«Καλέ, πώς κοκορεύεται έτσι; Δεν κέρδισε δα και το Νόμπελ», είναι το συνηθισμένο πείραγμα που κάνουμε σε ανθρώπους που υπερβάλλουν για τη δουλειά τους, χωρίς να κάνουν και σπουδαία πράγματα.
Σε αντίθεση με εκείνους που όντως το κερδίζουν αλλά εκπλήσσουν τον πλανήτη με τις αντιδράσεις τους. Κάποιοι δέχονται το βραβείο με ταπεινή ευγνωμοσύνη και συνεχίζουν την καθημερινότητά τους, άλλοι κάνουν χιούμορ και μερικοί… εκνευρίζονται επειδή τους διακόπτουν. Προφανώς, σημαντικό ρόλο στις αναπάντεχες αντιδράσεις των πιο λαμπρών μυαλών του πλανήτη παίζει και το γεγονός ότι η σουηδική επιτροπή τηλεφωνεί στους νικητές απροειδοποίητα.
«Yikes» («Ωχ! Παναγία μου!»), αναφώνησε η Ανν Κάρσον (Νόμπελ Λογοτεχνίας 2026), ενώ η πρώτη της απάντηση στους δημοσιογράφους ήταν: «Απλώς τρώω κράκερ και πίνω ένα φλιτζάνι τσάι. Είναι ακόμα πρωί, οπότε κάθομαι στην κουζίνα και διαβάζω το London Review of Books. Μετά πρόσεξα ότι το πάτωμα ήθελε σκούπισμα, οπότε πετάχτηκα πάνω για να το κάνω».
Ο οικονομολόγος Πολ Μίλγκρομ (Νόμπελ Οικονομίας, 2020) κοιμόταν βαθιά και δεν άκουγε το τηλέφωνο που χτυπούσε. Στην άλλη άκρη ήταν ο εκπρόσωπος της Ακαδημίας, ο οποίος, αφού δεν έβρισκε ανταπόκριση, ειδοποίησε τον συνάδελφό του και συν-νικητή Ρόμπερτ Γουίλσον, που έμενε απέναντι. «Πολ, είμαι ο Μπομπ Γουίλσον. Κέρδισες το Νόμπελ!», του είπε από το θυροτηλέφωνο. Για να πάρει μια νυσταγμένη απάντηση του τύπου: «Ναι; Ουάου…».
Δέκα χρόνια νωρίτερα, ο Κονσταντίν Νοβοσέλοφ (Νόμπελ Φυσικής, 2010) ήταν στο εργαστήριό του όταν μάθαινε τα νέα. «Θέλετε να πείτε ότι πρέπει να σταματήσω το πείραμά μου; Είμαι κάπως απασχολημένος», ήταν η ενοχλημένη αντίδρασή του.
Χθες ήταν η ημέρα ανακοίνωσης του Νόμπελ Ειρήνης και σχεδόν όλα τα μεγάλα ειδησεογραφικά μέσα ξεκινούσαν την είδηση κάπως έτσι: «Δεν κέρδισε ο Ντόναλντ Τραμπ». Με το λογοπαίγνιο αυτό, που πίσω από τη λεπτή ειρωνεία κρύβει κάτι πολύ σοβαρότερο, έπαιξε και η νικήτρια, Νάβι Πιλάι. Την ώρα που προχωρούσε στην αίθουσα του Δικαστηρίου της Νυρεμβέργης, εν μέσω χειροκροτημάτων, είπε: «Αν χειροκροτήσετε λίγο ακόμα, ίσως μοιραστώ αυτό το βραβείο με τον Τραμπ».
Και κάπως έτσι οι ανθρώπινες, αστείες, ακόμα και αλλοπρόσαλλες αντιδράσεις των βραβευθέντων με Νόμπελ γίνονται γέφυρες που μας μεταφέρουν στην πεζή και πολύ σκληρή πολιτική πραγματικότητα. Η σπουδαία Νοτιοαφρικανή δικαστίνα και νομικός, Νάβι Πιλάι, αφιέρωσε τη ζωή της στην υπεράσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων και στην απόδοση ευθυνών για εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονίες. Στο πρόσωπό της τιμήθηκε η αξία του Διεθνούς Δικαίου, το οποίο συχνά επικαλούμαστε, αλλά σπανίως προστατεύουμε από το «δίκαιο του ισχυρού».
