Όσπρια και «Πρόγραμμα Συμβολαιακής Γεωργίας»

Τα όσπρια ανήκουν στην οικογένεια των ψυχανθών (Fabaceae ή Leguminosae), που από πλευράς σπουδαιότητας κατατάσσεται δεύτερη μετά την οικογένεια των αγρωστωδών, καθώς περιλαμβάνει περίπου 500 γένη φυτών με περισσότερα από 14.000 είδη, μερικά από τα οποία εμφανίζουν ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον και η χρησιμότητά τους ως θρεπτικών τροφών, όπως τα φασόλια, τα ρεβίθια, οι φακές, τα κουκιά, το λαθούρι, η μηδική και τα μπιζέλια, είναι πολλαπλή τόσο για τον άνθρωπο όσο και για τα ζώα.

Τα όσπρια προμηθεύουν στον άνθρωπο περίπου τις ίδιες θερμίδες που προμηθεύει μία ίση ποσότητα δημητριακών, καθώς είναι πλούσια σε υδατάνθρακες (κυρίως άμυλο) και πρωτεΐνες (17-30%),
φτωχά σε λάδι (1-2%) και πλούσια σε σίδηρο και ασβέστιο. Η κατανάλωση των οσπρίων έχει ευεργετική επίδραση στην υγεία του ανθρώπου.

Ενδεικτικό της ευεργετικής τους δράσης αποτελεί η μεσογειακή διατροφή, της οποίας βασικό συστατικό είναι τα όσπρια. Σε επίπεδο ζωοτροφών, τα ψυχανθή δεν υπερτερούν μόνο στην περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνη, αλλά και οι πρωτεΐνες τους είναι ανώτερης βιολογικής αξίας, με αποτέλεσμα να τα καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμα στη δημιουργία ενός εξισορροπημένου σιτηρεσίου από πλευράς πρωτεϊνών.

Τα ψυχανθή παίζουν και ένα σπουδαίο ρόλο στη βελτίωση της γονιμότητας του εδάφους και στην οικονομία αζώτου στη φύση. Η παραπάνω ιδιότητα των ψυχανθών χρησιμοποιείται για την εφαρμογή της λεγόμενης χλωρής λίπανσης των αγρών, μέσω της οποίας μέρος του δεσμευόμενου αζώτου μένει στο έδαφος και συνεπώς ωφελούνται οι επόμενες καλλιέργειες. Σημαντικό είναι το γεγονός, στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής πολιτικής της νέας ΚΑΠ 2015 – 2020, ότι οι καλλιέργειες ψυχανθών μπορούν να περιληφθούν σαν Περιοχές Οικολογικής Εστίασης.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία που προκύπτουν από την ετήσια έρευνα της ΕΛ.ΣΤΑΤ. για την τριετία 2011-2013, σε ό,τι αφορά την καλλιέργεια των οσπρίων, το σύνολο της καλλιεργούμενης έκτασης από 203,3 χιλ. στρέμματα το 2011 αυξήθηκε στις 218,3 χιλ. στρέμματα το 2013, με αύξηση της παραγόμενης ποσότητας* από τους 30,5 χιλ. τόνους το 2011 στους 32,7 χιλ. τόνους το 2013, εκ των οποίων τα φασόλια καλύπτουν το 45,6% των εκτάσεων και το 65,7% της συνολικής παραγωγής. Η καλλιέργεια της φακής καταλαμβάνει μια έκταση 55,7 χιλ. στρεμμάτων, ενώ η παραγωγή της ανέρχεται σε 6,9 χιλ. τόνους.

Η χώρα μας καλύπτει περίπου το 60% των ετήσιων αναγκών της σε όσπρια με εισαγόμενα προϊόντα, κυρίως από την Τουρκία, αλλά και από χώρες όπως είναι οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Κίνα, το Μεξικό, η Αίγυπτος, η Μαδαγασκάρη και η Ινδία. Η κατανάλωση είναι περίπου 90.000 – 100.000 τόνοι. Από τα στοιχεία αυτά είναι φανερό ότι η χώρα μας είναι πολύ ελλειμματική όσον αφορά στην παραγωγή των οσπρίων, ενώ ταυτόχρονα η κατανάλωσή τους είναι αυξημένη.

Η Τράπεζα Πειραιώς, μέσω του Προγράμματος της Συμβολαιακής Γεωργίας & Κτηνοτροφίας, έχει συμβάλει στον κλάδο, εντάσσοντας μέχρι σήμερα 6 επιχειρήσεις και συνεταιρισμούς. Στα όσπρια, ο συνεταιρισμός ΑΣΦΕΔ ΠΡΕΣΠΩΝ ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ και οι εταιρίες ΑΓΡΟΤΗΣ ΕΠΕ και ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΓΗΣ ΒΟΪΟΥ ΑΒΕΕ συνεργάζονται με περισσότερους από 160 παραγωγούς, ενώ η καλυπτόμενη έκταση ξεπερνά τα 11 χιλιάδες στρέμματα. Στο πρόγραμμα έχουν ενταχθεί και οι εταιρίες ΓΑΙΑ Α.Ε., ΜΙΧΑΗΛ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ και ΕΛΒΙΖ Α.Ε. για τα ψυχανθή.

Μέσω της πίστωσης που τους παρέχεται στο πλαίσιο του προγράμματος, οι παραγωγοί:

• Εξασφαλίζουν τη διάθεση του προϊόντος από την αρχή της καλλιεργητικής περιόδου.

• Εχουν πρόσβαση σε ρευστότητα τη στιγμή που αυτή απαιτείται για την κάλυψη των αναγκών

καλλιέργειας, χωρίς να απαιτούνται εμπράγματες εξασφαλίσεις, πέρα από την ύπαρξη του συμβολαίου.

• Επιτυγχάνουν συναλλακτικό εξορθολογισμό της αλυσίδας του αγροδιατροφικού προϊόντος.

Παράλληλα, σημαντικά οφέλη προκύπτουν και για την επιχείρηση/αγροτικό συνεταιρισμό/ομάδα παραγωγών, τα οποία, μεταξύ άλλων, είναι:

• Η δημιουργία σχέσης εμπιστοσύνης μέσω ενός δικτύου σταθερών προμηθευτών.

• Η βελτίωση της ποιότητας του παραγόμενου προϊόντος.

• Η έγκαιρη χρηματοδότηση για την αγορά της πρώτης ύλης από τους παραγωγούς, με αποτέλεσμα την απελευθέρωση ρευστότητας της επιχείρησης, η οποία μπορεί να διοχετευτεί σε άλλες ανάγκες.

• Ο προγραμματισμός της παραγωγής.

Παναγιώτης Μεσσήνιος

Στέλεχος της Διεύθυνσης Ανάπτυξης Εργασιών Αγροτικού Τομέα – Συμβολαιακής Τραπεζικής της Τράπεζας Πειραιώς

 

Από το ένθετο «Αγροτικός Τύπος» της έντυπης έκδοσης του Ελεύθερου Τύπου