Για πολλά χρόνια μιλούσαμε για το χάσμα πολιτικής και οικονομικής φιλοσοφίας που χώριζε τον ευρωπαϊκό Βορρά από τον ευρωπαϊκό Νότο.
Τώρα τα στρατόπεδα έχουν κάπως αλλάξει, με τη γεωγραφία να παραμένει ρυθμιστής των διαφωνιών, όμως πλέον εκτός από τον τόπο προστέθηκε και ο χρόνος. Διπλωμάτες του Βορρά αναρωτιούνται αν ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός για την περίοδο 2028-2034 καταρτίζεται σύμφωνα με τις πολιτικές του 20ου αιώνα ή με τις προκλήσεις του 21ου. Η απάντηση είναι πιο πολύπλοκη από ό,τι φαίνεται και σίγουρα δεν μπορεί να είναι στεγνά τεχνοκρατική.
Ας ξεκαθαρίσουμε όμως περιληπτικά τα στρατόπεδα: Από τη μια είναι η ομάδα των «φειδωλών» που αριθμεί 6 χώρες, μεταξύ των οποίων Γερμανία, Ολλανδία, Αυστρία, Σουηδία, και από την άλλη η ομάδα «Φίλοι της Συνοχής» που αριθμεί 17 χώρες, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Μάλτα, η Βουλγαρία κ.ά. Ανάμεσά τους χάσκει ο επόμενος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός, που θα καθορίσει σε ποιους τομείς θα κατευθυνθούν περισσότερα ή λιγότερα από ένα πακέτο που αγγίζει τα δύο τρισεκατομμύρια ευρώ.
Οι «φειδωλοί» θέλουν μεγαλύτερες περικοπές, υποστηρίζοντας πως εκείνοι σηκώνουν το κύριο βάρος χρηματοδότησης του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού και ζητούν τα κονδύλια να κατευθυνθούν σε προτεραιότητες όπως η καινοτομία, η άμυνα και η ανταγωνιστικότητα. Οι «φίλοι της Συνοχής», χωρίς να αρνούνται τις νέες ανάγκες, επιμένουν πως δεν πρέπει να μείνουν πίσω παραδοσιακοί τομείς της Ευρώπης, όπως είναι ο αγροτικός τομέας, η αλιεία και η κοινωνική συνοχή.
Εχουμε γράψει πολλές φορές για την ανάγκη η Ευρώπη να τρέξει πιο γρήγορα και να καταστεί πιο ανταγωνιστική από την Κίνα και τις ΗΠΑ. Να τολμήσει περισσότερες επενδύσεις στην υψηλή τεχνολογία, να ανεξαρτητοποιηθεί αμυντικά, να βγει μπροστά στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Ομως είναι δυνατόν να το πετύχει, αφήνοντας κάποιους πίσω; Χωρίς να θωρακίσει τον πρωτογενή τομέα και χωρίς να είναι εξίσου γενναιόδωρη και τολμηρή με την περιφερειακή σύγκλιση; Μα αν δεν προοδεύσουν οι πιο φτωχές περιφέρειες, τότε το άλμα της Ευρώπης θα μείνει μετέωρο, δίνοντας λαβή σε πάσης φύσεως ακραίους και λαϊκιστές να εργαλειοποιήσουν τον θυμό και την απόγνωση των πολιτών.
Για την ώρα είμαστε στο σημείο που η ιρλανδική προεδρία κατέθεσε μια συμβιβαστική πρόταση που ευνοεί τη συνοχή, άρα και την Ελλάδα, καθώς δεν προβλέπει περικοπές για τη γεωργία και την περιφερειακή σύγκλιση. Οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν με στόχο να υπάρξει συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους, δηλαδή πριν από τις εκλογές σε Γαλλία, Ιταλία, Πολωνία…
