Ανάλυση Stratfor: Δοκιμάζεται η συνοχή στη συνεργασία του Κόλπου

11/12/16 • 15:02 | UPD 11/12/16 • 15:02

Παρά το όνομά του, το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (ΣΣΚ) είναι εξοικειωμένο με τις εντάσεις και τον ανταγωνισμό ανάμεσα στα μέλη του. Μερικές από αυτές τις διαφορές χωρίς αμφιβολία θα έρθουν στο φως κατά τη διάρκεια της 37ης ετήσιας Συνόδου Κορυφής (του ΣΣΚ), η οποία ξεκίνησε την περασμένη Τρίτη στη Μανάμα (Μπαχρέιν).

Αν και κάθε χρόνο οι ηγέτες του ΣΣΚ μαζεύονται σε δεκάδες συναντήσεις υψηλού επιπέδου, η ετήσια σύνοδος λειτουργεί ως ένα είδος «Κατάσταση της Ενωσης», μια ευκαιρία για την ομάδα για να καθορίσει επακριβώς τις κοινές προτεραιότητες της πολιτικής της. Η συνάντηση θα αναδείξει την ενότητα του μπλοκ, απόδειξη τόσο της προσεκτικά κατασκευασμένης εικόνας του όσο και των δεσμών που το συνδέουν. Ταυτόχρονα, θα αναδείξει τη βαθύτερη διάσταση απόψεων που υπήρχε πάντα στο ΣΣΚ.

Η σχέση μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων αποδεικνύει ότι το ΣΣΚ δεν είναι αρραγές, ακόμα και όταν τα μέλη του ευθυγραμμίζονται σε στρατηγικό επίπεδο. Αν και οι δύο χώρες πολεμούν, για παράδειγμα, η μια στο πλευρό της άλλης εναντίον των ανταρτών Χούθι στο συνεχιζόμενο εμφύλιο της Υεμένης, διαφωνούν ολοένα και περισσότερο για το πώς να διαπραγματευτούν καλύτερα ένα τέλος στη σύγκρουση. Οσο τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συνεχίζουν να σημειώνουν πρόοδο στις προσπάθειες για οικονομική διαφοροποίηση, θα μπορούσαν να αναδειχθούν ηγέτες του μπλοκ, ακόμη και αν δημοσίως υποκύπτουν στη Σαουδική Αραβία, τον παραδοσιακά ακρογωνιαίο λίθο του ΣΣΚ. Πρόσφατα η Αίγυπτος αποτέλεσε μια άλλη εστία διαφωνίας μεταξύ του Αμπου Ντάμπι και του Ριάντ. Μετά από μια περίοδο τεταμένων σχέσεων, ο πρόεδρος της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι αναμενόταν να συναντηθεί με το βασιλιά της Σαουδικής Αραβίας στη διάρκεια του (προηγούμενου) Σαββατοκύριακου για να «διορθώσουν» τους δεσμούς τους με τη μεσολάβηση του Abu Dhabi. Πηγές του Stratfor αναφέρουν, ωστόσο, ότι η συνάντηση τερματίστηκε όταν ο αλ-Σίσι αρνήθηκε να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις του βασιλιά Salman προκειμένου να υπάρξει συμφιλίωση: να καταδικάσει δημοσίως ο αλ-Σίσι τον πρόεδρο της Συρίας, Μπασάρ αλ Ασαντ και να δεσμευθεί ότι θα σταματήσει να υποστηρίζει τις στρατιωτικές δυνάμεις της Συρίας.

