Παράδειγμα πρώτο: Κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο ένα βίντεο που δείχνει στρατιωτική εμπλοκή μεταξύ ιρανικού αεροπλάνου και αμερικανικού πλοίου με εντυπωσιακούς ελιγμούς και καθηλωτικές ρίψεις.
Το βίντεο αυτό συγκέντρωσε περισσότερες από 7 εκατομμύρια προβολές και αντίστοιχου μεγέθους αλληλεπιδράσεις. Μόνο που υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια: Η σύγκρουση αυτή δεν έγινε ποτέ και το πλάνο προέρχεται από ένα βιντεοπαιχνίδι προσομοίωσης, το War Thunder.
Παράδειγμα δεύτερο: Αλλο βίντεο δείχνει -υποτίθεται- ιρανικούς πυραύλους να χτυπούν το κέντρο του Τελ Αβίβ και έχει περισσότερες από 4 εκατομμύρια προβολές. Μόνο που στην πραγματικότητα είναι ένα παλιό βίντεο που χρησιμοποιεί πλάνα από την πλατεία Αλ Μοκρανί, στην Αλγερία, κάποιο βράδυ που χιλιάδες πολίτες είχαν βγει έξω και πανηγύριζαν με πυροτεχνήματα τη νίκη μιας ποδοσφαιρικής ομάδας. Το Cube, η ομάδα επαλήθευσης γεγονότων του Euronews, διέψευσε το ίδιο βίντεο το 2023, όταν τότε ισχυρίζονταν οι διακινητές του ότι έδειχνε ισραηλινή επίθεση στη Γάζα.
Πρόκειται για τον παράλληλα αθέατο πόλεμο των κατασκευασμένων ειδήσεων που εκτυλίσσεται στο Διαδίκτυο. Δεν είναι απλά ψέματα ή παραπληροφόρηση, είναι τα λεγόμενα deep fake news, δηλαδή αυτά που έχουν κατασκευαστεί μερικώς ή ολικώς με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης. Τα ψηφιακά εργαλεία που υπάρχουν είναι τόσο αναπτυγμένα που αξιοποιούνται ακόμα και υψηλής ακρίβειας δορυφορικές εικόνες με τρόπο που είναι σχεδόν αδύνατο για τον μέσο χρήστη να διακρίνει την αλήθεια από το ψέμα.
Υπάρχουν, βέβαια, και λιγότερο «επαγγελματικές» δημιουργίες, που βασίζονται σε πιο απλές και φθηνές (ακόμα και εντελώς δωρέαν) μεθόδους. Το αποτέλεσμα ποιοτικά δεν είναι καλό, αφού περισσεύουν τα σπίτια με τριπλές στέγες και οι πορτοκαλοκίτρινοι, αφύσικοι ουρανοί. Ομως, πόσοι από τους απλούς χρήστες του Διαδικτύου έχουν την παρατηρητικότητα, τη διάθεση και τον χρόνο να τσεκάρουν αυτό που βλέπουν και ακούν;
Το πρόβλημα με τα ψέματα στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι ότι, ακόμα και όταν αποκαλυφθούν, ποτέ δεν εξαφανίζονται. Εξακολουθούν να διακινούνται σε αυτόν τον αχανή ψηφιακό χωροχρόνο που δεν έχει ούτε αρχή ούτε μέση ούτε τέλος. «Η κλίμακα είναι πραγματικά ανησυχητική», λέει στο BBC ο Timothy Graham, ειδικός Ψηφιακών Μέσων στο Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας του Κουίνσλαντ. «Αυτό που πριν απαιτούσε επαγγελματική παραγωγή βίντεο μπορεί τώρα να γίνει σε λίγα λεπτά με εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης. Το εμπόδιο για τη δημιουργία πειστικών, εντελώς τεχνητών, πλάνων σύγκρουσης, έχει ουσιαστικά καταρρεύσει».
Ομως, αν η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι το «κακό» πίσω από την προπαγάνδα, είναι ταυτόχρονα το «καλό» πίσω από την επαλήθευση. Αλλά για αυτό θα συνεχίσουμε αύριο.
