Ο πόλεμος στο Αφγανιστάν τελείωσε επίσημα πριν από πέντε χρόνια. Για εκείνους όμως που έχασαν παιδιά, γονείς, σπίτια ή έμειναν με μόνιμα τραύματα, ο πόλεμος δεν τελείωσε ποτέ.
Μια νέα έκθεση του ΟΗΕ καταγράφει τη ζωή των θυμάτων δεκαετιών ένοπλων συγκρούσεων στη χώρα και αποκαλύπτει ότι η συντριπτική πλειονότητά τους εξακολουθεί να ζει με τις ψυχολογικές, σωματικές και οικονομικές συνέπειες, χωρίς αποζημίωση και, σε πολλές περιπτώσεις, χωρίς να έχει βρει δικαιοσύνη. «Ο κόσμος μάς ξέχασε», είναι μία από τις φράσεις που συνοψίζουν την αίσθηση εγκατάλειψης των ανθρώπων που μίλησαν στους ερευνητές. Η έκθεση της Αποστολής Βοήθειας των Ηνωμένων Εθνών στο Αφγανιστάν (UNAMA), με τίτλο «Left Behind: The Rights of Victims in the Aftermath of Decades of Armed Conflict in Afghanistan», βασίζεται σε συνεντεύξεις με 195 θύματα και συγγενείς ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους στις συγκρούσεις.
Ο Μοχάμαντ ήθελε να γίνει μηχανικός υπολογιστών
Ανάμεσά τους βρίσκεται ο 25χρονος Μοχάμαντ. Τον Οκτώβριο του 2020 βρισκόταν σε εκπαιδευτικό κέντρο στην Καμπούλ όταν σημειώθηκε επίθεση που αποδόθηκε στο Ισλαμικό Κράτος. Επέζησε, αλλά η ζωή του άλλαξε. Ο νεαρός άνδρας ήθελε να γίνει μηχανικός υπολογιστών. Μετά την επίθεση, όμως, όπως περιγράφει, τα ψυχολογικά προβλήματα που αντιμετώπιζε δεν του επέτρεψαν να συνεχίσει κανονικά τις σπουδές του. Σήμερα εργάζεται περιστασιακά ως ράφτης. Η μητέρα του λέει ότι ακόμη βλέπει εφιάλτες. Τα τραύματα από εκείνη την ημέρα δεν έμειναν μόνο στο σώμα του.
Ο οκτάχρονος που έπαιζε έξω από το σπίτι του
Διαφορετική πλευρά του ίδιου πολέμου περιγράφει ο 46χρονος αγρότης Χαν Γιουσούφι από την επαρχία Λογκάρ. Ο οκτάχρονος γιος του έπαιζε έξω από το σπίτι της οικογένειας όταν, σύμφωνα με τη μαρτυρία του πατέρα του, άνοιξε πυρ ένα όχημα των δυνάμεων ασφαλείας της τότε Αφγανικής Δημοκρατίας. Το παιδί σκοτώθηκε. Η μητέρα του έτρεξε προς το μέρος του και πυροβολήθηκε και εκείνη, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί σοβαρά. Ο Γιουσούφι κατήγγειλε το περιστατικό στις αρχές. Όπως λέει, όμως, η προσπάθειά του δεν οδήγησε πουθενά. «Κανείς δεν άκουσε», περιγράφει. Η ιστορία του βρίσκεται ανάμεσα σε εκείνες που δείχνουν ότι τα θύματα του πολέμου προήλθαν από επιθέσεις και επιχειρήσεις διαφορετικών πλευρών της σύγκρουσης.
Το 95% εξακολουθεί να ζει με ψυχολογικά τραύματα Τα στοιχεία της νέας έκθεσης αποτυπώνουν το μέγεθος των συνεπειών.Το 95% των ανθρώπων που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσε ότι εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ψυχολογικές επιπτώσεις από όσα έζησε κατά τη διάρκεια του πολέμου. Το 58% ανέφερε σωματικές βλάβες, ενώ η απώλεια συγγενών, η αναπηρία, η καταστροφή περιουσιών και η απώλεια εισοδήματος έχουν αφήσει πολλές οικογένειες αντιμέτωπες με σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Το 81% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι επιθυμεί οικονομική αποζημίωση. Ωστόσο, από εκείνους που επιχείρησαν να απευθυνθούν σε θεσμούς για βοήθεια, αποζημίωση ή δικαιοσύνη, το 64% δήλωσε ότι δεν κατάφερε να λάβει καμία ουσιαστική υποστήριξη.
Πάνω από 40.000 άμαχοι νεκροί σε 12 χρόνια
Μόνο την περίοδο από το 2009 έως το 2021, η UNAMA κατέγραψε περισσότερους από 40.000 νεκρούς αμάχους και περίπου 77.000 τραυματίες. Πρόκειται για ανθρώπους που σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν από επιθέσεις των Ταλιμπάν και του Ισλαμικού Κράτους, αλλά και από στρατιωτικές επιχειρήσεις των πρώην αφγανικών δυνάμεων ασφαλείας και των διεθνών δυνάμεων. Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτυπώνουν το σύνολο των θυμάτων των δεκαετιών πολέμου στη χώρα, καθώς η συστηματική καταγραφή της UNAMA ξεκίνησε το 2009. Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται οικογένειες που έχασαν το βασικό τους εισόδημα, παιδιά που έμειναν ορφανά και άνθρωποι που εξακολουθούν να χρειάζονται ιατρική ή ψυχολογική φροντίδα.
Διαβάστε Επίσης
Οι αποζημιώσεις που δεν έφτασαν ποτέ
Η έκθεση του ΟΗΕ καταγράφει σοβαρά κενά στην αποκατάσταση των θυμάτων. Προγράμματα αποζημιώσεων υπήρχαν κατά τη διάρκεια της προηγούμενης αφγανικής κυβέρνησης, ενώ οικονομική βοήθεια είχε δοθεί κατά περίπτωση και από διεθνείς δυνάμεις. Ωστόσο, η εφαρμογή τους ήταν άνιση και πολλοί από τους ανθρώπους που επλήγησαν δεν έλαβαν ποτέ αποζημίωση. Μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, τον Αύγουστο του 2021, οι δυνατότητες των θυμάτων να διεκδικήσουν αποκατάσταση έχουν περιοριστεί ακόμη περισσότερο. Η UNAMA ζητά να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο και προσβάσιμο σύστημα αποζημίωσης και υποστήριξης για τα θύματα, ανεξάρτητα από το ποια πλευρά ευθύνεται για τον θάνατο ή τον τραυματισμό τους. Ζητά επίσης πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας, ιατρική περίθαλψη και ουσιαστικές διαδικασίες για την αναζήτηση της αλήθειας και της δικαιοσύνης.