Από την πλευρά του βασιλιά Salman, το πείσμα του αλ-Σίσι υποδηλώνει ότι ενδιαφέρεται περισσότερο για την επιβίωση της συριακής κυβέρνησης, παρά για τη συνεχιζόμενη χρηματοδοτική βοήθεια της Σαουδικής Αραβίας. Ο Σαουδάραβας βασιλιάς φέρεται επίσης να είναι ενοχλημένος από το γεγονός ότι το Κάιρο φαίνεται να αντιμετωπίζει το Ριάντ ως μηχάνημα ανάληψης χρημάτων και όχι ως σύμμαχο. Στην πραγματικότητα, η εκτίμησή του δεν είναι και τόσο σωστή. Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, η Αίγυπτος έχει την οικονομική ευχέρεια να ακολουθήσει τους δικούς της στόχους στην εξωτερική πολιτική της, ανεξάρτητα από τη θέση του Ριάντ. Σύμφωνα με τους όρους της πρόσφατης συμφωνίας της με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Αίγυπτος έπρεπε επίσης να ζητήσει οικονομική βοήθεια από άλλες πηγές. Αν και το ΣΣΚ παρείχε ένα σημαντικό μερίδιο της χρηματοδότησης, η Αίγυπτος, επίσης, απευθύνθηκε σε ένα ευρύ φάσμα διεθνών δανειστών σε μια προσπάθεια να δημιουργήσει νέες οικονομικές συμμαχίες. Μεταξύ της πρώτης εκταμίευσης του δανείου του ΔΝΤ και της ενίσχυσης που έλαβε το Κάιρο από διάφορες χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο, τα συναλλαγματικά αποθέματα της Αιγύπτου ανήλθαν σε 23,1 δισεκατομμύρια δολάρια τον Νοέμβριο, υψηλό πέντε ετών. Ο πρόεδρος της Αιγύπτου, στο μεταξύ, γνωρίζει ότι η σταθερότητα της χώρας του αποτελεί προτεραιότητα για το ΣΣΚ και ότι, παρά τις γκρίνιες του βασιλιά Salman, το Ριάντ θα εξακολουθεί να διασώζει την Αίγυπτο, εάν επιδεινωθεί η οικονομική της κατάσταση.

Κατά τη διάρκεια των επόμενων μηνών, διάφορα ζητήματα θα προστεθούν στη διαμάχη μεταξύ της Αιγύπτου και της Σαουδικής Αραβίας, αφήνοντας τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το υπόλοιπο του ΣΣΚ να διατηρήσουν τη στρατηγική συμμαχία του μπλοκ με το Κάιρο. Τον Απρίλιο, ο αλ-Σίσι υπέγραψε συμφωνία μεταβίβασης της κυριότητας δύο νησιών στην Ερυθρά Θάλασσα στη Σαουδική Αραβία, ως ένδειξη δέσμευσης του Καΐρου προς το Ριάντ. Αλλά καθώς η οικονομική κατάσταση της Αιγύπτου βελτιώνεται -την ώρα που η λαϊκή και νομική αντίδραση κατά τη διάρκεια της μεταβίβασης αυξανόταν- ο αλ-Σίσι άρχισε να το ξανασκέφτεται. Τώρα κύρια προτεραιότητά του είναι να επιζητά τη δημόσια στήριξη που χρειάζεται για να φέρει εις πέρας τις προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις του και όχι να ικετεύει το Ριάντ για οικονομική βοήθεια. Το δικαστικό σώμα της Αιγύπτου αποτελεί χρήσιμο σύμμαχο σε αυτή την προσπάθεια, αν και ίσως εν αγνοία του. Δεδομένου ότι ένας δικαστής ακύρωσε τη συμφωνία της 21ης Ιουνίου, τα ανώτερα δικαστήρια της Αιγύπτου μονίμως αναβάλλουν την έκδοση τελικής απόφασης στην έφεση, βοηθώντας τον αλ-Σίσι και να πικάρει τον Σαουδάραβα βασιλιά και παράλληλα να καθησυχάζει το λαό του.

Το Κάιρο θα έχει επίσης τη μεγάλη ευκαιρία να αναστατώσει το Ριάντ με την πολιτική του για τη Συρία. Οσο η κυβέρνηση και νομιμόφρονες δυνάμεις κερδίζουν έδαφος στη Συρία, η Αίγυπτος θα εργαστεί για να εξασφαλίσει ότι βρίσκεται στην πλευρά του νικητή, ειδικά ότι οι πολιτικές της διοίκησης του Ασαντ ευθυγραμμίζονται με τη αντι-ισλαμική, φιλοστρατιωτική στάση του Καΐρου. Με κάθε επίδειξη στήριξής του στη συριακή κυβέρνηση -είτε με κοινές στρατιωτικές εκπαιδεύσεις είτε με αποστολές όπλων- η Αίγυπτος θα δυσαρεστήσει τη Σαουδική Αραβία ακόμα περισσότερο, προς μεγάλη απογοήτευση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Πίσω από τα μηνύματα ενότητας και συμφωνίας που θα κυριαρχήσουν στη Σύνοδο Κορυφής του ΣΣΚ αυτή την εβδομάδα, η διχόνοια και ο ανταγωνισμός θα συνεχιστούν μεταξύ ορισμένων από τα μέλη του, έστω και αθόρυβα. Και καιρό μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης, ευαίσθητα θέματα, όπως η Αίγυπτος και η Υεμένη, θα συνεχίσουν να δοκιμάζουν τη συνοχή του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου.

Από την έντυπη έκδοση του Ελεύθερου Τύπου της Κυριακής