική προσέγγιση για την καταπολέμηση των καρτέλ, εν μέσω αυξημένης πίεσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Από τότε που ανέλαβε καθήκοντα τον Οκτώβριο του 2024, η Σέινμπαουμ έχει απομακρυνθεί από την πολιτική του προκατόχου της, Αντρές Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ, «αγκαλιές, όχι σφαίρες», η οποία απέφευγε σε μεγάλο βαθμό τις προληπτικές επιχειρήσεις άμεσης σύγκρουσης με τα καρτέλ. Η κυβέρνησή της έχει δώσει προτεραιότητα σε μια προσέγγιση που βασίζεται στις πληροφορίες για την εκτέλεση επιχειρήσεων που στοχεύουν τους βασικούς ηγέτες και επιχειρησιακούς παράγοντες των καρτέλ, ενισχύοντας παράλληλα τις εθνικές δυνάμεις ασφαλείας και αυξάνοντας τη συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αυτή η αλλαγή πολιτικής έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο Λευκός Οίκος ασκεί σημαντική πίεση στο Μεξικό να αντιμετωπίσει τα καρτέλ, λόγω του ρόλου τους στη διακίνηση ναρκωτικών και στην παράνομη μετανάστευση προς τις ΗΠΑ. Ο Τραμπ έχει απειλήσει με στρατιωτική δράση των ΗΠΑ σε μεξικανικό έδαφος, κάτι στο οποίο η Σέινμπαουμ έχει επανειλημμένα αντιταχθεί. Αντί γι’ αυτό, η κυβέρνησή της έχει εντείνει τις επιχειρήσεις που στοχεύουν εργαστήρια ναρκωτικών και έχει εκδώσει δεκάδες μέλη καρτέλ στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η δολοφονία του «Ελ Μέντσο», πιθανότατα, θα ενισχύσει την πολιτική θέση της Σέινμπαουμ στο εσωτερικό και θα βελτιώσει τις σχέσεις της κυβέρνησής της με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, η αναμενόμενη αύξηση της βίας από τα καρτέλ θα δημιουργήσει σημαντικούς κινδύνους, σε επιχειρησιακό επίπεδο και σε αυτό της ασφάλειας για εταιρίες, με κίνδυνο να προκληθεί ζημιά στην οικονομία του Μεξικού, ενώ παράλληλα θα οδηγήσει τον Λευκό Οίκο να επαναφέρει την πίεση για στρατιωτική δράση των ΗΠΑ στο Μεξικό αργότερα μέσα στη χρονιά. Παρά τη βία των αντιποίνων, η επιτυχία της εξόντωσης ενός εκ των κορυφαίων ηγετών καρτέλ της χώρας, πιθανότατα, θα βοηθήσει τη Σέινμπαουμ να διατηρήσει υψηλά ποσοστά αποδοχής βραχυπρόθεσμα, καθώς η επιχείρηση δείχνει τις προσπάθειες της κυβέρνησής της να αντιμετωπίσει τα καρτέλ, ένα από τα βασικά ζητήματα που απασχολούν τους Μεξικανούς. Η επιχείρηση θα βελτιώσει, επίσης, τις σχέσεις ΗΠΑ-Μεξικού, όχι μόνο επειδή δείχνει τις απτές προσπάθειες του Μεξικού να καταπολεμήσει τα καρτέλ, σε ευθυγράμμιση με τις προτεραιότητες της κυβέρνησης Τραμπ, αλλά και επειδή αποδεικνύει ότι υπάρχει περιθώριο διμερούς συνεργασίας χωρίς την παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων στο μεξικανικό έδαφος, κάτι που η κυβέρνηση Σέινμπαουμ επιδιώκει να αποφύγει. Τις επόμενες εβδομάδες και μήνες, αυτό, πιθανότατα, θα βοηθήσει τις μεξικανικές Αρχές που συμμετέχουν σε εμπορικές διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων θεμάτων όπως οι δασμοί και η αναθεώρηση της Συμφωνίας ΗΠΑ-Μεξικού-Καναδά (USMCA).

Ωστόσο, όσο προχωρά η χρονιά, η πιθανή κλιμάκωση της βίας και η αποσταθεροποίηση του περιβάλλοντος ασφάλειας στο Μεξικό -ειδικά αν υπάρξει διάσπαση στο CJNG- θα αυξήσουν την πιθανότητα περιστατικών που θα επηρεάσουν Αμερικανούς πολίτες ή εταιρίες στο Μεξικό. Η αυξημένη ανασφάλεια και οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις αντιποίνων είναι πιθανό να διαταράξουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες και να εκθέσουν τις επιχειρήσεις σε αυξημένο κίνδυνο κλοπής φορτίων, αλλά και κινδύνους ως προς την ασφάλεια, μειώνοντας τη βιομηχανική και την εμπορική δραστηριότητα και πλήττοντας την οικονομία του Μεξικού.

Τέτοιες εξελίξεις, πιθανότατα, θα οδηγήσουν την κυβέρνηση Τραμπ να εντείνει την πίεση και, τελικά, να εξασφαλίσει παραχωρήσεις από τη μεξικανική κυβέρνηση, ώστε να πραγματοποιηθούν στοχευμένες αεροπορικές επιθέσεις ή επιχειρήσεις Ειδικών Δυνάμεων στο Μεξικό για την υποστήριξη των μεξικανικών επιχειρήσεων ασφαλείας και των ευρύτερων προσπαθειών κατά των καρτέλ μέχρι το τέλος του έτους.